Đợt bùng phát Ebola mới nhất tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) đang diễn ra trong bối cảnh một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo phức tạp nhất thế giới. Xung đột giữa các nhóm vũ trang và bạo lực liên cộng đồng đã khiến hàng loạt người phải di dời, trong khi tình trạng mất an ninh khiến nhân viên y tế khó tiếp cận nhiều cộng đồng, đặc biệt là các trại dành cho người di tản nội địa (IDP). Các quan chức cho biết việc thiếu khả năng tiếp cận đang cản trở việc phát hiện ca bệnh, truy vết tiếp xúc và điều trị, trong khi các cộng đồng vốn đã thiếu thốn dịch vụ cơ bản từ lâu vẫn tỏ ra hoài nghi về các biện pháp ứng phó chỉ tập trung vào Ebola.

Ưu tiên chính trong ứng phó Ebola là gì?

Jean Kaseya, Tổng Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC), cho biết khu vực này có khoảng một triệu người đang sống trong các trại IDP. Những người này không thể tiếp cận các dịch vụ cơ bản nhất, và việc tiếp cận các trại đó là một thách thức lớn. Một số người từ trại đến tìm kiếm điều trị cho biết có nhiều ca bệnh hơn ở đó, nhưng nhân viên y tế không thể tiếp cận. Tổng cộng có gần hai triệu người bị ảnh hưởng.

Vì sao không thể tiếp cận các trại IDP?

Kaseya giải thích rằng không thể đến các trại vì lý do an ninh, liên quan không chỉ đến các nhóm nổi dậy mà còn đến xung đột giữa cộng đồng Hema và Lendu. Những người sống trong các trại này đã không nhận được hỗ trợ nhân đạo trong một thời gian rất dài. Khi nhân viên y tế đến nâng cao nhận thức về Ebola, người dân hỏi: “Tại sao các ông đến bây giờ? Có phải vì căn bệnh của các ông không?” Họ nói rằng họ không có đủ nước, thực phẩm hoặc thuốc men cho các bệnh khác. Họ hỏi các tình nguyện viên: “Tại sao các ông chỉ đến đây vì Ebola?” Đó là một câu hỏi khó trả lời.

Khoản tài trợ 1,4 tỷ USD cần thiết như thế nào?

Trong cuộc họp ngày 16/6 với Tổng thống CHDC Congo Felix Tshisekedi và Chủ tịch Liên minh châu Phi kiêm Tổng thống Burundi Evariste Ndayishimiye, cùng lực lượng đặc nhiệm Ebola và Bộ Nhân đạo, các bên kết luận cần khoảng 1,4 tỷ USD trong sáu tháng tới để giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo nếu muốn ngăn chặn dịch bệnh. Tại cuộc họp, các bên đã cam kết 910 triệu USD, nhưng chỉ dành cho ứng phó y tế. CHDC Congo đã cung cấp 50 triệu USD trong số 200 triệu USD yêu cầu cho kế hoạch ứng phó y tế. Hiện tại, do quy mô của cuộc khủng hoảng nhân đạo, các nhu cầu đang được xem xét lại. Con số 1,4 tỷ USD là ngoài 200 triệu USD cần cho ứng phó y tế.

Tại sao cần mức tài trợ lớn như vậy trong bối cảnh các nhà tài trợ mệt mỏi?

Kaseya nhấn mạnh: “Nếu không giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo, chúng ta sẽ không ngăn chặn được dịch bệnh. Điều này khiến đợt bùng phát này phức tạp và khó khăn hơn những đợt trước.” Ông cho rằng không thể kiểm soát dịch Ebola nếu không giải quyết các thách thức nhân đạo này. Về việc đảm bảo tài trợ, Kaseya nói: “Đó là vấn đề lựa chọn. Không ai được bảo vệ. Nếu các đối tác nghiêm túc, họ sẽ cung cấp kinh phí cần thiết để ngăn chặn dịch bệnh ngay bây giờ. Nếu họ không hành động và ngày mai dịch bệnh vượt khỏi tầm kiểm soát, họ cũng có thể bị ảnh hưởng. Khi đó, họ sẽ nhận ra rằng ứng phó với dịch bệnh ở nước họ sẽ tốn kém gấp 5 đến 10 lần so với những gì chúng tôi yêu cầu hôm nay để ngăn chặn nó tại nguồn.”

Thách thức trong truy vết tiếp xúc là gì?

Một chỉ số quan trọng là các ca bệnh đến từ các trại IDP. Có ba hoặc bốn trại lớn và nhân viên y tế đang gặp khó khăn trong việc truy vết tiếp xúc ở đó. Hầu hết những người bị ảnh hưởng đều trong độ tuổi từ 15 đến 45, họ còn trẻ và hoạt động kinh tế. Bất kỳ ai tiếp xúc với virus đều cần được cách ly và theo dõi trong 21 ngày, đồng nghĩa với việc họ không thể đi làm hoặc kinh doanh. Cần phải bồi thường cho họ, cung cấp thực phẩm và chỗ ở. Một số người thậm chí không có nhà.

Mối quan tâm lớn nhất hiện nay là gì?

Tỷ lệ tử vong do Ebola hiện đang tiến gần đến 25% và chưa rõ tình hình sẽ diễn biến thế nào. Kaseya cho biết tỷ lệ tử vong do Ebola thường khoảng 20%, nhưng các triệu chứng đang thay đổi. Một số triệu chứng khác với những gì đã thấy trong các đợt bùng phát trước đây. Vẫn còn nhiều điều chưa biết. Ông kêu gọi cung cấp hỗ trợ cần thiết để ngăn chặn virus ngay tại chỗ, đồng thời nhấn mạnh rằng đóng cửa biên giới không phải là giải pháp.

Theo Al Jazeera

Ảnh: RDNE Stock project / Pexels