Lần đầu phóng Tomahawk từ tàu chiến Nhật Bản

Ngày 29/7 (giờ Nhật), tàu khu trục lớp Kongō mang tên Chōkai đã phóng một tên lửa hành trình Tomahawk tấn công mặt đất từ hệ thống phóng thẳng đứng Mk 41 trong khu vực Thái Bình Dương, với sự hỗ trợ của Hải quân Mỹ. Đây là kết quả của quá trình tích hợp kéo dài nhiều năm nhằm trang bị vũ khí do Mỹ sản xuất cho hạm đội mặt nước Nhật Bản. Vụ phóng thử được Bộ Quốc phòng Nhật xác nhận đã chứng minh khả năng phóng tên lửa cũng như trình độ của thủy thủ đoàn trong vận hành vũ khí, vượt qua một rào cản lớn khác hướng tới sẵn sàng tác chiến.

Với thành công này, Nhật Bản trở thành quốc gia thứ ba ngoài Mỹ phóng Tomahawk từ tàu mặt nước, sau Australia và Hà Lan. Vương quốc Anh, quốc gia vận hành tên lửa này trước đó, chỉ phóng từ tàu ngầm.

Quá trình tích hợp và thử nghiệm kéo dài

Hành trình tích hợp Tomahawk bắt đầu từ tháng 10/2025, khi tàu Chōkai đến Mỹ để nâng cấp cấu trúc, tích hợp phần mềm và huấn luyện thủy thủ. Đến tháng 3/2026, Nhật Bản thông báo tàu đã hoàn tất nâng cấp, trở thành tàu chiến Nhật đầu tiên có khả năng phóng Tomahawk. Vụ phóng thử thực tế diễn ra vào cuối tháng 7, sau đó tàu dự kiến quay về Nhật Bản vào khoảng tháng 9/2026.

Bộ Quốc phòng Nhật tuyên bố: “Cuộc thử nghiệm bắn đạn thật này cho thấy tiến triển vững chắc trong dự án Tomahawk. Bộ sẽ tiếp tục nỗ lực sớm thiết lập năng lực phòng thủ tầm xa.”

Chuyển đổi chiến lược của Hải quân Nhật Bản

Trong nhiều thập kỷ, các tàu khu trục Aegis của Nhật được tối ưu hóa cho phòng không hạm đội và phòng thủ tên lửa đạn đạo. Tomahawk thay đổi căn bản vai trò này, cho phép tàu tấn công các mục tiêu cố định cách xa hàng trăm dặm trong đất liền, thậm chí tấn công tàu thuyền khác trên biển ở khoảng cách lớn. Điều này mở rộng tầm với của JMSDF vượt xa các hoạt động hải quân truyền thống.

Nhật Bản mua tới 400 tên lửa Tomahawk từ Mỹ, gồm các biến thể Block IV và Block V mới hơn, với tổng chi phí khoảng 1 tỷ USD. Block IV có tầm bắn gần 1.000 dặm, đầu đạn nặng 1.000 pound, có khả năng tái định tuyến giữa chuyến bay và chờ đợi mục tiêu xuất hiện. Block V là phiên bản nâng cấp với khả năng sống sót tốt hơn, có thể tấn công mục tiêu di động, đặc biệt là tàu chiến đối phương.

Kế hoạch trang bị trong tương lai

Tomahawk được xem như năng lực cầu nối trong khi Nhật Bản phát triển vũ khí nội địa tầm xa như tên lửa chống hạm Type 12 nâng cấp và các hệ thống bản địa khác. Bốn tàu khu trục lớp Kongō đều có giàn phóng Mk 41 và hệ thống Aegis tương thích, việc tích hợp chỉ đòi hỏi nâng cấp phần mềm và cấu trúc. Các tàu lớp Atago và Maya cũng sẽ được trang bị. Nhật đã phân bổ gần 700 triệu USD cho việc nâng cấp bốn tàu khu trục Aegis khác: Kirishima, Haguro, Myoko và Atago.

Ngoài ra, Nhật Bản đang đóng hai tàu Aegis thế hệ mới (ASEV) dự kiến hoạt động vào năm tài khóa 2027 và 2028, ban đầu tập trung cho phòng thủ tên lửa đạn đạo nhưng sẽ bổ sung khả năng Tomahawk sau. Nước này cũng mua tên lửa Joint Strike Missile phóng từ trên không và đang phát triển tên lửa siêu vượt âm HVGP.

Tác động đến an ninh khu vực

Việc Nhật Bản sở hữu tên lửa hành trình Tomahawk là một phần trong nỗ lực xây dựng “năng lực phòng thủ tầm xa” nhằm đối phó với môi trường an ninh khu vực ngày càng phức tạp. Theo Chiến lược An ninh Quốc gia sửa đổi, Nhật Bản chấp nhận khả năng phản công hạn chế để răn đe các bệ phóng tên lửa, trung tâm chỉ huy và mục tiêu quân sự khác nếu bị tấn công. Tokyo khẳng định các vũ khí này phù hợp với chính sách an ninh phòng thủ thuần túy và tăng cường răn đe, không thúc đẩy tấn công.

Vụ phóng thử thành công cũng nhấn mạnh sự hợp tác ngày càng sâu rộng giữa Hải quân Mỹ và Nhật, không chỉ trong mua sắm tên lửa mà còn hiện đại hóa tàu, chứng nhận thủy thủ và hỗ trợ bắn thử. Điều này phản ánh sự phối hợp chặt chẽ để răn đe các đối thủ khu vực, chủ yếu là Trung Quốc và Triều Tiên.

Theo TWZ

Ảnh: Sergey Platonov / Pexels