Tổng thư ký NATO Mark Rutte đang tập trung chiến lược vào việc thúc đẩy các đồng minh châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng và mua vũ khí Mỹ, nhằm xoa dịu Tổng thống Mỹ Donald Trump trước thềm hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo NATO dự kiến diễn ra tại Ankara, theo tạp chí Politico.

Chiến lược của Rutte: Tăng chi tiêu và mua vũ khí Mỹ

Trong thông điệp gửi tới Trump năm ngoái, Rutte nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng chi tiêu quân sự của các đồng minh châu Âu. Năm nay, ông đi xa hơn khi cam kết các đồng minh châu Âu sẽ đầu tư nhiều hơn vào các công ty quốc phòng Mỹ, qua đó củng cố khía cạnh kinh tế trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Chuyến thăm Washington tuần trước của Rutte nằm trong khuôn khổ chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara, dự kiến sẽ tìm cách kiềm chế căng thẳng giữa Mỹ và liên minh, đồng thời tránh các động thái tiềm tàng của Mỹ liên quan đến việc rút quân khỏi châu Âu.

Cuộc gặp giữa Trump và Rutte diễn ra khá yên ả, không có căng thẳng công khai. Rutte đã trình bày chi tiết về việc tăng chi tiêu của các nước NATO, nhằm thể hiện tiến bộ trong vấn đề tài chính quốc phòng của liên minh.

Phát biểu tại Hội đồng Đại Tây Dương, Rutte nói: "Đừng lo lắng về một số cuộc thảo luận và đôi khi là căng thẳng trong liên minh, tôi không bao giờ sợ điều đó, vì từ những căng thẳng này nảy sinh những điều tốt đẹp. Đôi khi chúng tôi tranh cãi một chút, điều đó là bình thường, vì chúng tôi là các quốc gia dân chủ."

Theo Politico, giọng điệu xoa dịu của Rutte phản ánh mối lo ngại sâu sắc của các đồng minh châu Âu về khả năng mất đi sự ủng hộ của Mỹ.

Trump và mối quan hệ căng thẳng với NATO

Trump đã nhiều lần đe dọa rút khỏi NATO, lần gần đây nhất là vào tháng 4 vừa qua. Ông cũng nhiều lần yêu cầu các nước thành viên không phụ thuộc vào Mỹ trong vấn đề quốc phòng.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã công bố một cuộc đánh giá toàn diện về việc triển khai quân đội Mỹ tại châu Âu trong tháng này, phản ánh việc tái đánh giá sự hiện diện quân sự của Mỹ tại lục địa này. Lầu Năm Góc trước đó cũng đã rút một số thiết bị quân sự khỏi khu vực, cùng với việc giảm quân số tại Romania và Đức.

Politico chỉ ra rằng Rutte đã tái áp dụng chiến lược quen thuộc để duy trì mối quan hệ êm ả với Mỹ: ca ngợi Trump quá mức và tập trung vào nhiệm vụ truyền thống là tăng cường ngành công nghiệp quốc phòng và chi tiêu cho vũ khí Mỹ.

Rutte kêu gọi một "cuộc cách mạng công nghiệp xuyên Đại Tây Dương" trước thềm hội nghị thượng đỉnh, ám chỉ các cam kết chi tiêu quốc phòng bổ sung trị giá hàng tỷ USD. Năm nhà ngoại giao NATO cho biết các đồng minh dự kiến sẽ đồng ý về các hợp đồng vũ khí mới và tăng sản lượng vũ khí tại hội nghị.

Một quan chức châu Âu nói với Politico: "Nói về kinh doanh và các thỏa thuận là cách mà tất cả các nhà lãnh đạo đều áp dụng với Trump. Đúng là điều đó có thể làm phiền một số người, nhưng nhìn chung nó có hiệu quả."

Nhà Trắng biện minh cho hành động của Trump

Ngược lại, Nhà Trắng bảo vệ hành động của Trump đối với NATO. Người phát ngôn Olivia Wells cho biết: "Mỹ đã đóng góp nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong NATO, và Tổng thống Trump đã bày tỏ sự thất vọng với liên minh và giữ vững lập trường của mình."

