Công nghệ lượng tử Trung Quốc: Hợp Phì thu hơn 6 tỷ NDT, Quảng Châu mở 21 kịch bản y tế

Trung Quốc đang đưa công nghệ lượng tử (công nghệ khai thác các tính chất vật lý của hạt lượng tử như chồng chập, rối lượng tử) thành trụ cột tăng trưởng mới, khi cụm doanh nghiệp tại Hợp Phì (thủ phủ tỉnh An Huy) đạt doanh thu hơn 6 tỷ nhân dân tệ (NDT) năm 2025, còn Quảng Châu (tỉnh Quảng Đông) ghi nhận 1,33 tỷ NDT giá trị gia tăng từ nhóm ngành mạng tương lai - lượng tử. Động thái này được đẩy mạnh sau Hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ngày 30/7 nhấn mạnh việc thúc đẩy đột phá công nghệ tiên phong và phát triển ngành công nghiệp tương lai.

Vì sao công nghệ lượng tử trở thành ngành kinh tế chiến lược?

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc xác định công nghệ lượng tử là một trong những điểm tăng trưởng kinh tế mới, cùng với sản xuất sinh học, năng lượng hydrogen và nhiệt hạch, giao diện não - máy tính, AI hiện thân (embodied AI) và mạng 6G. Theo giới chuyên môn, ngành này có ba hướng chính: điện toán lượng tử, truyền thông lượng tử và đo lường lượng tử.

Một số sản phẩm đã rời phòng thí nghiệm. Thiết bị kiểm tra tạp chất từ tính dùng công nghệ lượng tử do CIQTEK (Quốc Nghi Lượng Tử) phát triển giúp rút thời gian kiểm tra vật liệu pin từ 3-4 giờ xuống còn 5 phút. Origin Quantum (Bản Nguyên Lượng Tử) ra mắt siêu máy tính lượng tử siêu dẫn thế hệ thứ tư 'Origin Wukong-180' với 180 qubit (đơn vị xử lý thông tin lượng tử); China Telecom Quantum, đơn vị lượng tử thuộc Tập đoàn China Telecom, đã có hơn 30 sản phẩm và phục vụ hơn 6,8 triệu người dùng. Theo ông Xu Kebiao, phó chủ tịch CIQTEK, muốn thương mại hóa, trước tiên công nghệ phải vận hành ổn định ở quy mô thực tế.

Hợp Phì và Quảng Châu đang thương mại hóa công nghệ lượng tử ra sao?

Hợp Phì sở hữu 'Đại lộ Lượng tử' dài 3,5 km, nơi hội tụ hơn 100 doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng lượng tử. Thành phố này đã hình thành hệ thống hoàn chỉnh từ vệ tinh lượng tử 'Mạc Tử', đường trục bảo mật Bắc Kinh - Thượng Hải, máy tính quang tử 'Cửu Chương' đến mạng lượng tử đô thị phủ gần 500 cơ quan cấp thành phố và quận, với tổng chiều dài cáp quang 1.147 km. Theo báo cáo chỉ số ngành công nghiệp tương lai toàn cầu 2025, ngành lượng tử Hợp Phì đứng thứ hai thế giới ba năm liên tiếp.

Quảng Châu đi theo hướng 'lấy ứng dụng kéo ươm tạo, lấy kịch bản thúc đẩy tụ họp', với hệ sinh thái gồm viện nghiên cứu dẫn dắt đổi mới, trường đại học đào tạo nhân lực và doanh nghiệp thúc đẩy công nghiệp hóa. Công ty Guoteng Quantum thành lập năm 2017 đã xây dựng giai đoạn đầu của mạng thí điểm an toàn truyền thông lượng tử Vùng Vịnh Lớn là tuyến trục Quảng Châu - Phật Sơn - Triệu Khánh. Để thiết bị rời khỏi 'nhà kính', hãng phát triển công nghệ bù trừ theo thời gian thực, giúp máy ổn định trước thay đổi nhiệt độ và rung động.

