Ngày 28/7, Viện kiểm sát quận Cơ Long (Keelung) của Đài Loan thông báo đã bắt giữ một nhân viên của hãng Nvidia, nghi ngờ người này tham gia buôn lậu chip AI GB300 của Nvidia – vốn chịu kiểm soát xuất khẩu của Mỹ – sang Trung Quốc. Đây là đợt điều tra thứ ba trong vụ án lớn liên quan đến máy chủ AI cao cấp của công ty Supermicro bị nghi ngờ xuất lậu sang Trung Quốc đại lục và Hong Kong, Macau.

Diễn biến cuộc điều tra

Viện kiểm sát quận Cơ Long ra thông cáo cho biết, ngày 24/7 họ đã tiến hành đợt khám xét thứ ba, lục soát nhà riêng và văn phòng của một nghi phạm họ Zhang, đồng thời thẩm vấn người này. Cơ quan công tố cho rằng nghi phạm có tình tiết phạm tội nghiêm trọng, có nguy cơ bỏ trốn, tiêu hủy chứng cứ hoặc thông đồng với đồng phạm và nhân chứng, nên đã ra lệnh tạm giam.

Dù thông cáo không nêu rõ danh tính, nhưng truyền thông Đài Loan đưa tin nghi phạm là Zhang Denglong, từng giữ chức vụ Giám đốc phát triển kinh doanh cấp cao tại Nvidia, bị cáo buộc hỗ trợ buôn lậu chip AI GB300 chịu kiểm soát xuất khẩu của Mỹ sang Trung Quốc.

Trước đó, Viện kiểm sát Cơ Long đã thực hiện hai đợt khám xét vào tháng 5 và tháng 6 năm nay. Đợt đầu tiên vào tháng 5 đã bắt giữ ba nghi phạm. Đợt thứ hai vào ngày 29/6 khám xét 12 địa điểm gồm văn phòng của Supermicro tại Đài Loan và hai công ty khác; ngày 30/6, hai người bị bắt với tội danh giả mạo giấy tờ và lạm dụng tín nhiệm.

Vụ việc liên quan đến máy chủ AI của Supermicro được trang bị chip Nvidia nằm trong danh mục hạn chế xuất khẩu. Theo các biện pháp kiểm soát do Mỹ áp đặt từ năm 2022, việc xuất khẩu hoặc bán các sản phẩm AI cao cấp của hai công ty này sang Trung Quốc là bất hợp pháp.

Phản ứng từ Nvidia

Trong email trả lời đề nghị bình luận của VOA, người phát ngôn của Nvidia khẳng định việc buôn lậu chip là “không khả thi”. Email viết: “Sản phẩm của chúng tôi chủ yếu được bán cho các đối tác uy tín, bao gồm các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM), những đơn vị hỗ trợ chúng tôi đảm bảo mọi giao dịch đều tuân thủ quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ. Ngay cả các lô hàng nhỏ hoặc lô hàng của các nhà xuất khẩu quy mô nhỏ cũng phải chịu sự giám sát chặt chẽ trên toàn cầu.”

Bối cảnh căng thẳng Mỹ-Trung về công nghệ

Trong những năm gần đây, vấn đề xuất khẩu chip AI và thiết bị phần cứng sang Trung Quốc trở thành tâm điểm trong cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung cũng như an ninh quốc gia. Quốc hội Mỹ liên tục thúc đẩy lập pháp và gây áp lực lên chính quyền để ngăn chặn Trung Quốc tiếp cận trái phép công nghệ AI cao cấp.

Về phía Mỹ, Bộ Tư pháp hồi tháng 3 năm nay đã khởi tố ba người liên quan đến Supermicro, trong đó có một nhà đồng sáng lập công ty. Cáo trạng cho rằng ba người này đã sử dụng các biện pháp che giấu như quá cảnh qua Đông Nam Á để buôn lậu máy chủ tích hợp chip Nvidia cao cấp trị giá ít nhất 25 tỷ USD sang Trung Quốc, vi phạm nghiêm trọng các quy định kiểm soát xuất khẩu liên bang.

Cùng thời điểm, ngày 26/3, Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ thông qua Đạo luật An ninh Chip (Chip Security Act) được cả hai đảng ủng hộ, nhằm ngăn chặn chất bán dẫn Mỹ bị buôn lậu sang Trung Quốc và các quốc gia được gọi là ‘đối thủ nước ngoài’.

Đài Loan đóng vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, khi các nhà sản xuất wafer tại đây cung cấp phần lớn chip cao cấp dùng cho đào tạo AI và tính toán hiệu năng cao trên thế giới.

Ảnh: Jimmy Liao / Pexels