AI châu Phi: Trung Quốc và AU mở rộng hợp tác, cam kết 5.000 suất đào tạo

Năm 2026, AI châu Phi đang nhận được sự thúc đẩy mạnh mẽ từ hợp tác với Trung Quốc: 10 trong số 29 quốc gia sáng lập Tổ chức Hợp tác Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAICO) là nước châu Phi, cùng cam kết 5.000 suất đào tạo AI cho các nước đang phát triển.

Sự hợp tác này nằm trong chiến lược mở rộng hệ sinh thái AI mã nguồn mở (open source - công nghệ được công bố miễn phí để mọi người sử dụng và phát triển) của Trung Quốc, sau khi Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trọng tâm bắt đầu từ năm 2026) chính thức khởi động. Kế hoạch nêu rõ sẽ triển khai toàn diện chiến dịch AI+ và thúc đẩy khung quản trị AI toàn cầu do các nước tham gia rộng rãi, hướng tới hệ sinh thái AI mở, bình đẳng, đa cực và cùng thắng, hỗ trợ các nước đang phát triển tăng cường năng lực AI.

Vì sao AI châu Phi cần mã nguồn mở từ Trung Quốc?

Các hãng công nghệ lớn phương Tây từng theo đuổi mô hình mã nguồn đóng, giá cao, tạo rào cản khó vượt qua với châu Phi - lục địa chủ yếu gồm các nền kinh tế đang phát triển. Chính sách này làm sâu thêm khoảng cách số và khoảng cách AI toàn cầu. Trái lại, kế hoạch của Trung Quốc nhấn mạnh cung cấp hiệu quả năng lực tính toán, thuật toán và dữ liệu, đồng thời xây dựng hệ thống và cộng đồng công nghệ mã nguồn mở mở cửa với toàn cầu.

Trên thực tế, các mô hình AI mã nguồn mở hàng đầu của Trung Quốc đã đi vào đời sống hàng trăm triệu người dùng châu Phi thông qua việc được cài sẵn trong các thiết bị thông minh xuất khẩu sang thị trường này. Huawei Cloud - nền tảng điện toán đám mây của Huawei - tiếp tục tăng cường đầu tư tại châu Phi để xây dựng trung tâm dữ liệu số, từ đó giảm chi phí triển khai AI tại chỗ. Sự kết hợp này đang biến công nghệ nguồn mở của Trung Quốc thành năng lực sản xuất của chính châu Phi.

Lợi ích từ AI châu Phi: ngôn ngữ bản địa và nông nghiệp

Liên minh châu Phi (AU) - tổ chức liên chính phủ của các quốc gia châu Phi - xác định nông nghiệp, y tế, giáo dục và bảo tồn ngôn ngữ bản địa là các lĩnh vực ưu tiên ứng dụng AI trong chiến lược AI lục địa. Các ưu tiên này trùng khớp với chiến dịch AI+ của Trung Quốc, tạo nền tảng cho hợp tác giữa AU và Trung Quốc.

Một điểm đáng chú ý là hơn 50 ngôn ngữ chính của châu Phi bị thiếu trong các mô hình AI phương Tây. Hệ sinh thái mã nguồn mở của Trung Quốc cho phép nhà phát triển châu Phi tự tinh chỉnh (fine-tuning) mô hình để nhận diện và xử lý tiếng địa phương. Trong lĩnh vực nông nghiệp - ngành tạo việc làm cho khoảng một nửa lực lượng lao động châu Phi - AI do Trung Quốc hỗ trợ đang được dùng để cảnh báo sâu bệnh chính xác và dự báo năng suất cây trồng.

WAICO: bước tiến về quản trị AI toàn cầu

Vừa qua, tại Hội nghị AI thế giới 2026 và Hội nghị cấp cao về quản trị AI toàn cầu tổ chức ở Thượng Hải, Tổ chức Hợp tác Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAICO) chính thức được thành lập. Đây là tổ chức liên chính phủ độc lập đầu tiên trên thế giới hoạt động trong lĩnh vực AI. WAICO có 29 quốc gia thành viên sáng lập, trong đó 10 nước châu Phi gồm Algeria, Ethiopia, Kenya, Nam Phi cùng nhiều nước khác.

Trung Quốc cũng cam kết cung cấp 5.000 suất đào tạo chuyên sâu về AI cho các nước đang phát triển và xây dựng trung tâm hợp tác ứng dụng AI quốc tế, hướng tới Liên minh châu Phi. Với những hành động này, các nước đang phát triển - vốn thiếu tiếng nói thể chế trong các vấn đề an toàn và đạo đức AI - có thêm kênh tham gia quản trị AI toàn cầu.

Ý nghĩa với người đọc Việt Nam

Với người dùng Việt Nam, câu chuyện hợp tác Trung Quốc - châu Phi phản ánh xu hướng AI mã nguồn mở ngày càng phổ biến trên toàn cầu, giúp tiếp cận công nghệ AI với chi phí thấp hơn. Các nhà phát triển và doanh nghiệp Việt có thể tham khảo mô hình tinh chỉnh AI cho ngôn ngữ bản địa và các lĩnh vực nông nghiệp, y tế, giáo dục. Xu hướng này cũng cho thấy cơ hội tham gia các chương trình đào tạo và hợp tác AI quốc tế dành cho các nước đang phát triển.

Ảnh: DeltaWorks / Pixabay