Thành phố còn vận hành nền tảng điện toán khoa học lượng tử chuyên dụng 'Pude' phục vụ hơn 10 doanh nghiệp, cùng hệ thống 'Weide Quantum Cloud' đặt trên máy tính lượng tử chuyên dụng 1.000 qubit để đưa ra giải pháp cho trí tuệ nhân tạo, dược phẩm sinh học và tài chính. Trong y tế, Quảng Châu đã triển khai 21 kịch bản ứng dụng lượng tử, trong đó có hợp tác với Phòng thí nghiệm Quốc gia Quảng Châu để dùng điện toán lượng tử tối ưu thiết kế trình tự vaccine mRNA (RNA thông tin).

Năm 2025, toàn bộ doanh nghiệp lượng tử tại Hợp Phì đạt tổng doanh thu hơn 6 tỷ NDT, riêng Khu công nghệ cao Hợp Phì đóng góp gần 5 tỷ NDT. Tại Quảng Châu, giá trị gia tăng của ngành mạng tương lai và lượng tử đạt 1,33 tỷ NDT, cho thấy nhóm ngành này đang trở thành điểm tăng trưởng kinh tế mới.

Còn những rào cản nào trên con đường phổ cập công nghệ lượng tử?

Giới chuyên gia chỉ ra nhiều nút thắt: thời gian kết hợp của qubit, độ chính xác điều khiển và mã sửa lỗi lượng tử vẫn cần nghiên cứu; nguồn cung vật liệu, linh kiện then chốt chưa đủ; năng lực kỹ thuật hóa và sản phẩm hóa toàn máy còn hạn chế. Nhiều ứng dụng mới dừng ở mức trình diễn, chưa có mô hình kinh doanh nhân rộng được.

Giáo sư Guo Guoping, nhà khoa học trưởng của Origin Quantum, kiến nghị mở rộng các kịch bản chất lượng cao trong chính phủ, tài chính, y tế để các đơn vị đổi mới dùng thử trước, lấy nhu cầu thực tế thúc đẩy công nghệ đi từ 'dùng được' đến 'dùng tốt'. Bà Yang Xinhui, cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Quảng Châu, đánh giá chuỗi 'phòng thí nghiệm - thử nghiệm - sản phẩm - thị trường' chưa thông suốt, doanh nghiệp đầu chuỗi còn ít và không gian ứng dụng mở chưa đủ.

Về vốn, ông Huang Mengdan, người phụ trách chuỗi ngành lượng tử của Sở Khoa học và Công nghệ Hợp Phì, cho biết thiếu 'vốn kiên nhẫn' là điểm nghẽn điển hình của doanh nghiệp khởi nghiệp. Hợp Phì đang thử nghiệm dùng vốn chính phủ đầu tư sớm, đầu tư nhỏ và đầu tư vào công nghệ cứng; Quảng Châu đã thúc đẩy thành lập quỹ con ngành lượng tử và sẽ ra mắt quỹ đầu tư chuyên ngành cấp thành phố.

Ở cấp độ vùng, Vùng Vịnh Lớn hình thành thế trận bổ trợ: Thâm Quyến tập trung thiết kế chip, Hong Kong và Macau phát huy nghiên cứu cơ bản cùng mạng lưới học thuật quốc tế, Quảng Châu đảm nhận kịch bản ứng dụng và công nghiệp hóa. Quảng Châu sẽ đẩy mạnh hợp tác sản xuất - nghiên cứu với các trường đại học Hong Kong, Macau, trước tiên xây dựng khu thí điểm ngành công nghiệp tương lai lượng tử tại quận Hoàng Phố và quận Thiên Hà.

Giới chuyên gia nhấn mạnh các đường công nghệ điện toán lượng tử như siêu dẫn và quang tử đang chạy song song, chưa có lời giải chung, nên cần cho phép cạnh tranh giữa các hướng khác nhau, vừa tập trung nghiên cứu 'từ 0 đến 1', vừa dành thời gian để doanh nghiệp đưa 'từ 1 lên 100'. Công nghệ lượng tử cần chiến lược dài hạn, và việc tìm kiếm sự chắc chắn trong một lĩnh vực đầy bất định chính là bài toán lớn nhất của ngành này.

Theo People's Daily Online Finance

Ảnh: KarinKarin / Pixabay