Ước tính công bố ngày 5/8/2026 của Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), được tờ The New York Times dẫn lại, cho thấy chương trình đóng 15 tàu chiến thuộc “hạm đội vàng” do Tổng thống Donald Trump đề xuất có thể tiêu tốn khoảng 275 tỷ USD, tăng hơn 50% so với con số ban đầu. Chiếc đầu tiên của lớp tàu mới mang tên U.S.S. Defiant ước tính tốn 23,4 tỷ USD, cao hơn khoảng 8 tỷ USD so với dự toán của Hải quân Mỹ.
Ông Trump từng mô tả chương trình này là hạt nhân của “hạm đội vàng”, khẳng định nó sẽ củng cố ưu thế quân sự của Mỹ, góp phần hồi sinh ngành đóng tàu trong nước và tạo sức răn đe với các đối thủ của Washington.
Chi phí “hạm đội vàng” tăng vọt so với dự toán
Theo báo cáo, mỗi chiếc trong số 14 tàu còn lại cũng được dự báo tăng lên hơn 18 tỷ USD, so với mức khoảng 10,2 tỷ USD trong ước tính trước đó. CBO cảnh báo việc đóng chiếc tàu đầu tiên có thể mất 8 năm hoặc hơn, trong khi ông Trump từng tuyên bố hồi tháng 12/2025 rằng ông kỳ vọng hoàn thành hai tàu trong vòng 2,5 năm.
| Hạng mục | Mức chi phí theo ước tính mới | So với ước tính cũ |
|---|---|---|
| 15 tàu chiến “hạm đội vàng” | Khoảng 275 tỷ USD | Tăng hơn 50% |
| Tàu đầu tiên U.S.S. Defiant | Khoảng 23,4 tỷ USD | Cao hơn khoảng 8 tỷ USD |
| Mỗi tàu trong 14 tàu còn lại | Hơn 18 tỷ USD | So với 10,2 tỷ USD trước đây |
| Phương án 25 tàu chạy năng lượng hạt nhân | Khoảng 455 tỷ USD | Theo ước tính của CBO |
Vì sao chi phí “hạm đội vàng” tăng mạnh?
Nguyên nhân chính được nêu trong báo cáo là quyết định của chính quyền chuyển các tàu mới sang dùng lò phản ứng hạt nhân thay vì động cơ turbine khí như trên tàu khu trục và tàu tuần dương hiện nay. Theo báo cáo, khái niệm “thiết giáp hạm” trước đây gắn với những tàu bọc thép lớn trang bị pháo hạng nặng; chiếc thiết giáp hạm cuối cùng của Mỹ được hạ thủy năm 1944. Các tàu ông Trump đề xuất có kích thước nhỏ hơn và chủ yếu dùng tên lửa dẫn đường thay vì pháo truyền thống.
Báo cáo cũng cho biết một số hệ thống vũ khí dự kiến trang bị cho tàu, như pháo điện từ, đã bị hủy sau khi tiêu tốn hàng tỷ USD cho nghiên cứu và phát triển không đạt kết quả thực tế. Các hệ thống khác, như vũ khí laser phòng thủ, vẫn đang trong quá trình phát triển và chưa được đưa vào phục vụ.
Ông Trump trước đó từng đề xuất mở rộng chương trình lên 25 thiết giáp hạm chạy năng lượng hạt nhân. Theo tính toán của CBO, phương án này có thể nâng tổng chi phí lên khoảng 455 tỷ USD.
Quốc hội Mỹ chỉ trích và nghi ngờ khả năng thực thi
Chương trình vấp phải chỉ trích tại Quốc hội Mỹ. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Jeff Merkley đã yêu cầu thực hiện một nghiên cứu độc lập về chi phí, cho rằng việc rót hàng trăm tỷ USD cho dự án diễn ra trong lúc các gia đình Mỹ đang chịu áp lực ngày càng lớn từ chi phí sinh hoạt, chăm sóc y tế và trông trẻ.
Ông Trump từng sa thải Bộ trưởng Hải quân vào tháng 4/2026 vì tiến độ triển khai chậm. Trong khi đó, Thượng nghị sĩ Patty Murray tuyên bố khoản tài trợ cho hạm đội mới đã bị loại khỏi dự thảo nghị quyết chi tiêu tạm thời đang được trình trước Thượng viện.
Theo báo cáo, tương lai của chương trình vẫn chưa chắc chắn do thành tích đóng tàu của Hải quân Mỹ trong những năm gần đây ghi nhận nhiều vụ chậm tiến độ, vượt chi phí hoặc hủy bỏ dự án, điển hình là chương trình tàu frigate lớp Constellation. Các vấn đề kéo dài với tàu chiến đấu vùng ven và tàu sân bay lớp Ford cũng được nhắc tới như những thách thức của hạm đội Mỹ.
Sự quan tâm của ông Trump với việc mở rộng hạm đội còn lan sang Lực lượng Bảo vệ Bờ biển khi ông quyết định ký hợp đồng trị giá 7 tỷ USD để đóng 11 tàu phá băng mới hoạt động ở Bắc Cực và Nam Cực. Trong bài phát biểu trước các chỉ huy quân sự năm 2025, ông từng nhắc tới bộ phim tài liệu “Victory at Sea” về vai trò của hạm đội Mỹ trong Thế chiến thứ hai để lý giải tầm quan trọng của thiết giáp hạm.
Giới chuyên gia nghi ngờ vai trò của thiết giáp hạm
Báo cáo dẫn ý kiến các chuyên gia quân sự cho rằng thiết giáp hạm đã dần mất đi vai trò kể từ Thế chiến thứ hai, khi tàu sân bay chứng tỏ tính linh hoạt và khả năng triển khai tác chiến trên biển vượt trội hơn. Chính vì vậy, Hải quân Mỹ sau đó chuyển hướng phát triển các tàu nhỏ hơn và đa năng hơn, làm dấy lên thêm nghi vấn về tính khả thi của “hạm đội vàng”.
Theo Asharq News
Ảnh: wickedraccoon96 / Pixabay
