Ngày 11/5/2026, Quốc vụ viện Trung Quốc công bố Kế hoạch lập pháp năm 2026, trong đó nêu rõ yêu cầu "hoàn thiện quản trị AI, đẩy nhanh xây dựng luật tổng hợp về phát triển AI lành mạnh". Cùng ngày, Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (NPCSC) cũng công bố kế hoạch lập pháp năm 2026, đưa các dự án luật về phát triển AI lành mạnh vào diện "dự thảo dự bị", yêu cầu các cơ quan liên quan khẩn trương nghiên cứu và soạn thảo, xem xét đưa ra nghị trình khi thích hợp.

Chuyên gia: Luật AI cần đặt đổi mới và phát triển làm trọng tâm

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Legal Daily, hai chuyên gia hàng đầu là ông Chi Zhenfeng, nghiên cứu viên Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, và ông Dai Xin, Phó Hiệu trưởng Trường Luật Đại học Bắc Kinh, đã phân tích về mô hình lập pháp và trọng điểm của luật AI. Ông Chi Zhenfeng nhấn mạnh: "Lập pháp phải đặt khuyến khích đổi mới, hỗ trợ phát triển ở vị trí nổi bật, loại bỏ các rào cản thể chế kìm hãm phát triển AI". Ông cho rằng cần hỗ trợ nghiên cứu cơ bản và đột phá công nghệ lõi, đảm bảo đầu tư R&D, bảo vệ sở hữu trí tuệ, hoàn thiện cơ chế đào tạo và thu hút nhân tài, thúc đẩy công nghệ tự chủ kiểm soát.

Mô hình lập pháp: "Cần gấp làm trước, chín muồi ban hành"

Về mô hình lập pháp, ông Chi Zhenfeng cho biết Trung Quốc áp dụng chiến lược "cần gấp làm trước, chín muồi ban hành, hoàn thiện động", giải quyết các vấn đề cấp bách như quản trị thuật toán, rủi ro AI sinh thành, lạm dụng nhận diện khuôn mặt. Con đường lập pháp hiện nay là: trước tiên khám phá lập pháp theo từng lĩnh vực, phản ứng nhanh và giải quyết vấn đề cụ thể; khi điều kiện chín muồi, sẽ xây dựng luật AI thống nhất ở cấp quốc gia. Ông lưu ý rằng thời điểm ban hành luật tổng hợp phụ thuộc vào ba yếu tố: nhận thức về quy luật nội tại của AI, nắm bắt kịch bản ứng dụng và thực tiễn công nghiệp, cũng như thể chế quản trị hiện hành.

Trọng điểm lập pháp: Bổ sung lỗ hổng thể chế then chốt

Hiện Trung Quốc đã thiết lập hệ thống phòng ngừa rủi ro AI toàn diện, nhưng vẫn còn những lỗ hổng thể chế quan trọng cần bổ sung. Theo ông Chi Zhenfeng, trọng điểm lập pháp giai đoạn này là: thúc đẩy lưu thông các yếu tố dữ liệu, thuật toán, sức mạnh tính toán; hoàn thiện quyền sở hữu dữ liệu, quy tắc giao dịch và phân phối lợi ích; nâng cấp các quy định về đăng ký thuật toán, quản lý minh bạch, đánh giá an toàn từ cấp quy định lên cấp luật; làm rõ ranh giới trách nhiệm pháp lý giữa nhà phát triển, nhà cung cấp và người dùng; đồng thời tham gia quản trị AI toàn cầu, thúc đẩy Sáng kiến Quản trị AI Toàn cầu thành các biện pháp thực tế.

Ông Dai Xin bổ sung rằng trọng tâm lập pháp nên đặt vào khuôn khổ thể chế tầm vĩ mô, bao gồm khuôn khổ chủ đề và khuôn khổ quản trị. Khuôn khổ chủ đề hướng dẫn các bên trong ngành AI coi trọng các vấn đề giá trị xã hội và quyền lợi then chốt; khuôn khổ quản trị phân định rõ quyền hạn ra quyết định và quy trình chuẩn mực. Ông nhấn mạnh cần cân bằng giữa ổn định và linh hoạt: trên cơ sở vạch ra ranh giới an toàn, dành không gian thử nghiệm cho đổi mới, đồng thời hoàn thiện cơ chế bảo vệ xã hội để duy trì niềm tin công chúng.

Theo Chinanews

Ảnh: Alex Knight / Pexels