Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) diễn ra vào tuần trước (tháng 7/2026) đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương, khi những lời đe dọa rút lui của Tổng thống Mỹ Donald Trump mất dần sức nặng. Theo Christopher S Chivvis, chuyên gia tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cách tiếp cận của Trump đang 'cạn hơi' khi thế giới thích nghi và ông vấp phải giới hạn của sức mạnh đơn phương Mỹ, đặc biệt trong vấn đề Iran.

Trump và chiến dịch gây sức ép lên đồng minh

Năm 1987, Trump từng đăng quảng cáo cả trang trên nhiều tờ báo, cáo buộc Mỹ gánh vác quá nhiều cho đồng minh. Trong nhiệm kỳ đầu, ông lặp lại luận điệu này, đe dọa rút khỏi NATO và chỉ trích các đồng minh. Tuy nhiên, hội nghị Ankara cho thấy những lời chỉ trích của ông – lần này là kêu gọi hỗ trợ chống Iran – đã mất tác dụng gây sốc. Chúng mâu thuẫn với tuyên bố sau đó của ông rằng cuộc họp tràn ngập 'tình yêu thương to lớn'.

Châu Âu mạnh lên, giảm phụ thuộc vào Mỹ

Một năm trước, căng thẳng lên cao khi các nhà lãnh đạo châu Âu lo sợ Trump có thể rút Mỹ khỏi NATO hoàn toàn, khiến họ đối mặt với nước Nga thù địch. Nhưng mối đe dọa này đang yếu đi. Rút khỏi liên minh gần 80 năm tuổi sẽ gây ra 'cơn bão chính trị trong nước' mà Trump không thể chịu đựng, đồng thời khiến ông trông yếu thế. Quan trọng hơn, châu Âu đang trở nên mạnh mẽ hơn và ít bị tổn thương trước các đe dọa bỏ rơi của Trump; lục địa già đang trên đà xây dựng hệ thống phòng thủ nghiêm túc trước Nga.

Bài học cho giới chính trị Mỹ

Chivvis cho rằng các đối thủ chính trị của Trump nên thở phào nhưng không nên vội vàng ủng hộ vô điều kiện các liên minh. Ông chỉ trích cách tiếp cận của cựu Tổng thống Joe Biden, người đã 'ôm chặt' Israel, dẫn đến việc chính quyền Mỹ bị cuốn sâu vào chiến lược Gaza của Benjamin Netanyahu. Các ví dụ khác bao gồm việc Biden trấn an đồng minh châu Âu một cách phiến diện, không tạo khoảng cách với Ukraine, và cam kết ủng hộ vô điều kiện cho Đài Loan.

Tương lai NATO: Cân bằng và thực tế

Hội nghị Ankara có thể sẽ được nhớ đến không phải là cuộc ly hôn Mỹ-châu Âu, mà là bước tiến tới một NATO nơi vai trò của châu Âu ngang bằng với Mỹ, hướng tới mối quan hệ cân bằng hơn. Chivvis kết luận: 'Các nhà lãnh đạo Mỹ tương lai có thể học từ sai lầm của Trump mà không chỉ phản ứng lại chúng. Thế giới cần sự lãnh đạo mang tính xây dựng của Mỹ, nhưng cũng cần chủ nghĩa hiện thực về giới hạn quyền lực Mỹ và chi phí mà người dân Mỹ phải gánh chịu vì các quốc gia khác.'

Theo The Guardian

Ảnh: fernandacassiano345 / Pixabay