Lãnh tụ tối cao Iran, Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei, ngày 18/6 đã xác nhận phê duyệt bản ghi nhớ (MoU) giữa Iran và Mỹ, dù thừa nhận ông có 'quan điểm khác' về thỏa thuận này. Trong tuyên bố bằng văn bản do truyền thông nhà nước Iran đăng tải, ông Khamenei cho biết đã cho phép ký kết sau khi Tổng thống Masoud Pezeshkian và các quan chức khác cam kết bảo vệ 'quyền lợi của dân tộc Iran và mặt trận kháng chiến' và nhận trách nhiệm về thỏa thuận.

Bối cảnh thỏa thuận Iran-Mỹ

Bản ghi nhớ được Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ký điện tử trong tuần này, sau một thỏa thuận ngừng bắn nhằm kết thúc cuộc xung đột bắt đầu từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2. Thỏa thuận mở ra giai đoạn đàm phán 60 ngày giữa Tehran và Washington, bắt đầu từ ngày 18/6, theo Phó Tổng thống Mỹ JD Vance.

Phản ứng của Lãnh tụ tối cao Iran

Ông Khamenei cảnh báo Tehran sẽ không chấp nhận các yêu cầu bổ sung từ Washington. 'Nếu phía Mỹ muốn tham lam, họ (giới lãnh đạo Iran) sẽ không chấp nhận', ông nói. Tuy nhiên, ông cũng ủng hộ các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ, cho rằng 'các cuộc đàm phán trực tiếp sẽ được tổ chức trong tương lai không có nghĩa là chấp nhận ý kiến của kẻ thù'.

Tiến trình đàm phán và triển khai

Bất đồng vẫn tồn tại về việc liệu các quan chức Iran có đến Thụy Sĩ vào ngày 19/6 để đàm phán với Mỹ nhằm thực thi thỏa thuận hay không. Hãng tin Tasnim của Iran, dẫn nguồn tin am hiểu, cho biết Tehran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về việc cử phái đoàn và các cuộc tham vấn vẫn đang diễn ra. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết các cuộc đàm phán dự kiến sẽ diễn ra theo kế hoạch.

Các điều khoản chính của thỏa thuận

Thỏa thuận bao gồm việc Iran tạm dừng thu phí quá cảnh đối với tàu thương mại qua eo biển Hormuz trong 60 ngày, do Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran công bố. Đổi lại, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, theo Bộ chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Bản ghi nhớ cũng cho phép các nhà đàm phán có tới 60 ngày để đạt được thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân của Iran.

Phản ứng quốc tế

Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Rafael Mariano Grossi, hoan nghênh việc ký kết và đề nghị hỗ trợ các biện pháp xác minh liên quan đến hoạt động hạt nhân của Iran. 'Bây giờ công việc kỹ thuật bắt đầu', ông nói. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ngày 18/6 loại trừ khả năng rút quân Israel khỏi miền nam Lebanon trong tương lai gần. Tuy nhiên, Tổng thống Trump cho biết Mỹ mong đợi 'một lệnh ngừng bắn hoàn toàn trên tất cả các mặt trận', bao gồm Lebanon, Hezbollah và Israel.

Tác động đến thị trường và hàng hải

Việc nới lỏng căng thẳng đã khiến một số nước điều chỉnh khuyến cáo du lịch. Anh cho biết không còn khuyến cáo công dân tránh đi lại không thiết yếu tới một số khu vực Vịnh, gồm UAE, Qatar và Kuwait. Tập đoàn Dầu mỏ Kuwait thông báo dỡ bỏ ngay lập tức các thông báo bất khả kháng trong thời gian xung đột và sản lượng dầu sẽ tăng lên 2 triệu thùng/ngày trong vòng một tuần khi lưu thông qua eo biển Hormuz được nối lại.

Theo Al Jazeera

Ảnh: athree23 / Pixabay