Hùng Cao: quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ gốc Việt

Từ 22/4/2026, Hùng Cao giữ quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ, thay John C. Phelan rời chính quyền có hiệu lực ngay lập tức, theo The Guardian. CNN mô tả ông là cựu đại tá Hải quân từng là ứng viên Thượng viện Virginia của Đảng Cộng hòa. Hành trình từ một người tị nạn Việt Nam tới vị trí dân sự đứng đầu ngành Hải quân đi qua hai cuộc thất cử và một phiên xác nhận gây chia rẽ tại Thượng viện.

Hùng Cao được xác nhận rồi nắm quyền Bộ trưởng Hải quân

1975: Hùng Cao đến Mỹ là người tị nạn Việt Nam, theo Navy Times. 1989: ông nhập ngũ Hải quân và năm 1996 tốt nghiệp Học viện Hải quân, theo CNN. 2022: thua ghế Hạ viện Virginia, theo results.elections.virginia.gov. 2024: thua Tim Kaine trong cuộc đua Thượng viện, theo CNN. 28/2/2025: được Trump bổ nhiệm Thứ trưởng Hải quân, theo Navy Times. 1/10/2025: Thượng viện xác nhận, theo senate.gov. 22/4/2026: nhận quyền Bộ trưởng Hải quân, theo The Guardian.

Câu chuyện tị nạn chưa đủ đưa đề cử qua Thượng viện

Tổng thống Donald Trump gọi Hùng Cao là hiện thân của giấc mơ Mỹ, theo Navy Times. Câu chuyện một người tị nạn Việt Nam năm 1975 có thể khiến người đọc nghĩ rằng đề cử của ông sẽ được cả hai đảng đón nhận, nhưng kết quả bỏ phiếu lại vẽ ra bức tranh ngược lại.

Theo senate.gov, phiếu xác nhận số 539 ngày 1/10/2025 có 52 thượng nghị sĩ thuận, 45 chống và 3 không bỏ phiếu. Yêu cầu để xác nhận chỉ là đa số 1/2, nên Hùng Cao vượt qua dù cách biệt hẹp. CNN cho biết toàn bộ đảng viên Dân chủ bỏ phiếu chống và chỉ có thượng nghị sĩ Cộng hòa Lisa Murkowski là người không theo đảng.

Trong chiến dịch tranh cử năm 2024, Hùng Cao nói các nỗ lực đa dạng và hòa nhập đang gây hại cho quân đội, theo Navy Times. CNN cũng ghi lại phát biểu của ông với Tim Kaine rằng quân đội cần những alpha nam và alpha nữ thay vì dùng drag queen để tuyển quân. The Guardian nhắc lại việc ông phản đối DEI và nói cần alpha male lẫn alpha female.

Những phát ngôn đó giúp lý giải vì sao đảng Dân chủ đồng loạt từ chối một đề cử được Tổng thống đặt trong khung giấc mơ Mỹ.

Hai trận thua ở Virginia không chặn được đường vào Hải quân

Theo results.elections.virginia.gov, trong tổng tuyển cử tháng 11/2022 Hùng Cao là ứng viên của Đảng Cộng hòa cho ghế Hạ viện Hoa Kỳ thuộc khu vực bầu cử số 10 của Virginia. Ông nhận 138.163 phiếu bầu, đạt 46,65%; Jennifer T. Wexton của Đảng Dân chủ nhận 157.405 phiếu bầu, đạt 53,15%, cao hơn ông.

Chưa đầy hai năm sau, CNN đưa tin ông tranh cử Thượng viện Virginia năm 2024 để thay Thượng nghị sĩ Tim Kaine. Kaine thắng với 54% số phiếu so với 45% của Hùng Cao trong cuộc đua đó. Navy Times xác nhận Hùng Cao là cựu ứng viên Thượng viện Virginia và đã thất bại trong nỗ lực thay Kaine.

Hai thất bại có điểm chung: đều diễn ra tại Virginia, đều trước ứng viên của Đảng Dân chủ và đều không chấm dứt vai trò công vụ của Hùng Cao. The Guardian vẫn gọi ông là ứng cử viên của Đảng Cộng hòa cho một ghế Thượng viện Hoa Kỳ tại Virginia năm 2024 khi đưa tin về chức quyền Bộ trưởng Hải quân.

Không dữ kiện nào nói rằng hai lần thua cử là điều kiện để được bổ nhiệm. Điều rõ ràng là Trump bổ nhiệm Hùng Cao làm Thứ trưởng Hải quân ngày 28/2/2025, theo Navy Times, và đến ngày 22/4/2026, Hùng Cao nhận quyền Bộ trưởng Hải quân, theo The Guardian.

