Tính đến năm 2025, khoảng 87% nhà tuyển dụng sử dụng AI trong ít nhất một giai đoạn của quy trình tuyển dụng, trong đó sàng lọc sơ yếu lý lịch (resume) là ứng dụng phổ biến nhất. Các hệ thống theo dõi ứng viên (Applicant Tracking Systems - ATS) quét hồ sơ tìm kiếm từ khóa và kỹ năng. Các công cụ như HireVue, Paradox và Indeed Talent Scout cung cấp khả năng sàng lọc nâng cao về kỹ năng, ngữ cảnh và thậm chí cả phỏng vấn để giúp công ty lọc ứng viên. Số lượng đơn xin việc đã tăng 51% kể từ khi các công cụ AI tạo sinh (generative AI) trở nên phổ biến, khiến các công ty phải dùng AI để xử lý khối lượng hồ sơ khổng lồ. AI có thể giảm thời gian tuyển dụng tới 75%, đọc hồ sơ trong mili giây, trong khi con người trung bình mất 23 giây.

Cuộc đua “mèo vờn chuột” giữa AI và ứng viên

Khoảng 65% người tìm việc hiện nay điều chỉnh sơ yếu lý lịch để làm hài lòng thuật toán, đôi khi loại bỏ thành tích thực để nhường chỗ cho các từ khóa “hot”. Một nghiên cứu năm 2025 cho thấy AI có thể cải thiện sự công bằng trong tuyển dụng, nhưng cũng có thể phản ánh các thành kiến lịch sử. Nếu không được “khử thiên vị” (debiasing) đúng cách, một số mô hình ưu tiên tên gắn với người da trắng tới 85% thời gian, so với chỉ 9% cho tên gắn với người da đen. Dù vậy, 76% nhà quản lý tuyển dụng cho biết họ khó đánh giá ứng viên có “chân thực” hay không, vì AI khiến mọi hồ sơ đều trông “hoàn hảo” trên giấy.

Phỏng vấn: Cả hai bên đều có “vũ khí” AI

Trong các buổi phỏng vấn trực tuyến, cả nhà tuyển dụng và ứng viên đều có thể sử dụng công cụ AI. Ứng viên có thể dùng nền tảng AI để “nghe” cuộc phỏng vấn và đưa ra câu trả lời kịch bản hấp dẫn người phỏng vấn. Các công cụ này có thể được tùy chỉnh cho từng loại phỏng vấn, hỗ trợ kiến thức chuyên môn, câu hỏi hành vi và đánh giá kỹ năng tức thời. Trong khi đó, người phỏng vấn có các nền tảng AI phân tích ngôn ngữ cơ thể, chuyển động mắt và phản hồi để xác minh sự trung thực và nhiệt tình của ứng viên.

Sinh viên: Thế hệ am hiểu AI nhưng dè dặt

Thế hệ am hiểu AI nhất cũng là thếế hệ hoài nghi nhất. Trong khi 90% sinh viên sử dụng AI cho việc học, chỉ khoảng 33% sinh viên sắp tốt nghiệp cho biết họ dùng AI để tìm việc. Khoảng 16% sinh viên tránh dùng AI trong đơn xin việc vì sợ nhà tuyển dụng phát hiện và loại họ. Ngược lại, 46% nhà quản lý tuyển dụng thuộc thế hệ Gen Z đã “bắt quả tang” ứng viên gian lận trong bài đánh giá bằng AI. Nhiều sinh viên cảm thấy “tính người” đã bị loại bỏ khỏi quy trình; họ không chỉ nộp đơn xin việc mà còn đang cố gắng giải một thuật toán.

Thực tế: Cuộc chạy đua vũ trang tự động hóa

AI có tiềm năng biến đổi tuyển dụng, nhưng thực tế rất hỗn loạn. Tuyển dụng đã biến thành một cuộc chạy đua vũ trang tự động hóa: ứng viên dùng AI để gửi hồ sơ hàng loạt, còn nhà tuyển dụng dùng AI để lọc chúng. Ở mặt tốt, AI nhất quán và dựa trên năng lực. Ở mặt xấu, nó tự động hóa những phán đoán sai lầm và che giấu thành kiến đằng sau vẻ ngoài “toán học”. Công nghệ mạnh mẽ, nhưng dùng nó để thay thế kết nối con người có nguy cơ gây ra khủng hoảng lòng tin vĩnh viễn.

Theo New Jersey Education Association

Ảnh: 5138153 / Pixabay