Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/7/2026 tuyên bố muốn cắt đứt toàn bộ quan hệ thương mại với Tây Ban Nha, gọi nước này là 'đối tác tồi' trong NATO. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng quyền lực của ông bị giới hạn bởi luật pháp Mỹ và cấu trúc thương mại của Liên minh châu Âu (EU).

Tuyên bố gây sốc tại họp báo NATO

Phát biểu tại cuộc họp báo chung sau hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, ông Trump nói: 'Chúng tôi không còn muốn làm bất kỳ loại hình kinh doanh nào với Tây Ban Nha. Tôi muốn điều đó dừng lại. Tây Ban Nha là một đối tác tồi trong NATO. Họ không gánh vác trách nhiệm, họ không trả tiền. Tôi không muốn dính dáng gì đến Tây Ban Nha. Hãy cắt đứt mọi thương mại với Tây Ban Nha, kể cả các chuyến thăm.'

Tuyên bố này đi ngược lại cách vận hành chính sách thương mại của EU. Kể từ khi thành lập thị trường chung năm 1993, thuế quan, hiệp định thương mại và các biện pháp khác trong lĩnh vực này thuộc thẩm quyền riêng của EU, do Ủy ban châu Âu thực thi. Bất kỳ biện pháp nào nhắm vào một trong 27 quốc gia thành viên sẽ gây tác động đến toàn bộ thị trường chung và có thể kích hoạt phản ứng phối hợp từ Brussels.

Thương mại Tây Ban Nha – Mỹ: Bất đối xứng nhưng phụ thuộc lẫn nhau

Theo số liệu năm 2025, chỉ 4,9% hàng xuất khẩu của Tây Ban Nha sang Mỹ, trị giá khoảng 18 tỷ euro, khiến nước này ít phụ thuộc hơn so với Italy (10,7%) hay Đức (9,9%). Ngược lại, Mỹ xuất khẩu sang Tây Ban Nha khoảng 23 tỷ euro, nghĩa là Mỹ thặng dư thương mại trên tuyến này. Tuy nhiên, xuất khẩu sang Tây Ban Nha chỉ chiếm khoảng 1,2% tổng xuất khẩu của Mỹ.

Một số lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng hơn. Hàng tư bản và bán thành phẩm (máy móc công nghiệp, hóa chất) chiếm hơn một nửa xuất khẩu của Tây Ban Nha sang Mỹ, trong khi thực phẩm chiếm khoảng 18%. Trong đó, dầu mỡ (gồm dầu ô liu) chiếm khoảng 14% hàng Tây Ban Nha xuất sang Mỹ.

Rào cản pháp lý đối với quyền lực của Trump

Về thuế quan, Mục 122 của Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) giới hạn quyền của tổng thống: mức trần 15% và thời hạn tối đa 150 ngày cho bất kỳ biện pháp thuế nào, sau đó ông cần Quốc hội phê chuẩn để gia hạn. Các Mục 232 và 301 yêu cầu điều tra chính thức trước, kéo dài quy trình.

Ngoài chính sách thương mại, Trump vẫn có thể áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương thông qua Cục Công nghiệp và An ninh thuộc Bộ Thương mại hoặc Bộ Tài chính, như từng làm với báo cáo viên Liên Hợp Quốc Francesca Albanese, mà không cần sự giám sát của Quốc hội. Các biện pháp này có thể bao gồm hạn chế ngoại giao, dịch vụ ngân hàng hoặc đi lại, ảnh hưởng đến cả thực thể công và tư.

Bộ Thương mại cũng có thể hạn chế bán công nghệ Mỹ (bán dẫn, phần mềm, linh kiện quốc phòng) cho các công ty Tây Ban Nha cụ thể thông qua 'Danh sách Thực thể'. Trong lịch sử, từng có các mục từ EU nhưng trên cơ sở an ninh quốc gia, như các công ty vỏ bọc liên quan đến Nga hoặc Iran. Phần lớn các biện pháp trừng phạt hiện nhắm vào Trung Quốc.

Tây Ban Nha vẫn ở nhóm ưu đãi

Tây Ban Nha hiện hưởng vị thế đặc quyền theo Quy định Quản lý Xuất khẩu của Mỹ (EAR), thuộc nhóm A:5 cùng với Đức, Pháp, Italy, Anh, Nhật Bản và Hàn Quốc – nhóm được hưởng chế độ cấp phép xuất khẩu thuận lợi nhất.

Bà Teresa Ribera, người đứng đầu cơ quan cạnh tranh EU và từng là bộ trưởng trong chính phủ Pedro Sánchez, hồi tháng 3/2026 đã trả lời về vấn đề này sau khi Trump đe dọa: 'Chính phủ liên bang Mỹ biết cách quan hệ thương mại EU được quản lý và không có hứng thú cắt đứt quan hệ thương mại.'

Theo Euronews

Ảnh: www.kaboompics.com / Pexels