Đến năm 2030, Trung Quốc đặt mục tiêu nâng tỷ lệ đóng góp của tiến bộ khoa học công nghệ vào tăng trưởng nông nghiệp (agricultural science and technology progress contribution rate) lên 67%, tăng 3 điểm phần trăm so với mức 64% của năm 2025, theo quy hoạch phát triển nông nghiệp và nông thôn giai đoạn 2026-2030 (Kế hoạch 5 năm lần thứ 15) vừa được công bố. Mục tiêu này nằm trong nỗ lực đưa nông nghiệp Trung Quốc tiến vào nhóm dẫn đầu thế giới về đổi mới khoa học công nghệ.

Nền tảng vững chắc từ những thành tựu giai đoạn trước

Trong giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ đóng góp của tiến bộ khoa học công nghệ nông nghiệp Trung Quốc đã tăng từ 61,5% (năm 2021) lên 64% (năm 2025). Cùng với đó, tỷ lệ che phủ giống cây trồng chất lượng cao vượt 96%, tỷ lệ cơ giới hóa tổng hợp trong trồng trọt và thu hoạch đạt 76,7%, và các loại ngũ cốc chủ lực cơ bản đã được cơ giới hóa toàn bộ quy trình. Số lượng máy bay không người lái nông nghiệp của Trung Quốc đạt hơn 300.000 chiếc, đứng đầu thế giới.

Trong lĩnh vực giống, Trung Quốc đã tự chủ phát triển các giống gà thịt lông trắng, bò Hoa Tây, tôm thẻ chân trắng, phá vỡ thế độc quyền của nước ngoài. Tỷ lệ thị trường nội địa của giống gia súc, gia cầm, thủy sản và rau củ lần lượt đạt hơn 80%, 86% và 91%. Cả nước có 57.400 cơ quan khuyến nông các cấp với 464.000 cán bộ kỹ thuật, đóng vai trò chủ lực trong việc chuyển giao công nghệ đến đồng ruộng.

Ý nghĩa của mục tiêu tăng 3 điểm phần trăm

Theo ông Trương Thành Bằng, Phó nghiên cứu viên Viện Nghiên cứu Kinh tế Vĩ mô thuộc Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, mức tăng 3 điểm phần trăm này không phải là tăng trưởng đuổi kịp ở mức thấp, mà là nâng cấp tiến bộ ở mức tương đối cao. Ở giai đoạn 50-60%, việc phổ biến các công nghệ đơn lẻ như giống tốt diện rộng hoặc bón phân theo công thức có thể thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng ở mức trên 64%, không gian tăng trưởng từ các công nghệ đơn lẻ đã thu hẹp đáng kể. Để đạt được mục tiêu, cần phát huy tác dụng tổng hợp của nhiều công nghệ như lai tạo giống sinh học, kỹ thuật số, thiết bị thông minh và sản xuất xanh.

Mục tiêu 67% không đứng một mình. Kế hoạch cũng đặt ra các chỉ tiêu đồng bộ đến năm 2030: tỷ lệ tự cung cấp giống cây trồng cốt lõi tăng lên 85%, tỷ lệ cơ giới hóa tổng hợp trong trồng trọt và thu hoạch vượt 80%. Các mục tiêu này được thiết lập dựa trên cơ sở phát triển, điều kiện hỗ trợ và nhu cầu thực tế, nhằm thúc đẩy cơ bản hiện đại hóa nông nghiệp và cải thiện điều kiện sống hiện đại ở nông thôn.

Ba hành động trọng tâm: Máy móc nông nghiệp, chế tạo sinh học và AI

Để đạt được mục tiêu, Kế hoạch đề xuất ba hành động lớn: phát triển chất lượng cao máy móc nông nghiệp, nâng cao chế tạo sinh học nông nghiệp, và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp.

Máy móc nông nghiệp: Hiện tỷ lệ cơ giới hóa tổng hợp toàn quốc đạt 76,7%, nhưng ở các tỉnh đồi núi chỉ là 53,5%. Kế hoạch nhấn mạnh phát triển và ứng dụng máy móc thông minh cao cấp, phù hợp với vùng đồi núi; từng bước sản xuất công nghiệp các sản phẩm mang tính biểu tượng như máy kéo công suất 400 mã lực trở lên; thực hiện chính sách trợ giá ưu tiên máy tốt, loại bỏ máy cũ và thay thế máy nông nghiệp lạc hậu.

