Đợt bùng phát virus Ebola ở Đông Phi có thể trở thành đợt dịch 'tồi tệ nhất' trong lịch sử, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) Jean Kaseya cảnh báo hôm 17/06/2026 trong cuộc họp trực tuyến của các nguyên thủ châu Phi và các nhà tài trợ quốc tế tại Burundi. Theo số liệu chính thức, ít nhất 837 người đã nhiễm bệnh tại tâm dịch Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC), với 196 ca tử vong; tại Uganda láng giềng, ghi nhận 19 ca nhiễm và 2 ca tử vong.

Vì sao đợt bùng phát này có thể trở nên tồi tệ nhất?

Ông Kaseya nhấn mạnh: 'Nếu chúng ta không sớm ngăn chặn dịch, nó sẽ còn tồi tệ hơn những gì từng xảy ra ở Tây Phi và miền Đông DRC.' Đợt dịch Tây Phi năm 2014 đã khiến hơn 11.000 người tử vong, trong khi đợt dịch tại DRC năm 2018 cướp đi sinh mạng hơn 2.000 người. Điểm khác biệt chính là chủng virus Bundibugyo gây ra đợt dịch hiện tại hiếm gặp hơn, chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt. Các vaccine phát triển cho chủng Zaire không thể sử dụng cho Bundibugyo nếu chưa được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) kiểm định và phê duyệt.

Xung đột và thiếu hụt nguồn lực cản trở kiểm soát dịch

Dịch bùng phát trong bối cảnh xung đột leo thang ở miền Đông DRC, nơi các nhóm vũ trang như M23 đối đầu với quân đội chính phủ. Điều này khiến nhân viên y tế khó tiếp cận vùng lãnh thổ do phiến quân kiểm soát hoặc các trại tị nạn đông đúc. Hậu quả là virus lây lan nhanh hơn khả năng truy vết: theo WHO, các ca bệnh mới được phát hiện 'gần như hàng ngày' tại các khu vực mới trong các tỉnh bị ảnh hưởng. Ông Kaseya cho biết hơn 26.000 người có thể đã nhiễm bệnh nhưng chưa được truy vết. Các nhân viên y tế cũng thiếu trang thiết bị bảo hộ, ít nhất 4 nhân viên y tế đã tử vong sau khi nhiễm bệnh.

Kỳ thị và thông tin sai lệch làm trầm trọng thêm tình hình

Kỳ thị và thông tin sai lệch về Ebola trong cộng đồng DRC khiến nhiều người không báo cáo triệu chứng. Một số tin rằng dịch bệnh là chiêu trò để chính phủ hút tiền. Đầu tháng 6/2026, thanh niên giận dữ đã đột nhập bệnh viện, đốt lều điều trị và cơ sở hạ tầng y tế khác khi cố gắng mang thi thể người thân về chôn cất theo nghi thức truyền thống.

Viện trợ quốc tế sụt giảm nghiêm trọng

Tổng thống Burundi Evariste Ndayishimiye, Chủ tịch luân phiên Liên minh châu Phi, cho biết chỉ mới huy động được 1/5 trong số 518 triệu USD cần thiết để ứng phó. So với đợt dịch Tây Phi 2014, khi các nhà tài trợ quốc tế đóng góp từ 5,9 đến 8,9 tỷ USD, lần này nguồn lực hạn chế hơn nhiều do Mỹ cắt giảm viện trợ nước ngoài và đóng cửa Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), cùng với sự thu hẹp hỗ trợ từ các nhà tài trợ châu Âu.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Ron Lach / Pexels