Tướng Christopher Donahue, Tư lệnh Lực lượng Mỹ tại châu Âu và châu Phi, đã từ chức vào thứ Năm (2/7/2026), một động thái được coi là dấu hiệu mới cho thấy chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thu hẹp cam kết quốc phòng với châu Âu. Donahue, từng được coi là một trong những chỉ huy triển vọng nhất của quân đội Mỹ, sẽ được thay thế tạm thời bởi một tướng cấp thấp hơn cho đến khi Trump chọn người kế nhiệm chính thức, theo Bloomberg.

Quyết định từ chức gây sốc và những đồn đoán

Quyết định bất ngờ rời nhiệm sở của Donahue, vốn đã được các quan chức Lầu Năm Góc xác nhận vào tuần trước, làm dấy lên đồn đoán rằng có thể có động cơ chính trị đằng sau bước đi này. Lầu Năm Góc chưa đưa ra bình luận chính thức, nhưng động thái này phù hợp với xu hướng Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth sa thải một số tướng lĩnh do chính quyền Biden bổ nhiệm và cắt giảm tổng số sĩ quan cấp cao. Tuy nhiên, một quan chức Lầu Năm Góc giấu tên cho biết quyết định nghỉ hưu của Donahue là cá nhân và ông không bị ép buộc.

Cựu Đại sứ Mỹ tại NATO Douglas Lute nhận xét: "Donahue đã phục vụ ở mọi chiến trường, mọi lĩnh vực", đồng thời gọi bước đi này là "gây sốc và khó hiểu". Tướng Aliekos Grenkiewicz, Tư lệnh tối cao của NATO tại châu Âu, cho biết chức vụ của Donahue sẽ bị giáng từ bốn sao xuống ba sao, đồng nghĩa người kế nhiệm có thể có ít ảnh hưởng hơn trước các đồng cấp trong liên minh và tại Mỹ.

Áp lực của Trump lên NATO và cắt giảm quân số

Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố muốn các đồng minh NATO chia sẻ gánh nặng tài chính nhiều hơn cho việc phòng thủ châu Âu. Ông đã ra lệnh cho Lầu Năm Góc cắt giảm quân số Mỹ tại châu Âu, một bước đi khiến các đồng minh bất ngờ, cùng với việc thu hẹp các tài sản quân sự mà Washington sẽ cung cấp trong trường hợp khủng hoảng. Tháng trước, Bộ trưởng Hegseth công bố một cuộc đánh giá kéo dài sáu tháng về việc triển khai quân đội Mỹ trên toàn cầu, và dự kiến lập trường của Trump về NATO sẽ là trọng tâm tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới ở Thổ Nhĩ Kỳ vào tuần tới.

Mỹ cũng đề xuất trao các ưu đãi chính trị và kinh tế cho các quốc gia thành viên chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng, làm dấy lên khả năng hình thành một liên minh hai tốc độ. Căng thẳng còn lan sang quan hệ với Anh, khi các quan chức Bộ Quốc phòng Anh gặp khó khăn trong việc sắp xếp các cuộc gặp với quan chức Mỹ tại Washington, vì bị thông báo rằng các quan chức cấp cao Lầu Năm Góc quá bận rộn.

Phản ứng từ các đồng minh và Quốc hội Mỹ

Jim Townsend, cựu Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ phụ trách châu Âu và chính sách NATO, cho biết các đồng minh từng tìm thấy sự yên tâm từ các chỉ huy như Donahue và Grenkiewicz, tin rằng các khuyến nghị của họ về triển khai quân dựa trên cân nhắc quân sự chứ không phải chính trị. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Tim Kaine nói với CBS rằng Donahue được cả hai đảng đánh giá cao trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, và tin tức về sự ra đi của ông "làm mọi người ngạc nhiên", đồng thời Quốc hội "vẫn chưa nhận được câu trả lời rõ ràng từ Lầu Năm Góc".

Donahue và cuộc rút quân khỏi Afghanistan

Donahue cũng từng giám sát các giai đoạn đầu của viện trợ quân sự Mỹ cho Ukraine, một chính sách mà Trump phản đối trong nhiệm kỳ thứ hai. Tên tuổi của ông còn gắn liền với cuộc rút quân khỏi Afghanistan năm 2021, khi ông là binh sĩ Mỹ cuối cùng rời khỏi đất nước này, trong một bức ảnh nổi tiếng chụp qua ống nhòm hồng ngoại khi ông lên chiếc máy bay cuối cùng rời Kabul sau khi thành phố rơi vào tay Taliban. Trump và Hegseth thường xuyên chỉ trích chính quyền Biden về vụ rút quân khỏi Afghanistan, và Hegseth năm ngoái đã công bố một cuộc đánh giá mới về quá trình ra quyết định dẫn đến cuộc rút quân, nhằm quy trách nhiệm cho những người chịu trách nhiệm về "một trong những khoảnh khắc quốc tế đen tối và đẫm máu nhất trong lịch sử nước Mỹ".

Ảnh: ha11ok / Pixabay