JDAM-LR Hải quân Mỹ chính thức bước vào giai đoạn sản xuất sau khi Boeing được phê duyệt, khởi đầu với hợp đồng trị giá 75 triệu USD do Không quân Mỹ công bố hôm 5/8. Loại bom dẫn đường có động cơ phản lực này đạt tầm bắn hơn 345 dặm và từng được thử nghiệm phóng thành công từ tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet hồi tháng 4/2026.

JDAM-LR Hải quân Mỹ: Hợp đồng sản xuất đầu tiên trị giá 75 triệu USD

Theo thông báo của Boeing đưa ra hôm 5/8, nhà sản xuất này đã nhận được một Undefinitized Contract Action (UCA) từ Không quân Mỹ trị giá 75 triệu USD liên quan đến việc sản xuất JDAM-LR cho Hải quân Mỹ. Không quân Mỹ là đơn vị quản lý trung tâm của chương trình JDAM liên quân. UCA là dạng hợp đồng tạm thời, trong đó hai bên vẫn phải hoàn tất các chi tiết cuối cùng, có thể gồm cả mức giá, và thường được dùng để khởi động công việc khi có yêu cầu khẩn cấp.

Ông Bob Ciesla, Phó chủ tịch bộ phận Hệ thống tấn công chính xác của Boeing, nhận định đây là “cột mốc lớn” của chương trình JDAM-LR và khẳng định hãng có thể cung cấp năng lực tấn công chính xác tầm xa với chi phí thấp hơn đáng kể. Ông cũng nhấn mạnh việc mở rộng sản xuất GBU-75/B sẽ mang lại cho hạm đội giải pháp bền vững để loại bỏ các mối đe dọa trên bộ và trên biển tầm xa đối với lực lượng Mỹ và quốc tế.

JDAM-LR là gì và vì sao được xem như tên lửa hành trình cỡ nhỏ?

JDAM-LR thực chất là một tên lửa hành trình cỡ nhỏ phát triển từ dòng bom JDAM dẫn đường chính xác. Bom đạn hoàn chỉnh của chương trình được định danh GBU-75/B, còn bộ phận lõi PDU (Payload Delivery Unit) đã được Boeing tiết lộ là mang định danh BSU-111/B. Khác với JDAM không động cơ, JDAM-LR được tạo thành từ PDU – gồm phần dẫn đường, hệ thống kết nối với máy bay phóng, bộ cánh bung và động cơ turbojet cỡ nhỏ TDI-J85 – kết hợp với bom 500 pound dạng lực cản thấp làm đầu đạn.

Giống các biến thể JDAM khác, JDAM-LR mang tính chất một bộ kit hơn là đạn hoàn chỉnh, giúp linh hoạt trong cấu hình. Boeing từng giới thiệu ý tưởng Powered JDAM kết hợp với bom nổ thông thường và thủy lôi chống hạm thả từ trên không. Về dẫn đường, JDAM-LR dùng hệ thống dẫn đường quán tính kết hợp GPS, chỉ phù hợp để tấn công các tọa độ tĩnh. Boeing trước đây từng cho thấy các phương án dẫn đường đa chế độ có thể gồm đầu dò radar hoặc hồng ngoại, cho phép đánh trúng mục tiêu di động trên biển và trên bộ.

Tầm bắn là điểm vượt trội lớn nhất của JDAM-LR. Boeing cho biết phiên bản có động cơ phản lực này có thể đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách hơn 345 dặm (tương đương 300 hải lý). Theo Không quân Mỹ, JDAM thông thường chỉ lướt được tới khoảng 15 dặm sau khi thả, còn JDAM-ER có bộ cánh bung đạt khoảng 45 dặm. Con số thực tế phụ thuộc vào độ cao phóng và tốc độ của máy bay mang.

Biến thể JDAMTầm bắn
JDAM thường (không động cơ)khoảng 15 dặm
JDAM-ER (có cánh bung)khoảng 45 dặm
JDAM-LR (động cơ turbojet)hơn 345 dặm (300 hải lý)

Vì sao Hải quân Mỹ cần bổ sung vũ khí tầm xa giá rẻ?

JDAM-LR được đánh giá là hướng đi có chi phí thấp và rủi ro thấp để tăng cường năng lực tấn công tầm xa cho các tàu sân bay Mỹ. Hải quân Mỹ từng hủy kế hoạch trang bị phiên bản JSOW (AGM-154) có động cơ turbojet hồi năm 2021, và tới năm 2024 tiếp tục công bố cắt bỏ phương án tấn công mục tiêu trên bộ của biến thể AGM-158C-3. Trong khi đó, tên lửa LRASM dù rất mạnh nhưng có giá thành khoảng 3 triệu USD mỗi quả.

Hiện các cánh không lực của tàu sân bay còn có tên lửa AGM-84K SLAM-ER với tầm bắn tối đa khoảng 170 dặm, giá cũng vào khoảng 3 triệu USD mỗi quả. JDAM-LR, nếu tính theo giá kit JDAM thường từ 20.000 đến 30.000 USD và cộng thêm vài nghìn USD cho phần bom, nhiều khả năng sẽ rẻ hơn đáng kể so với các tên lửa hành trình chuyên dụng. Giá chính xác của động cơ TDI-J85 chưa được công bố, nhưng loại động cơ lớn hơn là Williams F107 dùng trong nhiều tên lửa hành trình từng được ước tính khoảng 190.000 USD.

Ngoài ra, năng lực sản xuất cũng là yếu tố quan trọng. Boeing cho biết đã tự đầu tư gần 100 triệu USD vào chương trình có nguồn gốc từ cuối thập niên 2010. Với vai trò là nhà sản xuất trung tâm của chương trình JDAM, Không quân Mỹ có thể mở rộng đơn hàng sang các quân chủng khác, thậm chí cả đối tác nước ngoài đang sở hữu kho JDAM, qua đó tạo thêm lợi thế kinh tế nhờ quy mô.

Bối cảnh căng thẳng với Iran, cùng các cuộc khủng hoảng kéo dài ở Trung Đông, làm dấy lên lo ngại về kho đạn của quân đội Mỹ và khả năng bổ sung nhanh. Quân đội Mỹ đã có những bước để đảo ngược xu hướng này nhưng vẫn còn nhiều năm nữa mới đạt được kết quả đáng kể. Trong khi đối thủ như Trung Quốc liên tục mở rộng vùng cấm tiếp cận (A2/AD), buộc tàu sân bay Mỹ phải hoạt động xa mục tiêu hơn, JDAM-LR trở thành phương án bổ sung quan trọng giúp tái lấp kho vũ khí tấn công tầm xa.

Theo TWZ

Ảnh: onkelglocke / Pixabay