Nền tảng quân sự, trình tự kế nhiệm giải thích chức quyền

Vào ngày 28/2/2025, theo thông tin từ Navy Times, Tổng thống Donald Trump đã quyết định bổ nhiệm Hùng Cao vào cương vị Thứ trưởng Hải quân Hoa Kỳ – vị trí nằm trong hàng ngũ lãnh đạo dân sự cao cấp thứ hai của lực lượng này. Hùng Cao không phải người xa lạ với môi trường quân ngũ: ông từng là lính đặc nhiệm, ra trường từ Học viện Hải quân Hoa Kỳ, sở hữu bằng thạc sĩ vật lý tại Trường Sau đại học Hải quân.

Suốt 25 năm phục vụ, ông đã tham gia các chiến dịch tại Iraq, Afghanistan và Somalia; ngoài ra, ông còn có thời gian làm việc trong quy trình lập ngân sách của Hải quân tại Lầu Năm Góc. Cũng theo Navy Times, Tổng thống Trump coi ông là minh chứng sống cho giấc mơ Mỹ: Hùng Cao đến Mỹ năm 1975 với tư cách người tị nạn Việt Nam, và thời thơ ấu ông từng sống ở Tây Phi.

CNN nhận định ông là cựu đại tá Hải quân và từng là ứng viên của đảng Cộng hòa cho ghế Thượng viện bang Virginia. Trong khi đó, The Guardian cho biết ông là cựu chiến binh hoạt động đặc biệt của Hải quân Hoa Kỳ, và năm 2024 ông đã ra tranh cử một ghế tại Thượng viện Hoa Kỳ từ Virginia dưới sự ủng hộ của Đảng Cộng hòa.

Tuy nhiên, bề dày kinh nghiệm quân sự của ông không đồng nghĩa với chuỗi thành tích chiến thắng trong các kỳ bầu cử phổ thông.

Số phận của Hùng Cao tại các cuộc bầu cử phổ thông lại không phản ánh được năng lực chuyên môn. Trong cuộc bầu cử Hạ viện Hoa Kỳ tháng 11/2022 tại Virginia, ông đại diện Đảng Cộng hòa cho khu vực số 10, nhưng chỉ giành được 138.163 phiếu (46,65% tổng số phiếu) – trong khi Jennifer T. Wexton, ứng viên Đảng Dân chủ, có 157.405 phiếu (53,15%), theo dữ liệu từ results.elections.virginia.gov.

Kỳ bầu cử Thượng viện diễn ra sau đó cũng chứng kiến một khoảng cách tương tự: CNN đưa tin Tim Kaine đã chiến thắng Hùng Cao với tỉ lệ 54% – 45%.

Sau đó, Thượng viện Hoa Kỳ đã tiến hành bỏ phiếu xác nhận đề cử này. Theo senate.gov, kết quả là 52 phiếu thuận, 45 phiếu chống cùng 3 thượng nghị sĩ vắng mặt – nghĩa là đạt ngưỡng đa số (1/2) theo yêu cầu. Văn bản số 539 của Thượng viện ghi nhận quy trình phê chuẩn này. Cũng theo senate.gov, Hùng Cao có hộ khẩu Virginia.

CNN chỉ ra rằng các thượng nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ phản đối hoàn toàn; điều bất thường là chỉ có duy nhất một nghị sĩ Cộng hòa, Lisa Murkowski, bỏ phiếu chống. Như vậy, đa số phiếu tán thành chủ yếu đến từ phe Cộng hòa. CNN xác nhận ngày Thượng viện thông qua là 1/10/2025.

Trong vai trò Thứ trưởng, theo CNN, Hùng Cao thường xuyên bị Bộ trưởng John Phelan gạt ra khỏi các quyết định quan trọng, thậm chí không được phép thay mặt Phelan trong các cuộc họp chính thức. Điều đó cho thấy phạm vi quyền lực thực tế của ông trong giai đoạn đó khá hẹp so với danh hiệu lãnh đạo dân sự cấp hai của Hải quân.

Nhưng khi John Phelan bị Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cách chức, CNN cho biết Hùng Cao lập tức đảm nhận vai trò quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân. Đến ngày 22/4/2026, The Guardian xác nhận Hùng Cao chính thức được bổ nhiệm làm quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa Kỳ, thay thế John C. Phelan – người rời chính quyền có hiệu lực ngay lập tức; tờ báo này cũng nhắc lại rằng Hùng Cao từng là Thứ trưởng.

Đây chính là cơ chế kế nhiệm dân sự phổ biến: người đứng vị trí thứ hai sẽ tự động trở thành người điều hành tạm quyền khi người đứng đầu bị miễn nhiệm, mà không cần trải qua một quy trình đề cử và phê chuẩn mới.

