Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang nghiên cứu khả năng sa thải Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Oleksandr Syrskyi, theo báo Financial Times đưa tin ngày 18/7/2026. Động thái này nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng lãnh đạo quân sự lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông, khi các cuộc biểu tình chống lại Syrskyi leo thang sau khi Zelensky sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov.

Nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng

Theo nguồn tin từ một quan chức cấp cao trong chính quyền Ukraine, Zelensky dự định gặp các chỉ huy quân sự vào cuối tuần (ngày 19/7) để lắng nghe đánh giá về tình hình chiến trường và phỏng vấn các ứng viên tiềm năng cho vị trí tổng tư lệnh. Quan chức này cho biết Tổng thống Ukraine sẵn sàng sa thải Syrskyi nếu tìm được người thay thế có thể đảm bảo chuyển giao quyền lực suôn sẻ, đồng thời duy trì khả năng phòng thủ vững chắc dọc theo chiến tuyến dài 1.200 km.

Zelensky đã sa thải Fedorov khỏi chức Bộ trưởng Quốc phòng vào tuần trước, sau khi Syrskyi đưa ra "tối hậu thư" yêu cầu sa thải vị bộ trưởng 35 tuổi, theo lời Fedorov. Hành động này bộc lộ những chia rẽ sâu sắc về chiến lược quân sự của Ukraine và mức độ sẵn sàng của quân đội trong việc khắc phục điểm yếu, khi đà chiến sự chống Nga đang nghiêng về phía Kiev.

Biểu tình lan rộng và yêu cầu sa thải Syrskyi

Các cuộc biểu tình phản đối việc sa thải Fedorov bắt đầu từ tối thứ Sáu (17/7) và nhanh chóng mở rộng thành chiến dịch chống lại Syrskyi. Hàng nghìn người Ukraine tập trung trước dinh Tổng thống ở quảng trường Ivan Franko tại Kiev, cùng với các thành phố lớn như Lviv và Odesa, hô vang khẩu hiệu "Syrskyi hãy ra đi". Đây là một trong những cuộc biểu tình lớn nhất ở Ukraine trong nhiều năm qua.

Dmytro Kozyatynskyi, một cựu quân nhân tổ chức các cuộc biểu tình, viết trên nền tảng X rằng yêu cầu chính của phong trào là sa thải Syrskyi, tiếp theo là phục chức cho Fedorov. Ông kêu gọi người dân Ukraine trở lại đường phố lúc 8 giờ tối thứ Bảy (18/7).

Mâu thuẫn gay gắt giữa lãnh đạo quân sự và dân sự

Zelensky tiết lộ với các phóng viên rằng mối quan hệ giữa Fedorov và Syrskyi đã xuống mức hai người không còn nói chuyện với nhau, chỉ có thể giao tiếp khi Tổng thống đích thân làm trung gian. Ông nói: "Không có tôi, họ không ngồi lại với nhau để nói chuyện", đồng thời thừa nhận đã "rất muốn tạo ra sự đoàn kết" nhưng "không thành công".

Trong một cuộc họp báo bất thường vào thứ Năm (16/7), Fedorov cáo buộc Syrskyi cản trở nỗ lực cải cách Bộ Quốc phòng và cho phép nạn tham nhũng tiếp diễn. Tuy nhiên, ông ca ngợi vai trò của Syrskyi trong việc bảo vệ Kiev những tuần đầu cuộc xâm lược của Nga năm 2022, cũng như các cuộc phản công thành công ở Kharkiv và Kherson vào mùa thu năm đó. Fedorov cho biết ông đã thúc giục Zelensky sa thải Syrskyi, nhấn mạnh cần tái cơ cấu bộ chỉ huy quân sự cấp cao để đánh bại Nga.

Hai tầm nhìn chiến tranh đối lập

Fedorov và Syrskyi có hai tầm nhìn hoàn toàn khác biệt về cách tiến hành chiến tranh. Bộ trưởng Quốc phòng cho rằng máy bay không người lái và tự động hóa là tương lai của chiến tranh, trong khi tổng tư lệnh vẫn trung thành với cách tiếp cận truyền thống dựa trên bộ binh tấn công và pháo binh.

Các đối tác phương Tây của Ukraine và quan chức NATO đã làm việc chặt chẽ với Fedorov và ủng hộ kế hoạch cải cách của ông tại Bộ Quốc phòng vốn thiếu minh bạch. Một tùy viên quốc phòng phương Tây tại Kiev cho biết việc Fedorov bị sa thải bất ngờ là một cú sốc.

Syrskyi, người được đào tạo theo truyền thống quân sự Liên Xô, bị một số binh sĩ gọi là "đồ tể" vì sẵn sàng chấp nhận tổn thất lớn về người để đạt được mục tiêu quân sự. Ông nhậm chức Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang vào tháng 2/2024, sau khi người tiền nhiệm được yêu thích rộng rãi Valeriy Zaluzhnyi bị sa thải gây tranh cãi. Zaluzhnyi hiện giữ chức Đại sứ Ukraine tại Vương quốc Anh.

Phản ứng hiếm thấy trong quân đội

Financial Times ghi nhận các cựu chiến binh và binh sĩ đang tại ngũ đã tham gia biểu tình phản đối việc sa thải Fedorov và yêu cầu sa thải Syrskyi vào thứ Năm và thứ Sáu, coi đây là dấu hiệu hiếm hoi của sự bất đồng chính kiến công khai trong quân đội.

Trong khi đó, Zelensky vẫn đang tìm kiếm đại sứ mới tại Washington. Một trợ lý cho biết cựu Thủ tướng Yulia Svyrydenko vẫn là lựa chọn hàng đầu, mặc dù bà đã bị miễn nhiệm trong cuộc cải tổ nội các tuần trước và từ chối nhận nhiệm vụ. Những người thân cận với Tổng thống cho biết Zelensky vẫn đang cố gắng thuyết phục bà đảm nhận vai trò này vào thời điểm quan trọng của cuộc chiến và mối quan hệ với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ảnh: OrnaW / Pixabay