Ngày 30/6, Tòa án Tối cao Mỹ đã ban hành bốn phán quyết quan trọng liên quan đến Tổng thống Donald Trump, với ba phán quyết bất lợi cho ông và một phán quyết có lợi. Các vấn đề được giải quyết bao gồm quyền lực của tổng thống đối với các cơ quan quản lý độc lập, quyền bỏ phiếu và một bản án về tấn công tình dục.

Phán quyết mở rộng quyền sa thải của tổng thống

Trong phán quyết có lợi cho Trump, Tòa án Tối cao với tỷ lệ 6-3 đã tăng quyền hành pháp của tổng thống trong việc sa thải các thành viên của cơ quan chính phủ độc lập mà không cần đưa ra lý do. Cụ thể, tòa ủng hộ quyết định của Trump sa thải Rebecca Slaughter, thành viên Đảng Dân chủ của Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC), qua đó mở rộng quyền lực của tổng thống và lật đổ tiền lệ năm 1935 vốn công nhận thẩm quyền của Quốc hội trong việc bảo vệ lãnh đạo các cơ quan quản lý khỏi bị tổng thống sa thải tùy ý. Trump đã sa thải Slaughter vào năm ngoái mà không nêu lý do, được cho là do bất đồng chính sách. Các tòa cấp dưới trước đó đã bảo vệ khiếu nại của bà rằng hành động này vi phạm quy tắc do Quốc hội đặt ra. Trump ca ngợi phán quyết trên mạng xã hội, gọi đó là "vinh dự" khi là tổng thống đương nhiệm giành được phán quyết "lịch sử và chưa từng có". Tuy nhiên, Thẩm phán Sonia Sotomayor trong quan điểm bất đồng đã viết rằng ý kiến đa số đã phá vỡ sự phân chia quyền lực và "sự hỗn loạn sẽ xảy ra". Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Elizabeth Warren cũng chỉ trích, cho rằng Trump đã sa thải các bổ nhiệm viên của Đảng Dân chủ và kiểm soát các cơ quan độc lập để phục vụ ông và bạn bè tỷ phú.

Tòa bảo vệ Thống đốc Fed Lisa Cook khỏi bị sa thải

Trong một ngoại lệ, Tòa án Tối cao với tỷ lệ 5-4 đã từ chối cho phép Trump sa thải Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Lisa Cook, bảo vệ sự độc lập của ngân hàng trung ương. Không có tổng thống nào kể từ khi Fed thành lập năm 1913 tìm cách loại bỏ một thống đốc Fed. Trump đã viện dẫn các cáo buộc gian lận thế chấp chưa được chứng minh để biện minh, nhưng Cook phủ nhận và gọi đó là cái cớ để sa thải bà vì bất đồng chính sách tiền tệ. Tòa nhấn mạnh tầm quan trọng của sự độc lập của Fed, với Chánh án John Roberts viết: "Không chỉ thực tế độc lập mà cả vẻ ngoài độc lập cũng là chìa khóa cho thiết kế của Fed". Phán quyết nêu rõ tòa quyết định trên cơ sở hẹp rằng tổng thống đã không cung cấp cho Cook các thủ tục bảo vệ theo luật định. Cook hoan nghênh quyết định, nhưng Trump ngay lập tức phản ứng, đăng trên mạng xã hội rằng sẽ hành động thích hợp ngay lập tức để đảm bảo người có hành vi sai trái không đưa ra quyết định quan trọng.

Tòa giữ nguyên luật bỏ phiếu qua thư của Mississippi

Trong một đòn giáng khác vào Trump, Tòa án Tối cao với tỷ lệ 5-4 đã giữ nguyên luật của bang Mississippi cho phép kiểm phiếu qua thư nếu được gửi trước Ngày bầu cử và nhận trong vòng năm ngày làm việc sau đó. Phán quyết này bác bỏ thách thức của Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa, vốn cho rằng luật này không phù hợp với quy định liên bang về thời gian bầu cử. Trump từ lâu đã chỉ trích bỏ phiếu qua thư, cho rằng dễ gian lận, nhưng tòa phán quyết rằng luật liên bang không yêu cầu phiếu phải được nhận trước Ngày bầu cử. Thẩm phán Amy Coney Barrett, người viết ý kiến đa số, cho biết: "Luật liên bang quy định thời điểm bỏ phiếu, luật bang quy định thời điểm nhận phiếu". Trump gọi đây là "mất mát to lớn" cho quyền bầu cử và kêu gọi Quốc hội thông qua Đạo luật SAVE America. Các cuộc thăm dò cho thấy Đảng Cộng hòa đối mặt nguy cơ mất đa số mong manh tại Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.

Bản án tấn công tình dục E Jean Carroll được giữ nguyên

Trong một đòn giáng nữa, Tòa án Tối cao đã bác bỏ nỗ lực của Trump nhằm lật lại bản án của bồi thẩm đoàn rằng ông đã tấn công tình dục và phỉ báng E Jean Carroll, phải trả 5 triệu USD. Bản án được đưa ra vào ngày 9/5/2023 tại tòa dân sự liên bang Manhattan. Trump chỉ trích quyết định trên mạng xã hội, gọi vụ kiện là "giả mạo". Luật sư của Carroll, Roberta Kaplan, tuyên bố: "Phán quyết hôm nay khẳng định dứt khoát bản án nhất trí của bồi thẩm đoàn".

Các vụ việc khác trong nhiệm kỳ này

Tòa án Tối cao sẽ kết thúc các ý kiến trong tuần này trước khi nghỉ hè đến tháng 10. Vào ngày 1/7, tòa dự kiến ra phán quyết về thách thức đối với sắc lệnh hành pháp của Trump về việc chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh, cũng như hai vụ việc về lệnh cấm của bang đối với nữ sinh chuyển giới tham gia thể thao nữ ở trường và thách thức của Đảng Cộng hòa về số tiền chi tiêu của ứng cử viên phối hợp với đảng.

Theo Al Jazeera

Ảnh: KATRIN BOLOVTSOVA / Pexels