Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã yêu cầu tất cả 32 quốc gia thành viên trình bày các kế hoạch rõ ràng, cụ thể và đáng tin cậy để tăng chi tiêu quốc phòng, trước thềm hội nghị thượng đỉnh hai ngày diễn ra tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, bắt đầu từ thứ Ba (07/07/2026). Yêu cầu này được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gây sức ép buộc các đồng minh châu Âu tự chịu trách nhiệm về an ninh của chính mình và tăng ngân sách quốc phòng.

Mục tiêu chi tiêu 5% GDP và sự chia rẽ nội bộ

Năm ngoái, các nước thành viên NATO đã nhất trí về mục tiêu chi tiêu quốc phòng tổng cộng 5% GDP, trong đó 3,5% dành trực tiếp cho ngân sách quốc phòng và 1,5% dành cho phát triển cơ sở hạ tầng quân sự như đường xá, cầu cảng nhằm đảm bảo khả năng di chuyển nhanh chóng của quân đội và thiết bị trong trường hợp khủng hoảng. Tuy nhiên, không phải tất cả các nước thành viên đều đạt được mục tiêu này. Tây Ban Nha, mặc dù ủng hộ mục tiêu, nhưng cho rằng nước này có thể đáp ứng các yêu cầu an ninh của NATO mà không cần chi tiêu 5% GDP. Nhiều nước khác thậm chí chưa đạt được mục tiêu cũ là 2% GDP.

Áp lực kép: Trump và mối đe dọa từ Nga

Áp lực tăng chi tiêu quốc phòng đến từ hai phía. Thứ nhất, cuộc chiến Nga-Ukraine đã làm gia tăng nghiêm trọng các mối đe dọa an ninh ở châu Âu, buộc NATO phải tăng cường sẵn sàng quân sự. Thứ hai, Tổng thống Trump liên tục tuyên bố rằng các nước châu Âu phải chi tiêu nhiều hơn cho an ninh của chính họ và giảm phụ thuộc vào Mỹ. Ông cho rằng Mỹ không thể một mình gánh vác toàn bộ gánh nặng an ninh. Sự kết hợp giữa mối đe dọa từ Nga và áp lực từ Trump đã buộc các nước thành viên NATO phải nhanh chóng thực hiện các bước tăng chi tiêu quốc phòng.

Hậu quả nếu không đạt mục tiêu

Mark Rutte cho biết NATO có những cách để thuyết phục các nước chưa có kế hoạch rõ ràng, nhưng ông không nêu chi tiết các biện pháp có thể được áp dụng. Trong khi đó, Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker gần đây tuyên bố rằng Tổng thống Trump muốn tất cả các đồng minh ngay lập tức tiến tới mục tiêu chi tiêu 5% và ám chỉ rằng Mỹ có thể có một chiến lược riêng đối với những nước không đạt được mục tiêu.

Theo Amar Ujala

Ảnh: RDNE Stock project / Pexels