Chế tạo sinh học nông nghiệp: Năm 2025, quy mô ngành chế tạo sinh học toàn quốc vượt 1,1 nghìn tỷ nhân dân tệ, trong đó riêng mảng nông nghiệp đạt hơn 500 tỷ nhân dân tệ. Kế hoạch đề xuất tổng hợp hiệu quả các nguyên liệu thức ăn chăn nuôi mới như protein vi sinh vật, protein côn trùng, dầu, axit amin; nghiên cứu và phổ biến phân bón vi sinh vật phức hợp, phân bón hữu cơ sinh học, chất cải tạo đất có chức năng cố định đạm và phân giải lân hiệu quả.

Trí tuệ nhân tạo trong nông nghiệp: Kế hoạch đề xuất thí điểm ứng dụng AI trong nông nghiệp, thúc đẩy các kịch bản chất lượng cao như lai tạo giống, quản lý sản xuất, giám sát sâu bệnh, phòng chống dịch bệnh, dự báo năng suất; phổ biến các mô hình ngôn ngữ lớn trong lĩnh vực nông nghiệp và nông thôn; xây dựng các trang trại thông minh.

Ông Trương Thành Bằng lưu ý rằng AI và thiết bị thông minh khi triển khai xuống đồng ruộng vẫn đối mặt với nhiều thách thức: thuật toán chung khó thích ứng với khí hậu, khu vực và cây trồng cụ thể; thiết bị thông minh nhẹ, chi phí thấp còn thiếu; dữ liệu nông nghiệp khó thu thập, thiếu tiêu chuẩn thống nhất; nhiều ứng dụng chỉ dừng ở mô hình trình diễn. Cần tận dụng 5 năm tới để đầu tư hạ tầng dữ liệu, xây dựng bộ dữ liệu đa phương thức chất lượng cao, hoàn thiện tiêu chuẩn dữ liệu, và thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Lần đầu tiên đề cập ngành công nghiệp mới nổi và tương lai trong nông nghiệp

Kế hoạch lần đầu tiên đề xuất phát triển và mở rộng các ngành công nghiệp mới nổi và tương lai trong lĩnh vực nông nghiệp. Theo ông Cừu Đồng Vĩ, giáo sư Đại học Nông nghiệp Nam Kinh, các ngành công nghiệp mới nổi như nông nghiệp thông minh, tái chế chất thải nông nghiệp đang là điểm tăng trưởng mới; các ngành công nghiệp tương lai như nông nghiệp phân tử, lai tạo giống bằng chỉnh sửa gen, mô hình lớn nông nghiệp và hệ thống ra quyết định AI sẽ là vị trí chiến lược mà Trung Quốc cần giành lấy. Những ngành này cùng nhau tạo thành nền tảng công nghệ cho chiến lược cường quốc nông nghiệp.

Ông Trương Thành Bằng cho rằng nông nghiệp Trung Quốc đã cơ bản giải quyết vấn đề "có hay không", đang chuyển sang giải quyết vấn đề "tốt hay không, mạnh hay không". Lợi ích cận biên từ các yếu tố truyền thống đang giảm dần, cần dựa vào các ngành công nghiệp và hình thái kinh doanh mới để mở ra không gian tăng trưởng mới. Việc bố trí các ngành công nghiệp mới nổi và tương lai trong nông nghiệp sẽ giúp đẩy nhanh hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn, củng cố nền tảng nông nghiệp và bổ sung những điểm yếu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Mai Nhĩ Đan Mộc Cái Đề cho biết, trong giai đoạn 2026-2030, Trung Quốc sẽ thúc đẩy tích hợp sâu giữa đổi mới khoa học công nghệ và đổi mới công nghiệp, phát huy lợi thế của hệ thống huy động nguồn lực quốc gia, nâng cao hiệu quả tổng thể của hệ thống đổi mới khoa học công nghệ nông nghiệp, tập trung vào các công nghệ cốt lõi, tối ưu hóa bố trí lực lượng đổi mới, tạo môi trường đổi mới tốt, và thúc đẩy ứng dụng kết quả vào thực tế để công nghệ mới có thể sử dụng và mang lại hiệu quả.

Theo Chinanews

Ảnh: stux / Pixabay