Bà nói thêm: "Các nước NATO phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc tự vệ, và lẽ ra họ nên đứng về phía Mỹ trong cuộc chiến với Iran."

Cách tiếp cận của Rutte với Trump thể hiện rõ sự tâng bốc chính trị. Mặc dù không còn dùng từ "Daddy" như trong hội nghị thượng đỉnh trước, ông vẫn gọi Trump là "nhà lãnh đạo của thế giới tự do" và gọi mức tăng chi tiêu quốc phòng trong liên minh là "nghìn tỷ của Trump".

Rutte nhấn mạnh Trump "đúng khi chỉ trích một số nước trong liên minh không ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến Iran", đồng thời lưu ý rằng 5.000 chuyến bay quân sự của Mỹ đã cất cánh từ các căn cứ châu Âu trong những tuần đầu của cuộc chiến, nhằm thể hiện sự đóng góp của các đồng minh châu Âu.

Politico cho rằng bầu không khí tích cực này khó có thể kéo dài, khi các quan chức châu Âu chưa sẵn sàng đón nhận những chỉ trích gay gắt từ lãnh đạo NATO về vấn đề Iran. Tuy nhiên, một số người tỏ ra thông cảm với nỗ lực của Rutte nhằm giữ Mỹ gắn bó với liên minh.

Một nhà ngoại giao châu Âu khác nói với Politico: "Rutte đang ở trong một tình thế khó khăn, và chúng tôi có thể chấp nhận một số lời tâng bốc nếu điều đó khiến Trump tham dự hội nghị thượng đỉnh Ankara."

NATO không thể thiếu Mỹ

Nỗ lực của Rutte nhằm lấy lòng Trump xuất phát từ nhận thức rằng liên minh không thể thiếu sự hiện diện của Mỹ, ngay cả khi NATO đang cố gắng thiết lập một "trụ cột châu Âu" nhằm bù đắp một phần năng lực quân sự Mỹ tại lục địa này. Điều này có nghĩa là cần duy trì sự ủng hộ của Trump.

Giedrimas Jeglinskas, cựu thành viên quốc hội Litva và cựu quan chức NATO, cho biết: "Việc Rutte làm những gì ông ấy đang làm là điều tự nhiên và hiển nhiên. Di sản của ông ấy với tư cách là Tổng thư ký phụ thuộc vào khả năng giữ Mỹ là đồng minh then chốt. NATO mà không có Mỹ không phải là thực thể mà các nước thành viên đã gia nhập và ký kết hiến chương."

Vì lý do này, Rutte đã nhanh chóng ghi công Trump cho sự gia tăng đáng kể chi tiêu của liên minh. Ông cho biết 31 nước thành viên NATO, không bao gồm Mỹ, đã chi thêm 1.200 tỷ USD cho quốc phòng trong giai đoạn 2016-2026, với mức tăng 20% chỉ trong năm ngoái.

Tuy nhiên, cách tiếp cận của Rutte không nhận được sự đồng thuận trong nội bộ châu Âu. Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto đã khiển trách Rutte trong tuần này vì tuyên bố rằng Italy đã cho phép hàng trăm máy bay Mỹ cất cánh từ lãnh thổ nước này để hỗ trợ cuộc chiến Iran, trong khi chính phủ Italy khẳng định chỉ cho phép các chuyến bay mang tính kỹ thuật và hậu cần.

Dù vậy, nhiều quan chức châu Âu hiện tại và trước đây cho rằng nỗ lực của Tổng thư ký NATO có tầm quan trọng lớn. Peter Rough, giám đốc Trung tâm Châu Âu và Á-Âu tại Viện Hudson, cựu quan chức dưới thời Tổng thống George W. Bush, nhận xét: "Ông ấy có được tai của Trump, và đó mới là điều quan trọng."

Ảnh: NanduVasudevan / Pixabay