Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong ngày đầu tiên Hội nghị thượng đỉnh NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) tại Ankara hôm thứ Ba, cho biết sẽ xem xét cho Thổ Nhĩ Kỳ mua tiêm kích F-35 và tuyên bố Mỹ sẽ dỡ bỏ trừng phạt áp đặt từ năm 2020, bất chấp việc Ankara sở hữu hệ thống phòng không do Nga sản xuất.

Trump xem xét cho Thổ Nhĩ Kỳ mua F-35 trong bối cảnh nào?

Phát biểu khi gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Erdogan tại khu phức hợp của ông Erdogan ở Ankara, Trump nói: "Đây là quyết định chúng tôi sẽ đưa ra". Ông lý giải Mỹ đang có mối quan hệ tốt hơn với Thổ Nhĩ Kỳ và nước này "trung thành hơn nhiều so với những nước mà chúng tôi nghĩ là sẽ trung thành".

Về tiêm kích F-35, Trump gọi đây là "máy bay tuyệt vời, hiện là máy bay tốt nhất, tốt hơn xa những loại khác" và khẳng định "chắc chắn chúng tôi sẽ cân nhắc". Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ đang tìm cách tham gia chương trình F-35 của Mỹ nhưng bị luật Mỹ cấm chừng nào còn sở hữu hệ thống phòng không do Nga sản xuất.

Trong một thông cáo năm 2020, cựu Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cảnh báo các hệ thống này "sẽ gây nguy hiểm cho an ninh công nghệ quân sự và nhân sự Mỹ, cung cấp nguồn tài chính đáng kể cho ngành quốc phòng Nga, cũng như cho Nga tiếp cận lực lượng vũ trang và ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ".

Tuần trước, tại cuộc họp ở Phòng Bầu dục với Tổng thống Trump và Tổng thư ký NATO Mark Rutte, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Bộ Quốc phòng Mỹ đang rà soát việc Thổ Nhĩ Kỳ mua F-35. Cũng tại cuộc họp này, Trump gợi ý về một "món quà" cho Thổ Nhĩ Kỳ, ám chỉ thương vụ bán tiêm kích này.

Vì sao Trump chỉ trích các đồng minh NATO?

Trump sau đó nói Mỹ có "nghĩa vụ" bảo dưỡng động cơ cho những máy bay Thổ Nhĩ Kỳ đã mua, vì theo ông, nước này "hữu ích hơn" trong vấn đề Iran so với các đồng minh NATO khác. Ông cũng bày tỏ thất vọng với liên minh quân sự khi nhiều nước từ chối tham gia các chiến dịch của Mỹ nhằm mở lại và tuần tra eo biển Hormuz.

"Tôi rất thất vọng với NATO. Và thẳng thắn mà nói, nếu hội nghị không được tổ chức ở Thổ Nhĩ Kỳ, nơi người bạn của tôi là một nhà lãnh đạo rất mạnh mẽ, một người rất mạnh mẽ, có thể tôi đã không tham dự", Trump nói.

Ông đặt câu hỏi về vai trò của liên minh khi chỉ ra các nước từ chối hỗ trợ Mỹ về Iran: "Italy từ chối chúng tôi, Đức từ chối, Pháp từ chối. Điều đó không sao, nhưng tại sao chúng tôi chi hàng trăm tỷ USD mà họ không có mặt vì chúng tôi? Chúng tôi luôn ở đó vì họ."

Trump cũng ca ngợi Thổ Nhĩ Kỳ vì nỗ lực trong vấn đề Iran, mà ông gọi là chiến dịch "phi hạt nhân hóa" thay vì chiến tranh. Ông nói bản thân "hoàn toàn chắc chắn" rằng Tổng thống Erdogan không muốn Iran có vũ khí hạt nhân. Khi được hỏi về việc Thổ Nhĩ Kỳ sử dụng hệ thống phòng không Nga, Trump nói: "Tôi không có bất kỳ lo ngại nào cả".

Mỹ sẽ dỡ bỏ trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ

Trump cho biết chính quyền của ông đang làm việc để dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhắm vào Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời nói "đã đến lúc". Chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu từng áp đặt trừng phạt Ankara năm 2020 vì nước này mua hệ thống phòng không Nga.

"Tôi có thể nói với các bạn rằng chúng tôi sẽ gỡ các lệnh trừng phạt", Trump trả lời một câu hỏi của phía Thổ Nhĩ Kỳ và nói thêm: "Tôi không muốn ông ấy lãng phí thời gian trả lời câu hỏi đó".

Theo ABC News

Ảnh: robertwaghorn / Pixabay