Báo cáo cập nhật giữa năm 2026 của Vụ Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc (UN DESA) công bố ngày 26/06 cho thấy nền kinh tế toàn cầu đang chịu cú sốc lớn từ cuộc khủng hoảng Trung Đông, với tăng trưởng dự báo chỉ đạt 2,5% trong năm 2026, giảm so với mức dự báo trước đó. Trong kịch bản xấu, nếu gián đoạn kéo dài và giá dầu duy trì ở mức cao, tăng trưởng có thể xuống còn 2,1% – mức thấp nhất thế kỷ 21 nếu không tính các năm đại dịch COVID-19 và khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Khủng hoảng Trung Đông gây sốc cho triển vọng tăng trưởng

Cuộc khủng hoảng Trung Đông đã làm gián đoạn thị trường năng lượng, đẩy chi phí vận tải và sản xuất tăng cao, đồng thời làm gia tăng bất ổn trong thương mại, đầu tư và thị trường tài chính. Các nước đang phát triển phụ thuộc nhiều vào các tuyến thương mại và vận tải bị ảnh hưởng chịu tác động nặng nề nhất. Nhiều nước nhập khẩu năng lượng đang phải đối mặt với tăng trưởng chậm lại, lạm phát tăng và áp lực lên cán cân thanh toán. Trong khi một số nước xuất khẩu năng lượng có thể hưởng lợi từ giá cao, nhu cầu toàn cầu yếu đang hạn chế mức lợi nhuận này.

Lạm phát toàn cầu quay đầu tăng lên 3,9%

Lạm phát toàn cầu năm 2026 được dự báo đạt 3,9%, tăng từ mức 3,1% dự báo hồi tháng 1. Chín trong số mười quốc gia có dự báo lạm phát tăng. Các ngân hàng trung ương đang đứng trước tình thế khó xử: thắt chặt chính sách để kiềm chế lạm phát có nguy cơ làm suy giảm tăng trưởng, trong khi nới lỏng có thể khiến áp lực giá trở nên dai dẳng. Về mặt tài khóa, chi phí năng lượng tăng đang đẩy chi tiêu công lên cao, cùng với chi phí vay nợ lớn hơn gây thêm căng thẳng cho ngân sách vốn đã eo hẹp.

Thành quả phát triển bị đe dọa, người nghèo chịu gánh nặng

Triển vọng tăng trưởng bị hạ thấp đang che giấu mức độ tổn thất thực sự đối với phát triển bền vững. Giá lương thực và năng lượng tăng có nguy cơ đẩy thêm hàng triệu người vào tình trạng mất an ninh lương thực và nghèo đói sâu hơn. Các nước vốn đã chịu áp lực tài chính gay gắt, với viện trợ giảm và chi phí trả nợ tăng, càng khó khăn hơn trong việc chi cho phát triển. Các gia đình thu nhập thấp, vốn dành phần lớn chi tiêu cho lương thực và năng lượng, đang gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.

Năng suất giảm và cơ hội cho năng lượng tái tạo

Chi phí năng lượng và đầu vào tăng, gián đoạn thương mại và điều kiện tài chính thắt chặt đang tạo thêm rào cản cho tăng trưởng năng suất toàn cầu vốn đã suy giảm trong hai thập kỷ qua. Chính sách công nghiệp ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hỗ trợ đầu tư và khả năng chống chịu, nhưng năng lực triển khai hiệu quả vẫn còn rất chênh lệch. Đồng thời, cuộc khủng hoảng đã phơi bày sự mong manh của chuỗi cung ứng nhiên liệu hóa thạch, củng cố lập luận chiến lược cho năng lượng tái tạo, dù chi phí cao và tắc nghẽn nguồn cung tạo ra rào cản ngắn hạn cho quá trình chuyển đổi.

Theo Welcome to the United Nations

Ảnh: Atlantic Ambience / Pexels