Trong tuần qua (từ ngày 6/7 đến 13/7/2026), ba công ty phát triển AI hàng đầu gồm OpenAI, SpaceXAI và Meta đã lần lượt công bố các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mới. Điểm chung của các bản phát hành này không chỉ nằm ở hiệu suất được cải thiện, mà còn ở khả năng hoàn thành cùng một khối lượng công việc với chi phí token thấp hơn đáng kể.

OpenAI, SpaceXAI và Meta cạnh tranh về giá token

OpenAI cho biết mô hình tiên tiến nhất của họ, GPT-5.6, có thể thực hiện nhiều tác vụ hơn trong khi tiêu thụ ít token hơn đáng kể. Token là đơn vị cơ bản mà mô hình AI xử lý dữ liệu, và việc giảm số lượng token cần thiết cho mỗi tác vụ giúp khách hàng tiết kiệm chi phí đáng kể.

SpaceXAI, công ty do Elon Musk sáng lập, tuyên bố mô hình Grok 4.5 của họ có hiệu suất sử dụng token gấp đôi so với các đối thủ cùng phân khúc. Trong khi đó, CEO Mark Zuckerberg của Meta cho biết mô hình mới Muse Spark 1.1 sẽ có mức giá “cực kỳ hấp dẫn”.

Áp lực từ doanh nghiệp: Hóa đơn AI tăng vọt thúc đẩy nhu cầu tiết kiệm

Sự thay đổi chiến lược của các nhà phát triển AI diễn ra trong bối cảnh khách hàng doanh nghiệp bắt đầu thắt chặt chi tiêu cho AI. Đầu năm 2026, nhiều công ty khuyến khích nhân viên sử dụng AI càng nhiều càng tốt, một xu hướng được gọi là “tokenmaxxing” (sử dụng tối đa token). Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, hóa đơn AI tăng vọt đã buộc các doanh nghiệp phải siết chặt hạn chế sử dụng. Một phần nguyên nhân đến từ việc các công ty như Anthropic chuyển từ mô hình đăng ký cố định sang tính phí theo mức sử dụng.

Gautier Cloix, CEO của startup AI H Company có trụ sở tại Paris, cho biết ông đã gặp nhiều lãnh đạo doanh nghiệp phải đối mặt với hóa đơn AI khổng lồ. Một CEO đã cho ông xem hóa đơn chỉ trong một tháng lên tới hàng triệu USD cho việc sử dụng các mô hình của OpenAI và Anthropic.

Gil Luria, Giám đốc nghiên cứu công nghệ tại DA Davidson, nhận xét: “Chi tiêu cho AI của doanh nghiệp hiện cao hơn nhiều so với trước đây. Khi họ nhận thấy chi phí bắt đầu vượt khỏi tầm kiểm soát, họ bắt đầu quan tâm đến hiệu quả.”

Meta mạnh tay giảm giá, OpenAI thận trọng hơn

Trong cuộc đua giảm chi phí, Meta tỏ ra quyết liệt hơn nhờ nguồn thu từ mảng quảng cáo trực tuyến khổng lồ. Zuckerberg tuyên bố: “Một số phòng thí nghiệm khác định giá rất cao và có biên lợi nhuận lớn. Chúng tôi tin rằng hoàn toàn có thể cung cấp năng lực AI tiên tiến, thậm chí đẳng cấp thế giới với chi phí thấp hơn nhiều.”

Ngược lại, OpenAI có ít dư địa giảm giá hơn, nhưng vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì khả năng cạnh tranh về chi phí. CEO Sam Altman của OpenAI cho biết: “Ngày nay, mọi doanh nghiệp đều quan tâm đến khoản đầu tư vào AI và giá trị họ nhận được. Đây chính là vấn đề chúng tôi muốn giải quyết.” Tuyên bố này trái ngược hoàn toàn với quan điểm cách đây một năm, khi các lãnh đạo OpenAI từng thảo luận về việc nâng giá đăng ký hàng tháng cho các mô hình AI hàng đầu lên tới hàng nghìn USD.

Để hỗ trợ doanh nghiệp kiểm soát chi phí, OpenAI đã ra mắt tính năng phân tích mức sử dụng tín dụng và nâng cấp công cụ quản lý chi tiêu vào tháng trước.

Giải pháp thay thế: Mô hình nguồn mở và dịch vụ định tuyến

Khi doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến chi phí, họ cũng bắt đầu tìm kiếm các giải pháp thay thế. Luria chỉ ra rằng thị trường có nhiều lựa chọn, đặc biệt là các mô hình AI nguồn mở từ các công ty công nghệ Trung Quốc như DeepSeek.

Bên cạnh đó, dịch vụ định tuyến mô hình (Model Routing) đang nổi lên như một giải pháp tối ưu chi phí. Các nền tảng này tự động chuyển đổi giữa hàng trăm mô hình AI tùy theo từng tác vụ để đạt được mức giá tốt nhất. OpenRouter, một công ty cung cấp dịch vụ định tuyến, đã huy động được hơn 100 triệu USD trong vòng gọi vốn tháng 5/2026.

Áp lực lên Anthropic

Bằng cách nhấn mạnh hiệu quả chi phí, các nhà phát triển AI đang gây sức ép lên Anthropic, công ty được nhiều người coi là dẫn đầu thị trường hiện nay. Theo dữ liệu từ Artificial Analysis, một tổ chức đánh giá AI, các mô hình Opus và Fable của Anthropic có chi phí sử dụng theo từng tác vụ cao nhất thị trường.

Elon Musk, khi quảng bá Grok 4.5 trên mạng xã hội trong tuần này, đã trực tiếp chỉ trích Anthropic: “Đây là mô hình đạt cấp độ Opus, nhưng nhanh hơn, hiệu quả token hơn và chi phí thấp hơn.”

Ảnh: Pavel Danilyuk / Pexels