Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) vừa công bố báo cáo thường niên vào ngày 28/6, cảnh báo rằng nguy cơ bong bóng trí tuệ nhân tạo (AI) sụp đổ, cùng với lạm phát và căng thẳng tài chính, là những mối đe dọa hàng đầu đối với thịnh vượng toàn cầu. BIS, tổ chức do các ngân hàng trung ương các nước lớn đồng sở hữu, dẫn dắt chính sách hợp tác giữa các ngân hàng trung ương và ổn định hệ thống tài chính quốc tế, chỉ ra những "điểm yếu" cần chú ý, bao gồm sự sụp đổ của bong bóng AI, lạm phát và căng thẳng tài chính, đồng thời cho rằng các lỗ hổng tài chính tiềm ẩn có thể khuếch đại các cú sốc.

Rủi ro từ bong bóng AI và tác động dây chuyền

Báo cáo đặc biệt nhấn mạnh rủi ro liên quan đến AI, được công bố ngay trước thềm hội nghị chuyên đề thường niên của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) diễn ra từ ngày 29/6 đến 1/7 tại Sintra, Bồ Đào Nha. Tại hội nghị này, các nhà hoạch định chính sách từ các ngân hàng trung ương các nước và khu vực dự kiến sẽ xem xét kỹ lưỡng các yếu tố nguy cơ đe dọa sự ổn định.

BIS phân tích: "Lợi nhuận đầu tư thấp hơn kỳ vọng có thể dẫn đến việc rút vốn đột ngột, biến bùng nổ đầu tư cơ sở vật chất thành suy thoái đầu tư kéo dài, gây ra hiệu ứng lan tỏa đến tình hình tài chính. So với quá khứ, hiện nay việc điều chỉnh mạnh trên thị trường chứng khoán có thể gây ra những tác động kinh tế vĩ mô lớn hơn."

BIS cũng chỉ ra rằng các tài sản khác như tín dụng có thể đối mặt với rủi ro tương tự, và cảnh báo: "Việc đánh giá lại rủi ro lần này, dù do lãi suất tăng hay do bong bóng AI sụp đổ, đều có nguy cơ gây ra tác động tàn phá tương tự như cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008."

Mô hình tài chính tuần hoàn và rủi ro tiềm ẩn

Liên quan đến AI, BIS nhấn mạnh các lỗ hổng trong huy động vốn, đặc biệt là các cơ chế phức tạp như "tài chính tuần hoàn" (circular finance) - kết hợp vốn cổ phần và cho vay với hợp đồng giữa nhà cung cấp và khách hàng. BIS đề cập đến trường hợp các hyperscaler (công ty xây dựng năng lực tính toán cao trong trung tâm dữ liệu lớn, cung cấp dịch vụ đám mây và hạ tầng AI) và các nhà sản xuất chip bán dẫn đầu tư vào các phòng nghiên cứu AI và các nhà cung cấp dịch vụ đám mây mới (neocloud), đổi lại ký hợp đồng mua chip bán dẫn hoặc năng lực tính toán trong nhiều năm.

Ảnh: geralt / Pixabay