Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thảo luận các phương án nối lại chiến tranh toàn diện với Iran trong các cuộc họp gần đây với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân tướng Dan Caine, nhưng quyết định tiếp tục con đường ngoại giao, theo các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề. Các cuộc thảo luận tập trung vào việc liệu Washington có nên chấm dứt đàm phán và nối lại các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran hay không, điều mà một số quan chức gọi là "hoàn thành nhiệm vụ".

Trump chọn ngoại giao thay vì leo thang quân sự

Mặc dù chưa đưa ra quyết định cuối cùng, Trump đã nói với các phụ tá rằng bất kỳ sự leo thang quân sự nào cũng có thể cản trở các nỗ lực ngoại giao và phá hủy cơ hội tháo dỡ chương trình hạt nhân của Iran, theo tờ Wall Street Journal. Các quan chức cho biết tổng thống tỏ ra linh hoạt về việc vượt quá thời hạn 18/8 để đạt được thỏa thuận hạt nhân, cho phép các cuộc đàm phán có thêm thời gian. Đồng thời, ông hài lòng với các cuộc tấn công hạn chế và đơn lẻ nếu Iran vi phạm "biên bản ghi nhớ", sau các cuộc đụng độ gần đây đe dọa thỏa thuận ngừng bắn đạt được hai tuần trước.

Các cuộc họp quân sự mà Lầu Năm Góc cung cấp cho tổng thống về các lựa chọn xử lý xung đột không phải là bất thường, vì Trump thường xuyên tổ chức các cuộc họp chính thức và không chính thức để theo dõi vấn đề Iran. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận gần đây phản ánh nỗ lực phá vỡ bế tắc với Tehran, trong khi vẫn giữ lựa chọn quân sự trên bàn. Một số quan chức cho rằng nối lại chiến tranh sẽ được coi là thừa nhận thất bại của thỏa thuận Iran vốn được quảng bá rộng rãi.

Phản ứng từ các quan chức Mỹ và diễn biến đàm phán

Công khai, Trump tiếp tục khẳng định các cuộc đàm phán đang diễn ra tích cực, nhưng vẫn giữ lựa chọn quân sự nếu đàm phán sụp đổ. Ông nói với các phóng viên tuần trước: "Họ đồng ý với mọi thứ tôi muốn, và họ phải làm vậy, nếu không chúng tôi sẽ quay lại làm những gì chúng tôi phải làm." Một quan chức Nhà Trắng nhấn mạnh ngoại giao vẫn là lựa chọn ưu tiên của Trump, đồng thời kêu gọi Iran nắm bắt cơ hội để đạt được thỏa thuận tốt với Mỹ. Người phát ngôn của Pete Hegseth và Dan Caine từ chối bình luận.

Phó Tổng thống JD Vance nói với Fox News hôm thứ Ba: "Điều tổng thống nói với chúng tôi là giải quyết vấn đề và theo dõi diễn biến đàm phán, và nếu không đạt được giải pháp ngoại giao thành công, chúng tôi vẫn có nhiều lựa chọn thay thế, bên cạnh những gì chúng tôi đã đạt được vì lợi ích của người dân Mỹ." Các đặc phái viên tổng thống đến Iran, Steve Witkoff và Jared Kushner, đã tới Doha hôm thứ Ba để bắt đầu vòng đàm phán mới, nhưng các cuộc gặp diễn ra thông qua trung gian mà không có cuộc họp trực tiếp với phái đoàn Iran, theo các quan chức Qatar. Các chuyên gia từ hai bên dự kiến sẽ tiến hành các cuộc thảo luận gián tiếp trong tuần này.

Bất đồng chính và tác động đến dòng chảy năng lượng

Washington và Tehran bước vào tuần thứ hai của các cuộc đàm phán dự kiến kéo dài 60 ngày, theo các quan chức và nhà phân tích. Bất đồng lớn nhất là việc Iran yêu cầu hàng tỷ USD phí quá cảnh cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ khẳng định quyền tự do hàng hải. Ngoài ra, Tehran từ chối áp đặt các hạn chế nghiêm ngặt đối với chương trình hạt nhân của mình, bất chấp tuyên bố của Trump rằng họ đã đồng ý trước đó.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright nói với Fox News hôm thứ Ba: "Iran vẫn chưa thể hiện sự hợp tác nào," đồng thời cho rằng việc quân đội Mỹ hộ tống tàu thuyền đã giúp ổn định nguồn cung dầu toàn cầu. Ông nói thêm: "Chúng tôi sẽ đảm bảo dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz dù có Iran hay không, và tất nhiên sẽ tốt hơn nếu họ hợp tác. Chúng tôi quyết tâm chấm dứt chương trình hạt nhân của họ."

Trong nỗ lực giảm căng thẳng, Mỹ đã thiết lập một đường dây nóng giữa Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran và Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ để xử lý các cuộc khủng hoảng. Một số quan chức coi đây là dấu hiệu cải thiện quan hệ, trong khi những người khác cho rằng nó vẫn ở giai đoạn đầu. Một quan chức Nhà Trắng xác nhận kênh liên lạc tránh va chạm đã được mở và cả hai bên đều sử dụng.

Đánh giá các chiến dịch quân sự trước đó

Sự trì trệ của con đường ngoại giao đã thúc đẩy Trump yêu cầu các phụ tá đưa ra những kịch bản mới. Pete Hegseth và Dan Caine đã trình bày các lựa chọn chi tiết để nối lại chiến dịch không kích quy mô lớn nhằm vào các cơ sở quân sự Iran, theo các quan chức. Trong chiến dịch "Epic Fury" bắt đầu từ 28/2, các lực lượng Mỹ đã nhắm vào hơn 13.000 mục tiêu bên trong Iran, phá hủy phần lớn kho tên lửa thông thường, máy bay không người lái và năng lực sản xuất quân sự.

Đến cuối tháng 3, các chỉ huy quân sự thông báo với Trump rằng họ cần thêm vài tuần để loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa quân sự Iran, trước khi ông đồng ý ngừng bắn tạm thời vào 7/4. Các quan chức Mỹ cho biết Trump đã không ủy quyền cho các hoạt động quy mô lớn kể từ đó, bất chấp các mối đe dọa trước đó về việc hủy diệt nền văn minh Iran và kiểm soát đảo Kharg, thay vào đó chọn quay lại đàm phán. Ông từng nói với các phụ tá rằng sẽ chỉ nối lại chiến tranh nếu Iran giết chết binh sĩ Mỹ.

Trump phát biểu trong tháng 6: "Nếu chúng tôi đi và ném bom, điều chúng tôi có thể làm rất dễ dàng nếu muốn, và dành thêm hai hoặc ba tuần ném bom, họ sẽ không còn gì cả, nhưng các bạn sẽ không thể mở eo biển trong nhiều tháng. Nếu chúng tôi ném bom, nhiều người sẽ chết. Ai muốn làm điều đó? Tôi không muốn." Ông cho rằng một thỏa thuận sẽ "mạnh hơn lựa chọn ném bom."

Theo Alghad

Ảnh: Pavel Danilyuk / Pexels