Ngày 25/06/2026, Thống đốc California Gavin Newsom công bố ra mắt công cụ theo dõi tác động của AI lên thất nghiệp (California AI-Unemployment Tracker) – hệ thống cảnh báo sớm đầu tiên trên toàn quốc nhằm giám sát, theo dõi và dự báo tình trạng mất việc làm liên quan đến AI. Công cụ được phát triển hợp tác với Đại học California và Phòng thí nghiệm Chính sách California (California Policy Lab), ra mắt theo lệnh hành pháp gần đây của Thống đốc nhằm chuẩn bị cho người lao động, doanh nghiệp nhỏ và cộng đồng trước sự gián đoạn kinh tế do AI mang lại.

AI-Unemployment Tracker hoạt động thế nào?

Đây là bảng điều khiển công khai, được xây dựng bởi các nhà nghiên cứu tại California Policy Lab (chi nhánh UCLA) và Sở Phát triển Việc làm California (EDD). Công cụ cung cấp các chỉ số sớm về khả năng mất việc làm liên quan đến AI, giúp bang xác định chủ động các khu vực cần can thiệp như hỗ trợ tìm việc, đào tạo lại, nâng cao kỹ năng, hướng dẫn bảo hiểm y tế và các nguồn lực thiết yếu khác. Dữ liệu sẽ được cập nhật hàng tháng.

Dữ liệu ban đầu: Chưa có bằng chứng về thất nghiệp gia tăng

Kèm theo công cụ là bản phân tích toàn diện, cho thấy chưa có bằng chứng về sự gia tăng đơn xin trợ cấp thất nghiệp trên toàn bang đối với các ngành nghề có mức độ tiếp xúc AI cao. Tuy nhiên, dữ liệu ghi nhận tác động đến người lao động trong các vị trí có mức độ tiếp xúc AI cao sau khi các phần mềm AI mở rộng ra công chúng. Cụ thể, số đơn xin trợ cấp từ lao động có trình độ đại học trong các ngành nghề tiếp xúc AI cao đã tăng sau khi ChatGPT-3.5 ra mắt vào năm 2022. Người lao động tại khu vực Vịnh San Francisco cũng ghi nhận sự gia tăng kéo dài. Dữ liệu không cho thấy sự chênh lệch lớn theo chủng tộc, sắc tộc, giới tính hay độ tuổi trong số người nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp ở nhóm tiếp xúc AI cao.

Bảo vệ người lao động trước sự gián đoạn từ AI

Báo cáo và cơ sở dữ liệu được công bố theo lệnh hành pháp đầu tiên trên toàn quốc của Thống đốc Newsom, huy động các cơ quan bang, chuyên gia lao động, nhà kinh tế, trường đại học và lãnh đạo ngành phát triển chính sách mới, thu thập dữ liệu và xác định dấu hiệu cảnh báo sớm về sự gián đoạn lực lượng lao động – đồng thời đảm bảo người lao động được hưởng lợi từ năng suất do AI tạo ra. Đây là lệnh hành pháp thứ ba của Thống đốc Newsom nhằm thúc đẩy đổi mới, đánh giá rủi ro và xây dựng chính sách AI toàn diện.

California dẫn đầu về AI

California là nơi đặt trụ sở của 33 trong số 50 công ty AI tư nhân hàng đầu thế giới. Năm 2023, Thống đốc Newsom đưa California trở thành bang đầu tiên hành động về chính sách AI tạo sinh, ban hành lệnh hành pháp áp dụng công nghệ này trong chính quyền bang và nghiên cứu rủi ro. Ông đã triệu tập các chuyên gia học thuật hàng đầu thế giới soạn thảo Báo cáo California về Chính sách AI Tiên phong, dẫn đến việc ký Đạo luật Minh bạch trong Công nghệ Tiên phong (SB 53, Wiener) – luật tiểu bang đầu tiên trên toàn quốc. California cũng ban hành các biện pháp bảo vệ trẻ em, chống deepfake khiêu dâm, yêu cầu đánh dấu AI, bảo vệ hình ảnh kỹ thuật số của người biểu diễn và ngăn chặn lừa đảo qua cuộc gọi robot do AI tạo ra.

Xây dựng lực lượng lao động sẵn sàng cho AI

Kể từ khi Thống đốc Newsom nhậm chức, bang đã hỗ trợ hơn 674.000 cơ hội đào tạo vừa học vừa làm, bao gồm hơn 250.000 chương trình học nghề có đăng ký. Chương trình Mở rộng của Đại học California phục vụ hơn 300.000 người mỗi năm. Chương trình thí điểm Degree Plus mới kết hợp bằng cử nhân UC với chứng chỉ kỹ năng và thực tập có lương nhằm tăng cường khả năng sẵn sàng cho lực lượng lao động. Bang cũng đầu tư gần 750.000 USD cho Hiệp hội Lực lượng lao động California để phát triển chiến lược AI toàn bang, giúp các hội đồng lao động địa phương chuẩn bị cho người lao động trước các cơ hội việc làm mới nổi.

Theo California State Portal | CA.gov

Ảnh: Mikael Blomkvist / Pexels