WASHINGTON — Câu hỏi treo lơ lửng ở hành lang Điện Capitol: Cuộc chiến Iran có đáng giá? Quốc hội Mỹ, vốn chưa bao giờ chính thức cho phép cuộc chiến nhưng cũng chưa từng phản đối hoàn toàn, nay phải đối mặt với hậu quả từ cuộc xung đột kéo dài gần 4 tháng của Tổng thống Donald Trump: sinh mạng mất đi, hàng tỷ USD tiêu tốn và những hệ lụy an ninh quốc gia làm đảo lộn cục diện chính trị Trung Đông.
Thỏa thuận chấm dứt chiến tranh bị chỉ trích nặng nề
Khi được hỏi về thỏa thuận mà Trump đạt được để kết thúc chiến tranh, các thượng nghị sĩ không ngần ngại bày tỏ quan điểm. Thượng nghị sĩ Chris Coons (Dân chủ, Delaware), thành viên Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, gọi đó là “thảm hại, thất bại, kết cục tất yếu của việc không bao giờ thuyết phục được người dân Mỹ, tầm nhìn chiến lược sai lầm, thiếu hiểu biết về động lực khu vực”. Ông nói thêm: “Có bao nhiêu cách để tôi nói 'tệ, tệ, tệ'?”
Nhiều nghị sĩ Cộng hòa cũng chỉ trích. Thượng nghị sĩ Lisa Murkowski (Alaska) cho rằng khó thấy được đòn bẩy nào mà Mỹ giành được để buộc Iran đàm phán tốt hơn. Bà nói: “Bạn muốn có thể tin tưởng, nhưng tôi nghĩ chúng ta đang ở vị thế có một thỏa thuận đã được ký, nhưng dường như nó không đặt chúng ta vào vị trí khác biệt nhiều so với trước khi chiến tranh bắt đầu.”
Tuy nhiên, một số nghị sĩ Cộng hòa vẫn ủng hộ Trump. Thượng nghị sĩ Ron Johnson (Wisconsin), cựu Chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa và Các vấn đề Chính phủ Thượng viện, khẳng định nhờ hành động của tổng thống, “chúng ta an toàn hơn hôm nay”. Ông nói: “Bạn có thể chỉ trích – ồ, ông ấy không thắng hoàn toàn. Điều đó luôn rất khó.”
Chi phí quân sự và tái thiết khổng lồ
Khi Trump chuyển sang giai đoạn tiếp theo, Quốc hội phải giải quyết hậu quả: giải thích cuộc chiến với cử tri, bổ sung kho vũ khí quân sự đã cạn kiệt sau các cuộc ném bom, và cố gắng đảm bảo lệnh ngừng bắn mong manh trong khi Mỹ tìm cách ngăn chặn tham vọng hạt nhân của Iran. Nhà Trắng đã yêu cầu 1,5 nghìn tỷ USD cho Bộ Quốc phòng trong năm nay, ngoài số tiền mà đảng Cộng hòa đã cấp trong gói cắt giảm thuế năm ngoái. Các nghị sĩ Cộng hòa đang xem xét tăng chi tiêu quốc phòng thêm 350 tỷ USD, phù hợp với yêu cầu ngân sách của Nhà Trắng.
Thượng nghị sĩ đang tìm cách đặt ra các rào cản đối với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth bằng một điều khoản chặn một phần quỹ đi lại cho đến khi Lầu Năm Góc gửi các báo cáo, trong đó có cuộc điều tra về vụ không kích vào một trường tiểu học ở Iran khiến hơn 165 người thiệt mạng trong ngày đầu chiến tranh, hầu hết là trẻ em. Các quan chức thừa nhận Mỹ chịu trách nhiệm và cho rằng đó dựa trên thông tin tình báo sai lệch.
Thỏa thuận tạm thời còn bao gồm điều khoản về quỹ tái thiết và phát triển kinh tế Iran trị giá 300 tỷ USD. Nhiều nghị sĩ Cộng hòa hoài nghi cho rằng số tiền này giống với câu chuyện “máy bay chở đầy tiền mặt” mà họ từng chỉ trích thỏa thuận hạt nhân Iran thời Obama, vốn chỉ trị giá 1,7 tỷ USD. Thượng nghị sĩ Thom Tillis (Bắc Carolina) nói: “Mối quan tâm duy nhất của tôi là tiền và các điều kiện. Nếu chúng ta gửi một chuyến tàu, một chuyến tàu chở đầy tiền, nó sẽ già đi như thế.”
Quốc hội bất lực trong việc kiểm soát chiến tranh
Nhiều lần Quốc hội cố gắng nhưng thất bại trong việc sử dụng quyền lực theo đạo luật quyền hạn chiến tranh để ngăn chặn hành động quân sự của Mỹ tại Iran. Hạ viện cuối cùng đã thông qua một nghị quyết về quyền hạn chiến tranh nhằm buộc kết thúc chiến tranh sau khi một số ít nghị sĩ Cộng hòa tham gia cùng biện pháp của đảng Dân chủ vào tháng trước. Thượng viện đã bỏ phiếu 9 lần, bao gồm cả tuần trước, nhưng không đạt được đa số cần thiết. Đồng thời, Quốc hội không chính thức cho phép chiến tranh bằng nghị quyết sử dụng vũ lực, như đã làm trong một số cuộc xung đột khác, bao gồm chiến tranh Iraq.
Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (New Hampshire), nghị sĩ Dân chủ hàng đầu trong Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, cho biết: “Tôi mừng vì cuộc xung đột cuối cùng đã kết thúc và hy vọng lệnh ngừng bắn được duy trì.” Nhưng bà nhấn mạnh nước Mỹ phải nhìn nhận rõ ràng về những gì đã xảy ra: không một mục tiêu nào của tổng thống đạt được, và Iran giành được những nhượng bộ đáng kể. “Người dân Mỹ đang trả giá bằng chi phí cao hơn trong mọi khía cạnh của cuộc sống và hàng chục tỷ USD tiền thuế đã bị tiêu tốn.”
Theo Los Angeles Times
Ảnh: Pixabay / Pexels