Sau khi nhậm chức, CNN thuật lại một thông cáo trong đó Hùng Cao cam kết sẽ ưu tiên chương trình đóng tàu của Hải quân. Điều này hoàn toàn hợp lý với kinh nghiệm lập ngân sách của ông tại Lầu Năm Góc, cũng như với quá trình binh nghiệp: ông bắt đầu phục vụ Hải quân từ năm 1989, và tốt nghiệp Học viện Hải quân Mỹ năm 1996, theo CNN.

Tuy vậy, những phát ngôn trong các chiến dịch tranh cử cho thấy một định hướng khác về văn hóa quân đội. Navy Times dẫn lời ông nói rằng các chương trình đa dạng và hòa nhập 'đang gây hại cho quân đội', đồng thời ông còn cho rằng các tân binh cần phải sẵn sàng 'tự mổ ruột của mình, ăn chúng và xin thêm'.

The Guardian khẳng định Hùng Cao phản đối các sáng kiến DEI (đa dạng, công bằng và hòa nhập); khi là ứng cử viên năm 2024, ông chỉ trích việc sử dụng drag queen để tuyển quân cho Hải quân và nhấn mạnh quân đội cần những 'alpha male', 'alpha female'. CNN cũng ghi nhận ông có phát biểu tương tự trong cuộc tranh luận năm 2024 với Tim Kaine.

Ngoài ra, The Guardian nhắc lại một bình luận của ông vào năm 2023 rằng các 'phù thủy' đã 'chiếm lấy' Monterey, California. Những phát biểu này vẽ nên một quan điểm bảo thủ trong việc tuyển quân và định hướng văn hóa lực lượng vũ trang, nhưng trước mắt, những gì truyền thông ghi nhận từ thông cáo chính thức chỉ tập trung vào việc đóng tàu – một ưu tiên thiết yếu khi ông tạm quyền Bộ trưởng.

Cam kết đóng tàu chưa nêu quy mô, tiến độ cụ thể

CNN nêu rõ Hùng Cao cam kết tập trung vào ưu tiên đóng tàu của Hải quân trong thông cáo sau khi nhậm chức, nhưng cam kết đó không đi kèm mục tiêu số tàu hoặc thời gian hoàn thành. Vì vậy, câu chuyện bổ nhiệm này không trả lời được câu hỏi về ngân sách hay kế hoạch đóng tàu chi tiết; nó chỉ giải thích vì sao Hùng Cao có mặt ở vị trí ra quyết định.

Tương tự, việc Phelan bị cách chức giúp hiểu bối cảnh nhân sự, theo CNN, nhưng chưa cho phép dự báo chính quyền sẽ ưu tiên mua loại tàu nào. Người đọc cần tìm văn bản ngân sách hoặc tuyên bố chính sách riêng để có câu trả lời.

Cựu binh đặc nhiệm 25 năm là gốc của câu chuyện

Navy Times ghi nhận Hùng Cao là cựu binh lực lượng đặc nhiệm với 25 năm phục vụ trong quân đội, từng triển khai tới Iraq, Afghanistan và Somalia. Ông đến Mỹ năm 1975 với tư cách người tị nạn Việt Nam, sau đó sống ở Tây Phi trong thời thơ ấu, theo Navy Times.

Trước hai cuộc thất cử năm 2022 và 2024, Hùng Cao đã xây dựng sự nghiệp quân ngũ kéo dài nhiều thập kỷ. CNN cho biết ông nhập ngũ Hải quân năm 1989 và tốt nghiệp Học viện Hải quân Mỹ năm 1996. Khi được xác nhận làm Thứ trưởng vào ngày 1/10/2025, theo senate.gov, ông mang theo cả kinh nghiệm tác chiến lẫn kinh nghiệm ngân sách tại Lầu Năm Góc.

Với người theo dõi chính sách quốc phòng, điểm đáng chú ý không chỉ là việc một người gốc Việt lên vị trí cao, mà còn là cách ông dùng hồ sơ quân sự để bước qua hai lần thất bại bầu cử. Với cử tri nói chung, câu chuyện vẫn là một hành trình tị nạn kéo dài từ năm 1975 tới căn phòng ra quyết định của Hải quân Hoa Kỳ.

Nguồn dữ liệu và ngày đăng tin

results.elections.virginia.gov – kết quả tổng tuyển cử Hạ viện Virginia, công bố ngày 18/11/2022.

senate.gov – phiếu xác nhận số 539 của Thượng viện, ghi nhận ngày 1/10/2025.

Navy Times – bài về việc Trump bổ nhiệm Hùng Cao làm Thứ trưởng Hải quân, đăng ngày 28/2/2025.

The Guardian – bản tin ngày 22/4/2026 về việc Hùng Cao nhận chức quyền Bộ trưởng Hải quân.

CNN – bài ngày 25/4/2026 về quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân.