Theo Fortune công bố ngày 05/08, người mới bắt đầu đầu tư chứng khoán có thể thấy rõ xu hướng của giới trẻ Mỹ: Gen Z và Millennials đang coi tài khoản chứng khoán là kênh tích lũy tài sản thay thế nhà ở, với tổng giá trị danh mục đạt kỷ lục 3.100 tỷ USD, gấp 4,5 lần so với trước đại dịch.
Vì sao giới trẻ Mỹ đổ tiền vào chứng khoán?
Fortune dẫn dữ liệu cho thấy giá nhà tại Mỹ đã tăng 235% kể từ tháng 1/2000, còn chi phí nhà ở tăng khoảng 50% trong những năm gần đây. Tuổi trung bình của người mua nhà lần đầu tăng từ 28 tuổi năm 1992 lên 40 tuổi năm 2025, và hiện chưa đến một nửa số người thuộc thế hệ Gen Z lẫn Millennials có đủ khả năng mua nhà.
Khảo sát của Northwestern Mutual năm 2026 cho thấy 31% người trưởng thành Gen Z đã hoãn mua nhà vì áp lực tài chính, 34% lo ngại không bao giờ mua được nhà. Dù vậy, hơn hai phần ba người Mỹ vẫn coi nhà ở là tài sản giữ giá. Chen Zhao, Giám đốc nghiên cứu kinh tế tại Redfin, nói với Fortune rằng với những người trẻ không còn hy vọng mua nhà, đầu tư vào thị trường tài chính có thể là cách tiết kiệm tốt cho đến khi họ có đủ tiền.
Số liệu tài sản chứng khoán của người trẻ Mỹ
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho biết tài sản chứng khoán của người Mỹ dưới 40 tuổi đã đạt 3.090 tỷ USD trong năm 2026, mức cao nhất kể từ khi Fed bắt đầu ghi nhận năm 1989. Cổ phiếu và quỹ tương hỗ hiện chiếm 27% giá trị tài sản ròng của hộ gia đình dưới 40 tuổi, so với chỉ 9% năm 1989.
| Chỉ số | Mốc trước đây | Hiện tại |
|---|---|---|
| Tài sản chứng khoán của Gen Z và Millennials | — | 3.100 tỷ USD, gấp 4,5 lần trước đại dịch |
| Tài sản chứng khoán của người Mỹ dưới 40 tuổi | — | 3.090 tỷ USD (năm 2026), cao nhất từ 1989 |
| Tỷ trọng cổ phiếu và quỹ tương hỗ trong tài sản ròng hộ dưới 40 tuổi | 9% (1989) | 27% |
| Tuổi trung bình của người mua nhà lần đầu | 28 (1992) | 40 (2025) |
| Tuổi trung vị của chủ nhà | 39 (2005) | 59 (2025) |
Theo khảo sát của Charles Schwab, Gen Z bắt đầu đầu tư chứng khoán ở tuổi trung bình 19, còn Millennials ở tuổi 25; Gen Z hiện chiếm một phần ba số khách hàng mới của Schwab. Khảo sát của Northwestern Mutual 2026 cũng cho thấy Gen Z bắt đầu tiết kiệm hưu trí ở tuổi 22, Millennials ở tuổi 28, sớm hơn nhiều so với thế hệ Boomers.
Chứng khoán thay thế nhà ở trong kế hoạch tài chính
Khảo sát của Redfin năm 2025 cho thấy trong nhóm Gen Z và Millennials vừa mua nhà, cứ 5 người thì có 1 người bán cổ phiếu để trả tiền trước khi mua nhà, gấp đôi tỷ lệ của thế hệ Boomers. Hơn một nửa Millennials nói họ buộc phải chọn giữa đầu tư cho hưu trí và mua nhà.
George Eckerd, Giám đốc nghiên cứu tài sản và thị trường tại JPMorganChase Institute, nhận định với Fortune rằng cổ phiếu và nhà ở là hai công cụ khác nhau: cổ phiếu thanh khoản, dễ đa dạng hóa, còn nhà ở thường dùng đòn bẩy, tập trung vào một tài sản nhưng có lợi thế về thuế. Nghiên cứu của JPMorganChase Institute cho thấy 37% người 25 tuổi có tài khoản đầu tư bán lẻ năm 2024, gấp 6 lần năm 2015; dòng vốn đầu tư bán lẻ tăng khoảng 50% từ 2023 đến đầu 2025.
Sự khác biệt lớn hơn nằm ở tâm lý: trả góp thế chấp tạo cơ chế tiết kiệm cố định hàng tháng, trong khi tài khoản chứng khoán thường được nạp tiền tùy ý, trừ khi là tài khoản 401(k) có trích lương tự động.
Đầu tư chứng khoán cho người mới bắt đầu: những rủi ro cần biết
Douglas Boneparth, chuyên gia tài chính được chứng nhận (CFP), Chủ tịch công ty quản lý tài sản Bone Fide Wealth tại New York, cảnh báo nhà đầu tư trẻ có thể thiên về cổ phiếu meme, tiền mã hóa và đòn bẩy thay vì đa dạng hóa. Ông nói với Fortune: “Mọi người chọn tài sản rủi ro hơn vì họ cảm thấy không còn cách nào khác để tạo ra của cải.” Mạng xã hội khuếch đại sức hút này, khiến việc đầu tư kỷ luật trở nên kém hấp dẫn.
Khảo sát tâm lý khách hàng hồi tháng 8 của Schwab cho thấy 48% khách hàng Gen Z lạc quan về thị trường chứng khoán Mỹ, tăng từ 24% của quý trước; 41% nhà giao dịch tích cực mô tả bản thân chấp nhận rủi ro ở mức nhất định; 84% cho biết sẽ mua vào khi thị trường giảm thay vì rút lui. Việc tiếp cận thị trường dễ dàng hơn nhờ các ứng dụng như Robinhood, nhưng Eckerd cho rằng điều này không thực sự dân chủ hóa việc tạo ra của cải.
Nghiên cứu của Eckerd cũng cho thấy nhà đầu tư thu nhập thấp thường tham gia thị trường muộn, khi giá trị tài sản đã tăng lên; nhóm thu nhập thấp và cộng đồng người da màu có xu hướng mua nhà theo chu kỳ kể từ thập niên 1990. Ông nói các nhóm yếu thế chỉ có thể tích lũy tài sản khi tài sản đã tăng giá.
Ý nghĩa với người đọc Việt Nam
Với người trẻ Việt Nam, câu chuyện này cho thấy đầu tư chứng khoán có thể là kênh tích lũy tài sản dài hạn khi mua nhà ngày càng khó khăn hơn. Việc tìm hiểu kiến thức cơ bản, đa dạng hóa danh mục và hạn chế đòn bẩy là những điểm quan trọng được các chuyên gia trong khảo sát của Fortune nhấn mạnh.
Theo Fortune
Ảnh: Rômulo Queiroz / Pexels
