Người dân Colombia đi bỏ phiếu vòng hai bầu tổng thống vào Chủ nhật (21/6) giữa hai ứng viên đối lập: Abelardo de la Espriella, người được cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump hậu thuẫn, và Iván Cepeda, ứng viên cánh tả của liên minh cầm quyền. Cuộc đua phản ánh sự phân cực sâu sắc và có thể định hình lại quan hệ Bogotá-Washington.

Ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella: 'Hổ' của Trump

Abelardo de la Espriella, 47 tuổi, tự xưng là 'Hổ', nổi lên từ vị thế ngoài cuộc với 43,74% phiếu bầu trong vòng một hồi tháng 5. Ông chưa từng giữ chức vụ dân cử, đủ điều kiện tranh cử nhờ chữ ký của cử tri thay vì qua một đảng lớn. De la Espriella theo đuổi chiến dịch đầy kịch tính: thu âm nhạc, bán thương hiệu rượu rum riêng, và dùng nội dung do AI tạo ra để kết nối với cử tri trên mạng xã hội. Chuyên gia phân tích chính trị Miguel Luján cho CNN biết tài trình diễn của ông là yếu tố then chốt giúp ông dẫn đầu vòng một.

Mang hai quốc tịch Colombia-Mỹ, de la Espriella chủ trương 'bàn tay sắt' với tội phạm và tham nhũng. Ông ca ngợi các chính sách của Trump và cam kết xây dựng các nhà tù siêu lớn cho tội phạm có tổ chức, tương tự mô hình của Tổng thống El Salvador Nayib Bukele. Chương trình kinh tế của ông ủng hộ thị trường tự do, thuế thấp và khai thác tài nguyên. Trước khi vào chính trường, ông là luật sư bào chữa hình sự nổi tiếng, từng bảo vệ Alex Saab – người bị cáo buộc là tài chính thân cận của cựu lãnh đạo Venezuela Nicolas Maduro.

De la Espriella cũng theo đuổi chương trình văn hóa bảo thủ, tự nhận là người bảo vệ 'gia đình truyền thống', phản đối phá thai, nhận con nuôi của cặp đồng tính và 'hệ tư tưởng giới'. Ông tuyên bố sẽ cai trị bằng sắc lệnh khẩn cấp để hành động nhanh chống tội phạm. Trong cuộc phỏng vấn với CNN tháng trước, ông nhấn mạnh mối quan hệ với giới chính trị cùng chí hướng ở Washington và tự tin khôi phục quan hệ ngoại giao với Mỹ để đối phó khủng hoảng an ninh.

Ứng viên cánh tả Iván Cepeda: Người kế tục di sản Petro

Iván Cepeda, thượng nghị sĩ của liên minh cầm quyền Historic Pact, về nhì vòng một với gần 41% phiếu bầu. Ông là con trai của một thượng nghị sĩ bị ám sát thuộc đảng Patriotic Union – đảng cánh tả thành lập thập niên 1980 trong tiến trình hòa bình với FARC. Gia đình Cepeda sống lưu vong nhiều năm ở châu Âu, nơi ông xây dựng sự nghiệp nhân quyền trước khi vào Thượng viện. Ông nhận được sự hậu thuẫn của Tổng thống đương nhiệm Gustavo Petro.

Cepeda gọi de la Espriella là 'sự trở về quá khứ' và cho rằng phe đối lập đại diện cho 'cực hữu phát xít'. Chiến dịch của ông tập trung chống bất bình đẳng, cải cách nông nghiệp và chống tham nhũng. Ông chỉ trích chính sách chống ma túy do Mỹ hậu thuẫn suốt nhiều thập kỷ và phản đối can thiệp quân sự ở Mỹ Latinh. Cepeda tự nhận là người theo chủ nghĩa nhân văn, cam kết không duy trì quyền lực và cho rằng bốn năm là đủ. Ông bảo lưu một phần chương trình xã hội của Petro, nhưng muốn thay đổi chiến lược an ninh và đẩy mạnh chống tham nhũng sau hàng loạt bê bối của chính phủ sắp mãn nhiệm.

An ninh và sức khỏe: Hai vấn đề then chốt

An ninh là mối quan tâm hàng đầu. Chính sách 'Hòa bình toàn diện' của Tổng thống Petro, ra mắt năm 2022, nhằm giải quyết xung đột vũ trang kéo dài, nhưng đến nay chưa mang lại kết quả rõ rệt. Đại tá quân đội Colombia về hưu Luis Villamarín nhận xét: 'Những gì chúng ta thấy không phải là ít chiến tranh hơn. Đó là cùng một cuộc chiến, nhưng bị chia rẽ giữa nhiều nhóm hơn.' Ủy ban Chữ thập Đỏ quốc tế cho biết năm 2025 là năm tồi tệ nhất đối với dân thường trong một thập kỷ, với hơn 900 người thiệt mạng hoặc bị thương do thiết bị nổ. Vụ ám sát ứng viên tổng thống trung hữu Miguel Uribe Turbay hồi tháng 8/2025 tại Bogotá đã trở thành biểu tượng cho thất bại của Petro trong chống tội phạm.

De la Espriella kêu gọi chiến thuật quân sự mạnh mẽ, bao gồm chiến dịch ném bom phối hợp với Mỹ, cấm nhập khẩu tiền chất fentanyl (gọi là 'Kế hoạch Colombia 2.0'), và thành lập lực lượng đặc nhiệm truy bắt các băng đảng tống tiền. Ngược lại, Cepeda cho rằng Colombia không thể quân sự hóa để thoát khỏi xung đột, ủng hộ đối thoại nhưng yêu cầu kết quả rõ ràng hơn. Ông cam kết vạch 'ranh đỏ' không đàm phán với các nhóm tiếp tục ám sát lãnh đạo xã hội.

Ngoài an ninh, cử tri cũng lo ngại về hệ thống y tế sau khi chính phủ Petro thất bại trong cải cách y tế công. Cuộc khủng hoảng tại Venezuela cũng ảnh hưởng đến cuộc bầu cử, khi nhiều người Colombia sợ rằng một chính phủ cánh tả thứ hai có thể đẩy đất nước đi theo số phận tương tự.

Diễn biến vòng hai và triển vọng

De la Espriella bước vào vòng hai với đà thắng lợi và lợi thế số học. Số phiếu vòng một của ông đã gần đạt đa số, và khối bảo thủ nhanh chóng tập hợp sau lưng ông. Paloma Valencia, người về thứ ba xa với dưới 7%, ủng hộ ông ngay sau kết quả, cùng với cựu Tổng thống Álvaro Uribe. Ngược lại, con đường của Cepeda khó khăn hơn: các nhà phân tích cho rằng ông có ít dư địa tăng trưởng hơn đối thủ, vì chiến dịch của ông chỉ dựa trên việc huy động cử tri của Petro.

Bất kể kết quả thế nào, cuộc bầu cử đã vẽ lại bản đồ chính trị Colombia. Sandra Borda, nhà khoa học chính trị tại Đại học Los Andes, nhận xét: 'Tiến trình hòa bình đã mở ra nhiều không gian cho cánh tả. Đến mức độ tương tự, nó cũng mở ra không gian cho cánh hữu.'

Theo CNN

Ảnh: Sora Shimazaki / Pexels