Trong lễ tốt nghiệp tháng 6/2026 tại Stanford University, hàng trăm sinh viên đã đứng dậy rời khỏi sân vận động khi CEO Google Sundar Pichai – một nhân vật chủ chốt trong lĩnh vực AI – lên phát biểu. Họ giơ cao các biểu ngữ phản đối, trong đó có dòng chữ 'ICE và Google AI giám sát', cùng với cờ Palestine. Sự kiện này phản ánh một thực tế: ngay tại trung tâm của Thung lũng Silicon, nơi AI được sinh ra và phát triển, thế hệ sinh viên mới đang có những quan điểm trái chiều về công nghệ này.

Sinh viên Stanford nói gì về AI: Sợ hãi, hy vọng và cả bất an

BBC đã phỏng vấn nhiều sinh viên tốt nghiệp Stanford ngay sau bài phát biểu của Pichai. Ifdita Hasan, chuyên ngành Khoa học Máy tính và AI, bày tỏ sự lạc quan: 'AI cho chúng ta cơ hội hiểu sâu hơn về vũ trụ. Đó là một công cụ, mọi người nên học cách sử dụng và thích nghi.' Tuy nhiên, cô cũng thừa nhận phản ứng tiêu cực là điều dễ hiểu, giống như thời kỳ đầu của Internet.

Ngược lại, Atash Heil, chuyên ngành Hệ thống Trái đất, cảm thấy 'rùng mình' khi thấy các tác phẩm nghệ thuật do AI tạo ra. 'Tôi hy vọng nghệ thuật là do con người tạo ra – đó mới là nghệ thuật. Công nghệ này cần được phát triển có đạo đức, nhưng hiện tại thì không,' anh nói. Nhiều sinh viên khác cũng lo ngại về 'outsourcing nhận thức' – tức phụ thuộc vào AI để giải quyết vấn đề, làm suy giảm khả năng tư duy.

Bằng Stanford có còn là 'tấm vé vàng'? Thực tế việc làm và chi phí

Stanford từ lâu được coi là 'tấm vé vàng' vào ngành công nghệ, với chi phí bốn năm học lên tới gần 400.000 USD. Tuy nhiên, một nghiên cứu của chính Stanford công bố tháng 11/2025 cho thấy cơ hội việc làm cho lao động đầu sự nghiệp trong các lĩnh vực dễ bị AI tác động – như phát triển phần mềm – đã giảm mạnh. Dù vậy, hầu hết sinh viên tốt nghiệp mà BBC phỏng vấn đều đã có việc làm hoặc sẽ học tiếp. Lucy Zimmerman, cựu trợ giảng ngành Khoa học Máy tính, nhận thấy sự chênh lệch giữa bài tập về nhà (nghi ngờ dùng AI) và điểm thi, khiến một số lớp phải tái áp dụng giám sát thi và tăng vấn đáp.

AI và tương lai: Vừa là mối đe dọa, vừa là giải pháp?

Dù lo ngại, nhiều sinh viên vẫn nhìn thấy tiềm năng của AI. Atash Heil, dự định làm việc về khả năng chống chịu khí hậu ở New Orleans, tin rằng AI có thể giúp xây dựng mô hình dự báo biến đổi khí hậu. 'Tôi trân trọng việc lớn lên không có AI, nhưng tôi còn trẻ – AI sẽ chiếm phần lớn cuộc đời tôi,' anh nói. Trong khi đó, Colbey Harlan, chuyên ngành Tâm lý học, dùng AI để hỗ trợ sáng tạo văn học nhưng lo ngại tác động môi trường từ các trung tâm dữ liệu: 'AI rất tuyệt, nhưng liệu chúng ta có thể dừng lại? Nếu tiếp tục, mọi thứ có thể vượt khỏi tầm kiểm soát.'

Phản ứng của Sundar Pichai và làn sóng biểu tình tại lễ tốt nghiệp

Trong bài phát biểu, Pichai chỉ đề cập ngắn gọn về AI, nói đùa rằng mọi người khuyên ông đừng nhắc đến chủ đề này. Tuy nhiên, khoảng 200 sinh viên đã rời đi khi ông lên sân khấu, hô vang 'Tự do cho Palestine' và giơ biểu ngữ chỉ trích 'Dự án Nimbus' – hợp tác giữa Google và quân đội Israel. Một sinh viên giấu tên nói: 'Sự hiện diện của ông ấy tượng trưng cho những gì bầu không khí chính trị đang dung túng và ai đang hưởng lợi từ cuộc đua AI. Chúng tôi hoàn toàn không đồng cảm.' Những sinh viên rời đi đã tham dự một lễ tốt nghiệp thay thế do nhà hoạt động Mahmoud Khalil chủ trì.

Stanford, thành lập năm 1891, là nơi khai sinh ra thuật ngữ 'trí tuệ nhân tạo' do John McCarthy đặt ra. Trường nằm trong bán kính 25 km so với trụ sở Google, Meta và Apple. Dù vậy, ngay cả tại đây, tương lai của AI vẫn là một dấu hỏi lớn đối với thế hệ sinh viên sắp bước vào thị trường lao động.

Theo BBC

Ảnh: jplenio / Pixabay