Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth ngày 18/6 thông báo tiến hành rà soát lực lượng quân sự Mỹ tại châu Âu trong một bài phát biểu quan trọng trước các bộ trưởng quốc phòng NATO tại trụ sở Brussels. Cuộc rà soát có thể kéo dài tới sáu tháng, sẽ "xem xét tư thế lực lượng và căn cứ của Mỹ tại châu Âu" và bao gồm tham vấn với Quốc hội Mỹ.

Mục tiêu của cuộc rà soát là gì?

Hegseth tuyên bố cuộc rà soát được thiết kế để "đảm bảo NATO đang tiến nhanh và không thể đảo ngược hướng tới châu Âu dẫn dắt, tăng cường gánh vác trách nhiệm chính trong phòng thủ châu Âu". Ông nói: "Đó là cuộc rà soát mà một số nước sẽ trượt, và những nước khác sẽ vượt qua xuất sắc". Hegseth coi quyết định này là một phần trong nỗ lực của Mỹ nhằm "biến NATO thành những gì nó luôn được cho là, một liên minh cân bằng".

Hegseth chỉ trích đồng minh NATO vì điều gì?

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ chỉ trích các đồng minh NATO từ chối cho Mỹ tiếp cận các căn cứ chung để tiến hành các cuộc tấn công và hoạt động liên quan đến xung đột trong chiến tranh Iran. Ông cho rằng phản ứng "đáng xấu hổ" này đã đặt "các con trai và con gái của nước Mỹ vào nguy cơ". Hậu quả của chiến tranh Iran đã làm rạn nứt quan hệ giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và một số đồng minh châu Âu từng thân cận, bao gồm Thủ tướng Anh Keir Starmer và Thủ tướng Đức Friedrich Merz.

Mỹ đe dọa cắt viện trợ nếu đồng minh không tăng chi tiêu quốc phòng

Hegseth cũng đặt vấn đề về đóng góp tài chính của các nước đồng minh và đe dọa sẽ giữ lại các khoản đóng góp nếu họ không đáp ứng cam kết chi tiêu quốc phòng. Ông tuyên bố: "Các đồng minh NATO vẫn nghĩ rằng thời kỳ ăn không là ở đây. Trong quá lâu, NATO đã là một con hổ giấy và một con đường một chiều. Không còn nữa". Hegseth có thể đang ám chỉ bài phát biểu của Thủ tướng Canada Mark Carney tại Davos hồi tháng 1, trong đó ông nói "mỗi ngày chúng ta được nhắc nhở rằng chúng ta đang sống trong thời đại cạnh tranh giữa các cường quốc, trật tự dựa trên luật lệ đang phai nhạt".

Phản ứng của NATO và các động thái quân sự gần đây

Sau bài phát biểu của Hegseth, Tổng thư ký NATO Mark Rutte thừa nhận có "sự đồng thuận rộng rãi giữa các đồng minh về sự cần thiết phải tăng cường" và cho rằng lập trường của Mỹ về vấn đề này là "hoàn toàn có thể chấp nhận được". Tháng trước, Washington thông báo với các đồng minh NATO rằng họ sẽ cắt giảm số lượng tài sản quân sự dành cho liên minh, nhằm khắc phục tình trạng "phụ thuộc không lành mạnh vào lực lượng Mỹ trong Mô hình Lực lượng NATO", theo Tư lệnh tối cao NATO, Tướng Không quân Mỹ Alexus Grynkewich.

Các đợt rút quân và điều chỉnh lực lượng trước đó

Chính quyền Trump trước đó đã thông báo rút 5.000 quân đồn trú tại Đức. Các nghị sĩ Đảng Cộng hòa trong Ủy ban Dịch vụ Vũ trang Hạ viện bày tỏ lo ngại rằng động thái này có thể gửi "tín hiệu sai tới Tổng thống Nga Vladimir Putin". Việc trì hoãn triển khai 4.000 quân Mỹ tới Ba Lan càng làm dấy lên lo ngại trên khắp các đảng phái. Hồi tháng 5, Lầu Năm Góc cho biết đã "giảm tổng số Lữ đoàn Tác chiến (BCT) được bố trí tại châu Âu từ bốn xuống còn ba", đưa số lượng BCT tại châu Âu trở lại mức năm 2021. Trump cũng cho biết sẽ xem xét rút quân Mỹ khỏi Italy và Tây Ban Nha.

Quan hệ Mỹ-NATO căng thẳng và tương lai của liên minh

Mối quan hệ giữa NATO và Mỹ đã chịu áp lực đáng kể kể từ khi Trump trở lại Nhà Trắng. Tổng thống Mỹ đã nhiều lần chỉ trích tổ chức này và thậm chí đe dọa rút Mỹ khỏi liên minh – một động thái mà các chuyên gia cho là sẽ gây ra nhiều vấn đề. Các nhà lãnh đạo quốc tế đã kêu gọi kiềm chế. Khi Quốc vương Charles III có bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ trong chuyến thăm cấp nhà nước hồi tháng 4, ông đặc biệt bảo vệ tầm quan trọng của NATO và cam kết phòng thủ chung của khối.

Theo Time Magazine

Ảnh: Carlos_R_Bonilla_Miranda / Pixabay