Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/7/2026 đã có cuộc công kích mới nhất nhằm vào một đồng minh NATO, khi gọi Tây Ban Nha là 'kẻ vô dụng' và 'đối tác tồi' trong liên minh. Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, trước sự chứng kiến của Tổng thư ký NATO Mark Rutte, Trump tuyên bố muốn cắt đứt mọi quan hệ thương mại với Tây Ban Nha. Dù các quan chức Tây Ban Nha nhấn mạnh quan hệ sẽ không bị ảnh hưởng, động thái này đặt ra câu hỏi về vị thế lâu dài của quân đội Mỹ tại Tây Ban Nha nếu tình hình xấu đi.

Trump chỉ trích Tây Ban Nha, đe dọa cắt thương mại

Phát biểu tại hội nghị, Trump nói: 'Chúng tôi không muốn làm ăn gì với Tây Ban Nha nữa... Tôi muốn ông cắt đứt nó. Tây Ban Nha là một đối tác tồi trong NATO. Họ không tham gia; họ không trả tiền. Tôi không muốn dính líu gì đến Tây Ban Nha. Hãy cắt đứt mọi thương mại với Tây Ban Nha, làm ơn, kể cả các chuyến thăm. Hãy nhìn họ, họ sẽ chạy lại; ồ, họ sẽ chạy lại.'

Theo số liệu từ Quốc hội Mỹ, thương mại hai chiều giữa hai nước đạt 75 tỷ USD vào năm 2025, và Mỹ thu lợi nhiều hơn Tây Ban Nha 3 tỷ USD từ mối quan hệ này.

Đây không phải lần đầu Trump đe dọa cắt thương mại với Tây Ban Nha. Hồi tháng 3/2026, ông cũng từng đưa ra lời đe dọa tương tự sau khi Thủ tướng Pedro Sánchez từ chối cho phép quân đội Mỹ sử dụng căn cứ tại Morón và Rota cho các nhiệm vụ trong cuộc chiến chống Iran. Mặc dù thương mại không thay đổi sau đó, nhưng nếu quan hệ xấu đi, việc tiếp cận hai căn cứ này sẽ trở thành vấn đề.

Căn cứ hải quân Rota: 'Cửa ngõ vào Địa Trung Hải'

Trong hai căn cứ, Trạm Hải quân Rota (Naval Station Rota), thuộc tỉnh Cádiz, là quan trọng nhất. Nó nằm ở vị trí chiến lược tại cửa ngõ Địa Trung Hải, một trong những điểm kiểm soát hải quân quan trọng nhất thế giới. Được Hải quân Mỹ mô tả là 'cửa ngõ vào Địa Trung Hải', Rota là một trong những trung tâm quân sự Mỹ quan trọng nhất ở châu Âu, đóng vai trò then chốt trong việc hỗ trợ các hoạt động hải quân của Mỹ và đồng minh trên nhiều chiến trường.

Căn cứ tọa lạc trên khuôn viên rộng 6.100 mẫu Anh thuộc căn cứ hải quân Tây Ban Nha ở miền nam Tây Ban Nha, hoạt động như một cửa ngõ hậu cần lớn kết nối Bắc Mỹ với châu Âu, Địa Trung Hải, châu Phi và Trung Đông. Rota hỗ trợ việc di chuyển nhân sự, thiết bị, nhiên liệu và vật tư qua ba cầu cảng hoạt động, một sân bay rộng 670 mẫu Anh có khả năng hỗ trợ các hoạt động không quân của Hải quân và Không quân Mỹ, cùng các cơ sở lưu trữ vũ khí và nhiên liệu lớn nhất châu Âu.

Đơn vị nổi bật nhất tại Rota là Hải đội Khu trục 60 (DESRON 60), một trong ba hải đội khu trục của Hải quân Mỹ đóng quân thường trực bên ngoài lục địa Mỹ và là hải đội duy nhất đóng tại châu Âu. Năm 2024, tàu khu trục lớp Arleigh Burke USS Oscar Austin đã đến Rota, là chiếc đầu tiên trong số hai tàu khu trục bổ sung cho Lực lượng Hải quân Triển khai Tiền phương châu Âu, dự kiến sẽ có tổng cộng sáu tàu. Các tàu chiến này được trang bị hệ thống phòng thủ đặc biệt dành cho chiến trường châu Âu.

Các đơn vị hải quân quan trọng khác tại Rota bao gồm Phi đội Trực thăng Tác chiến Hàng hải Bảy Chín (HSM-79) 'Griffins' vận hành trực thăng săn ngầm MH-60R Seahawk, và Đội Cơ động Xử lý Bom mìn số 8.

Căn cứ không quân Morón: Cửa ngõ không quân chiến lược

Căn cứ không quân Morón nằm ở phía đông nam thành phố Seville, miền nam Tây Ban Nha. Trong khi Rota là bàn đạp cho lực lượng hải quân, Morón đóng vai trò tương tự cho Không quân Mỹ. Vị trí chiến lược của nó khiến Morón trở thành một địa điểm tiền phương quan trọng cho các hoạt động không quân, các nhiệm vụ phản ứng nhanh và hỗ trợ khẩn cấp trên khắp châu Âu, châu Phi và Trung Đông.

Các đơn vị Không quân Mỹ thường trực tại Morón, trực thuộc Không quân số 3, bao gồm Phi đội Căn cứ Không quân 496, một đơn vị tách rời về mặt địa lý (GSU) nằm dưới quyền chỉ huy của Không đoàn Không vận 86 tại Căn cứ Không quân Ramstein ở Đức. Không đoàn 86 vận hành máy bay vận tải C-130J cũng như máy bay chở nhân sự C-21A và C-37A.

Morón cũng là một mắt xích quan trọng trong các cầu nối tiếp nhiên liệu xuyên Đại Tây Dương và xuyên châu Âu, khiến nó trở thành cửa ngõ hậu cần then chốt cho các hoạt động triển khai quy mô lớn ở châu Âu và Trung Đông, cũng như các hoạt động triển khai xuyên Đại Tây Dương thường xuyên. Ngoài các tài sản Không quân Mỹ tạm thời triển khai tới Morón, bao gồm từ Lực lượng Đặc nhiệm Ném bom, căn cứ cũng thường xuyên tiếp nhận các đợt triển khai máy bay của Thủy quân lục chiến Mỹ.

Hệ lụy nếu mất quyền tiếp cận

Cả Morón và Rota đều hoạt động theo Hiệp định Hợp tác Quốc phòng Mỹ-Tây Ban Nha, cho phép hai nước cùng vận hành và chia sẻ cơ sở hạ tầng quan trọng. Việc mất quyền tiếp cận hai căn cứ này sẽ vượt xa một tranh chấp song phương giữa Washington và Madrid. Mặc dù Mỹ có thể duy trì hoạt động qua các địa điểm khác ở châu Âu và khu vực, việc thay thế sự kết hợp độc đáo về năng lực không quân, hải quân và hậu cần mà hai căn cứ này cung cấp sẽ mất thời gian và gây thêm căng thẳng cho lực lượng Mỹ.

Quan trọng hơn, bất kỳ quyết định nào của một thành viên NATO nhằm hạn chế tiếp cận cơ sở hạ tầng đồng minh quan trọng đều sẽ có tác động rộng hơn đối với liên minh, đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của các cam kết quốc phòng và sự gắn kết chính trị làm nền tảng cho an ninh tập thể.

Theo TWZ

Ảnh: itsviktoriaschubert / Pixabay