Đảng Cộng sản Cuba đã phê duyệt một loạt biện pháp thị trường tự do chưa từng có như một phần của gói cứu trợ kinh tế khẩn cấp, theo thông báo ngày 18/6. Gói này đã được trình lên Quốc hội Cuba cùng ngày và gần như chắc chắn sẽ được thông qua.

Nội dung cải cách: Mở rộng khu vực tư nhân và thu hút đầu tư

Kế hoạch sẽ mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân và tạo ra các biện pháp thu hút thêm đầu tư nước ngoài, bao gồm từ người Cuba ở nước ngoài. Nó cũng có thể tạo tiền đề cho phát triển bất động sản tư nhân trên đảo Caribe và chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước thành các doanh nghiệp thương mại tư nhân với cổ phần và vốn góp. Ngoài ra, gói cải cách cho phép các ngân hàng tư nhân tham gia vào lĩnh vực tài chính vốn do nhà nước chi phối.

Nguyên nhân: Áp lực từ Mỹ và yếu tố nội tại

Trong nhiều thập kỷ, Mỹ đã áp đặt lệnh cấm vận thương mại đối với Cuba, làm suy yếu nền kinh tế nước này. Kể từ tháng 1, áp lực từ Mỹ gia tăng khi chính quyền Tổng thống Donald Trump chặn các chuyến hàng nhiên liệu đến đảo. Tuy nhiên, phát biểu trước Ủy ban Trung ương Đảng trong một buổi phát sóng ngày 18/6, Chủ tịch Miguel Diaz-Canel thừa nhận tình hình kinh tế nghiêm trọng không chỉ do áp lực bên ngoài. Ông chỉ ra “sự chậm chạp, quan liêu và các quy định cản trở những người muốn sản xuất” cũng như “những quyết định mà chúng tôi đã trì hoãn”. Ông nói: “Tình hình đòi hỏi những thay đổi khẩn cấp và cần thiết”.

Phản ứng từ EU và Mỹ

Ngày 18/6, Liên minh châu Âu cũng gia tăng áp lực lên Cuba, thông qua một nghị quyết kêu gọi trừng phạt Diaz-Canel và lãnh đạo Grupo de Administracion Empresarial SA, một tập đoàn kinh doanh do quân đội Cuba điều hành. Nghị quyết của EU lên án “sự đàn áp có hệ thống” của chính phủ Cuba, đồng thời kêu gọi “thay đổi kinh tế và chính trị sâu sắc”. Trong khi đó, các quan chức chính quyền Trump, đặc biệt là Ngoại trưởng Marco Rubio, nhiều lần nói rằng cải cách kinh tế có thể làm giảm áp lực của Washington. Tuy nhiên, Mỹ chưa có phản ứng ngay lập tức. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, khi được hỏi liệu chính quyền Trump có chuyển hướng sang Cuba sau khi đạt được thỏa thuận với Iran hay không, trả lời rằng Washington muốn người Cuba “hạnh phúc và thành công”. Ông nói: “Chúng tôi thực sự đang nói chuyện với chính phủ Cuba về cách họ có thể thay đổi cách thức của mình. Nếu họ đưa ra quyết định thông minh, chúng tôi sẽ có mối quan hệ tốt hơn nhiều với hòn đảo đó”.

Triển vọng và thách thức

Gói cải cách đánh dấu một sự thay đổi mạnh mẽ đối với Cuba, nơi do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Trong bài phát biểu, Diaz-Canel cho rằng sẽ có sự phản đối từ những người cứng rắn trong Đảng. Một số cải cách, ông nói, “sẽ không có sự đồng thuận tuyệt đối, nhưng không thể trì hoãn”. Cựu lãnh đạo Cuba Raul Castro, người bị Mỹ truy tố vào tháng 5, cũng ủng hộ kế hoạch này.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Frank van Dijk / Pexels