Một báo cáo mới từ GLOBSEC, do Tomáš Nagy làm tác giả, chỉ ra rằng hệ thống phòng không và tên lửa của châu Âu không được thiết kế để đối phó với mối đe dọa hiện nay. Sau Chiến tranh Lạnh, các nước NATO dần dần làm suy yếu hệ thống phòng không của mình, trong khi Nga tăng cường có hệ thống cả về khả năng tấn công và phòng thủ. Theo báo cáo, cưỡng ép chứ không phải chinh phục vẫn là cốt lõi trong chiến lược của Nga đối với châu Âu rộng lớn hơn. Điều này đặc biệt đáng báo động khi ngưỡng cho các hành động khiêu khích vùng xám và quấy rối trên không đã bị hạ thấp rõ rệt, thể hiện qua các vụ xâm phạm không phận và drone Nga lặp lại dọc sườn phía đông NATO.

NATO thiếu hụt nghiêm trọng năng lực phòng không

NATO đã thừa nhận thực tế này. Hồi tháng 6 năm ngoái, Tổng thư ký NATO Mark Rutte kêu gọi tăng gấp năm lần năng lực IAMD (phòng không và tên lửa tích hợp) của Liên minh. Theo đánh giá của NATO, các quốc gia thành viên hiện chỉ triển khai 5% năng lực phòng không cần thiết cho các kế hoạch khu vực. Trong khi đó, Nga có thể sản xuất hơn 1.000 tên lửa đạn đạo và hàng chục nghìn UAV tầm xa mỗi năm, vượt xa sản xuất tên lửa đánh chặn của phương Tây.

Giải pháp: Đẩy nhanh hiện đại hóa và tái cơ cấu

Tomáš Nagy đề xuất không phải là tái thiết toàn diện cách tiếp cận IAMD của NATO, mà là đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa đang diễn ra, vốn vẫn quá chậm. Điều này có nghĩa là tăng cường năng lực, tích hợp hiệu quả hơn, duy trì mạnh mẽ hơn và các hệ thống được thiết kế cho các mối đe dọa năm 2030. Ông cảnh báo: “Cửa sổ để làm điều này với chi phí có thể quản lý được đang thu hẹp lại.”

Các khuyến nghị cụ thể bao gồm: thứ nhất, châu Âu phải tiến hành đánh giá rủi ro và tính dễ bị tổn thương chung để thiết lập thứ tự ưu tiên bảo vệ, hiện đang thiếu. Thứ hai, châu Âu phải tái cân bằng hỗn hợp năng lực cao-thấp, vốn không phù hợp với các cuộc tấn công giá rẻ số lượng lớn. Khoản đầu tư cấp bách nhất nên dành cho các giải pháp tiêu diệt giá rẻ, bao gồm hệ thống pháo, đạn lập trình, máy bay không người lái đánh chặn, hệ thống chống UAV, tác chiến điện tử và vũ khí năng lượng định hướng.

Đối với Nagy, tấn công đáng tin cậy không thể tách rời khỏi phòng thủ đáng tin cậy. Châu Âu phải có khả năng “đe dọa người bắn cung thay vì chỉ đánh chặn mũi tên”: gây sức ép lên lãnh thổ Nga và phá vỡ cỗ máy chiến tranh của họ trước khi nó đến được lãnh thổ Đồng minh, như Ukraine đang ngày càng làm. Các nước châu Âu đã tiến theo hướng này thông qua các sáng kiến tấn công tầm xa như ELSA, nhưng các chương trình này phải đi kèm với mua sắm nhanh hơn và hành động để giải quyết nút thắt động cơ tên lửa hành trình.

Không gian và tích hợp: Những lỗ hổng chiến lược

Báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của cảnh báo sớm có chủ quyền từ không gian, một năng lực châu Âu vẫn thiếu và phụ thuộc nhiều vào Mỹ. Nagy nhắc nhở: “Một tên lửa đánh chặn không thể được dẫn đường kịp thời không phải là một biện pháp răn đe.” Châu Âu phải đẩy nhanh và mở rộng các chương trình hiện có như JEWEL và ODIN’S EYE, đồng thời đảm bảo các hệ thống này được bảo vệ đầy đủ trong không gian.

Vấn đề sâu xa hơn nằm ở tích hợp và bài học từ Ukraine. Nagy lập luận: “Khoảng cách giữa tham vọng IAMD được tuyên bố của châu Âu và thực tế hoạt động không phải chủ yếu là khoảng cách về tên lửa đánh chặn. Đó là khoảng cách về tích hợp.” Nhiều hệ thống châu Âu tương thích về mặt kỹ thuật nhưng chưa được tích hợp thực sự vào một chuỗi tiêu diệt chung với chỉ huy và kiểm soát, hợp nhất cảm biến, quy tắc tương tác và phối hợp xuyên biên giới thời gian thực.

Về bài học từ Ukraine, Nagy nhận xét: “Vấn đề không phải là thiếu các bài học có sẵn. Đó là sự bất lực mang tính thể chế có hệ thống ở châu Âu trong việc tiếp thu chúng.” Châu Âu phải từ bỏ các quy trình mua sắm chậm chạp, chủ nghĩa hoàn hảo và các nền tảng uy tín, thay vào đó áp dụng văn hóa “giải pháp 80%”. Ưu tiên các hệ thống đủ tốt, đủ rẻ và đủ nhanh để triển khai ở quy mô lớn.

Vấn đề phòng không của châu Âu phản ánh vấn đề rộng hơn của việc tái vũ trang. Lục địa này không chỉ thiếu hệ thống; nó bị ràng buộc bởi thói quen, thể chế và các quy tắc được xây dựng cho một thời đại khác. Đó là lý do tại sao việc tăng tốc trở nên khó khăn.

Theo Defence24

Ảnh: scholty1970 / Pixabay