Tổng thống Colombia sắp mãn nhiệm Gustavo Petro dự kiến có bài phát biểu chia tay vào thứ Hai (20/7), sau khi kêu gọi biểu tình trên toàn quốc, trong bối cảnh căng thẳng tiếp diễn xung quanh cuộc bầu cử tổng thống gây tranh cãi hồi tháng trước và quá trình chuyển giao quyền lực sắp tới.

Petro kêu gọi biểu tình ngày Quốc khánh

Trong một bài đăng trên X ngày 6/7, ông Petro mời những người ủng hộ tập trung vào ngày 20/7, Ngày Độc lập của Colombia, để tham gia "tổng động viên đòi độc lập và tiếp tục cải cách xã hội" trước khi nghe bài phát biểu chia tay của ông. Ngày này cũng trùng với lễ khai mạc Quốc hội mới, chưa đầy ba tuần trước khi Tổng thống đắc cử Abelardo de la Espriella nhậm chức vào ngày 7/8.

Tranh cãi về địa điểm nhậm chức

Một trong những vấn đề đầu tiên mà các nhà lập pháp phải đối mặt dự kiến là yêu cầu của ông de la Espriella về việc dời lễ nhậm chức từ Quốc hội ở Bogota đến một căn cứ quân sự ở miền nam Colombia. Tổng thống đắc cử cho biết ông muốn tuyên thệ nhậm chức tại đó để "bày tỏ lòng tri ân trang trọng đối với các anh hùng của tổ quốc và các quân nhân bảo vệ dân chủ, tự do và ổn định thể chế".

Ông Petro đã bác bỏ đề xuất này và ra lệnh vào ngày 12/7 rằng "không cơ sở quân sự nào" được sử dụng cho buổi lễ. Ông viết trên X: "Các căn cứ quân sự và cảnh sát vẫn nằm dưới quyền chỉ huy của tôi cho đến khi tân tổng thống tuyên thệ nhậm chức", đồng thời nhấn mạnh các quy tắc chuyển giao quyền lực "quy định rằng tổng thống nhậm chức trước Quốc hội trong phiên họp toàn thể".

Cáo buộc gian lận bầu cử và can thiệp nước ngoài

Trong cùng bài đăng, ông Petro viết rằng "chủ quyền quốc gia của Colombia đã bị vi phạm bởi người nước ngoài, những kẻ đã cướp đi quyền tự do lựa chọn của người dân", lặp lại cáo buộc của ông rằng cuộc bầu cử tổng thống tháng trước bị hoen ố bởi gian lận và can thiệp nước ngoài. Cuộc bầu cử, mà ông de la Espriella thắng với chênh lệch chưa đến 1% số phiếu, là một trong những cuộc bầu cử sít sao nhất trong lịch sử Colombia.

Sau cuộc bỏ phiếu, ông Petro cáo buộc Israel can thiệp vào cuộc bầu cử, cho rằng các tác nhân nước ngoài đã truy cập trang web của Cơ quan Đăng ký Quốc gia Colombia để thao túng dữ liệu bầu cử. Ông nói: "Thực thể duy nhất trên thế giới có khả năng làm điều đó là nhà nước Israel", nhưng không đưa ra bằng chứng. Tổng Thanh tra Colombia Gregorio Eljach bác bỏ các cáo buộc, và các quan sát viên quốc tế cho biết họ không tìm thấy bằng chứng gian lận.

Phản ứng từ tổng thống đắc cử

Ông Petro hứa hẹn một quá trình chuyển giao hòa bình nhưng cho biết hôm thứ Ba (14/7) rằng ông sẽ không tham dự lễ nhậm chức vào ngày 7/8. Đáp lại, ông de la Espriella, một luật sư cánh hữu được Tổng thống Mỹ Donald Trump hậu thuẫn và là người ủng hộ nhiệt thành Israel, đã cáo buộc ông Petro, mà không đưa ra bằng chứng, âm mưu "đảo chính" để ngăn ông nhậm chức.

Ông de la Espriella cam kết khôi phục quan hệ ngoại giao với Israel, công bố kế hoạch vào thứ Năm (16/7) mở đại sứ quán Colombia tại Jerusalem và rút lại sự ủng hộ của Colombia đối với vụ kiện của Nam Phi cáo buộc Israel diệt chủng tại Tòa án Công lý Quốc tế. Ông Petro, người đã cắt đứt quan hệ với Israel vào năm 2024 vì cuộc chiến ở Gaza, đáp trả bằng cách gọi người kế nhiệm là "đồng lõa với tội diệt chủng".

Ông de la Espriella cũng chỉ trích lời kêu gọi bất tuân dân sự của ông Petro, mô tả đó "không hơn gì... khủng bố đô thị" và thề sẽ "không khoan nhượng" với bất kỳ ai tìm cách thách thức trật tự hiến pháp của Colombia.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Werner Pfennig / Pexels