Quan hệ Nhật Bản-Trung Quốc trở nên căng thẳng dưới thời Thủ tướng Takaiichi, khiến Tokyo đẩy nhanh tăng cường năng lực quân sự, bao gồm triển khai tên lửa tầm xa tại các khu vực ven biển giáp Trung Quốc. Tuy nhiên, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) đang đối mặt với cuộc khủng hoảng tuyển quân nghiêm trọng.

Khủng hoảng tuyển quân: Chỉ đạt 51% chỉ tiêu năm 2023

Theo số liệu của Bộ Quốc phòng Nhật Bản, trong năm tài chính 2023, SDF chỉ tuyển được 9.959 tân binh, đạt 51% so với mục tiêu 19.598 người. Đây là tỷ lệ thấp nhất từ trước đến nay, giảm mạnh so với mức 66% của năm trước đó. Chính phủ Nhật từng nâng mục tiêu tuyển quân từ 11.758 lên 19.598 nhằm tăng cường an ninh, nhưng kết quả thực tế chỉ bằng một nửa.

Nguyên nhân: Dân số trẻ giảm, xã hội già hóa và hình ảnh quân đội xấu đi

Dân số thanh niên Nhật Bản (18-26 tuổi) đã giảm 40% trong 30 năm qua, từ 17,4 triệu người năm 1994 xuống còn 10,2 triệu người năm 2024. Tỷ lệ thất nghiệp thấp khiến thanh niên có nhiều lựa chọn việc làm hấp dẫn hơn trong khu vực tư nhân. Thế hệ trẻ ưa chuộng tự do cá nhân và cân bằng công việc-cuộc sống, không thích kỷ luật khắt khe của quân đội. Bên cạnh đó, các vụ bê bối quấy rối tình dục, bắt nạt cấp trên và vụ một học viên nổ súng bắn đồng đội tại trường huấn luyện đã làm xấu đi hình ảnh của SDF. Dù hơn 90% người dân Nhật tôn trọng quân đội, đặc biệt trong các nhiệm vụ cứu trợ thiên tai, nhưng chỉ 9% sẵn sàng chiến đấu vì đất nước theo khảo sát của WIN/Gallup – một trong những tỷ lệ thấp nhất thế giới.

So sánh sức mạnh quân sự Nhật-Trung: Chênh lệch lớn về số lượng

Theo Chỉ số Sức mạnh Quân sự Toàn cầu 2026, Trung Quốc đứng thứ 3 thế giới, Nhật Bản đứng thứ 7. Về quân số, Trung Quốc có 2.035.000 quân thường trực, gấp 8 lần Nhật Bản (251.500). Ngân sách quốc phòng Trung Quốc công bố hơn 280 tỷ USD, trong khi Nhật Bản chỉ 56 tỷ USD. Trung Quốc sở hữu 600 vũ khí hạt nhân, Nhật Bản không có. Về không quân, Trung Quốc có 2.043 máy bay chiến đấu, Nhật Bản có 331. Hải quân Trung Quốc có 841 tàu chiến, gấp 5 lần Nhật Bản (158 tàu), cùng 3 tàu sân bay hiện đại và hơn 65 tàu ngầm.

Lợi thế công nghệ và đồng minh Mỹ

Dù thua kém về số lượng, Nhật Bản có lợi thế về chất lượng tàu khu trục lớp Maya và tàu ngầm tiên tiến, yên tĩnh hơn so với Trung Quốc. Nhật đang nâng cấp tàu sân bay trực thăng để có thể vận hành tiêm kích F-35B. Trung Quốc sở hữu đội bay tiêm kích tàng hình J-20 lớn và sản xuất hàng trăm máy bay hiện đại nội địa. Nhật Bản sử dụng tiêm kích tàng hình F-35 của Mỹ, với phi công được huấn luyện tốt và công nghệ radar tiên tiến, nhưng số lượng máy bay hạn chế là điểm yếu.

Kỳ vọng của Nhật Bản vào Ấn Độ

Ấn Độ Dương là khu vực sống còn đối với Nhật Bản khi hơn 80% thương mại và nhập khẩu dầu mỏ đi qua các tuyến đường biển tại đây. Nhật Bản muốn Hải quân Ấn Độ giám sát tàu ngầm và tàu chiến Trung Quốc, đảm bảo an ninh hàng hải. Tokyo kỳ vọng Ấn Độ cùng Mỹ, Australia và Nhật Bản tăng cường liên minh Quad về quân sự và chiến lược nhằm kiềm chế sự hung hăng của Trung Quốc từ Biển Đông đến Ấn Độ Dương. Ngoài ra, Nhật Bản muốn hợp tác với Ấn Độ trong các lĩnh vực quốc phòng mới nổi như an ninh mạng, AI và công nghệ vũ trụ. Với uy tín mạnh mẽ trong các nước đang phát triển, Nhật Bản hy vọng Ấn Độ đóng vai trò cân bằng trên các diễn đàn ngoại giao về xung đột Ukraine, khủng hoảng Đài Loan và các vấn đề luật pháp quốc tế, theo hướng ủng hộ quan điểm của phương Tây và Nhật Bản.

Theo Navbharat Times

Ảnh: Mathias Reding / Pexels