Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 5/8 công bố gói thưởng tối đa 102 triệu USD cho thông tin giúp truy bắt 8 thủ lĩnh CJNG – băng đảng Jalisco New Generation, tổ chức tội phạm có trụ sở tại Mexico – hoặc kết tội các mục tiêu này, trong đó mức cao nhất 25 triệu USD dành cho Juan Carlos Gonzalez, biệt danh Pelon, người được cho là tân thủ lĩnh.

Tuyên bố được Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche đưa ra tại cuộc họp báo ngày 5/8. Blanche gọi đây là “sự tiếp nối các nỗ lực loại bỏ những băng đảng đã hoành hành tại Mỹ trong một thời gian quá dài”. Ông mô tả các tổ chức này dùng bạo lực và sợ hãi để duy trì kiểm soát hoạt động nhập khẩu ma túy chết người vào Mỹ, gồm fentanyl, cocaine, meth và các loại ma túy bất hợp pháp khác.

Thưởng truy bắt 8 thủ lĩnh CJNG lên tới 102 triệu USD

Phần thưởng cho Juan Carlos Gonzalez, người mang hai quốc tịch Mỹ và Mexico, được nâng thêm 20 triệu USD, lên tổng cộng 25 triệu USD. Gonzalez được cho là đã nắm quyền kiểm soát CJNG sau cái chết của cựu thủ lĩnh Nemesio Ruben Oseguera Cervantes, biệt danh El Mencho. Gonzalez là con riêng của El Mencho.

Bảy thủ lĩnh CJNG còn lại có mức thưởng từ 2 triệu USD đến 15 triệu USD. CJNG hoạt động tại 21 trong tổng số 32 bang của Mexico và được cho là có liên quan đến nhiều lĩnh vực, từ sản xuất bơ đến buôn lậu ma túy.

CJNG là một trong ít nhất 8 mạng lưới tội phạm Mexico bị Mỹ dán nhãn “tổ chức khủng bố nước ngoài”, cùng các băng đảng như Sinaloa Cartel và Cartel del Noreste.

Mỹ siết chặt biện pháp pháp lý và quân sự với băng đảng

Trong thông báo, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các phần thưởng sẽ “bổ trợ” cho cáo trạng vừa được mở niêm phong chống 5 người bị cáo buộc là thành viên cấp cao của CJNG. Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp Mỹ cũng công bố hạn chế thị thực với 65 cá nhân bị cáo buộc có quan hệ kinh doanh hoặc gia đình với thành viên băng đảng.

Chính quyền Trump từ khi ông bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai đã thúc đẩy việc dán nhãn lại các tổ chức tội phạm tại Mỹ Latin là “tổ chức khủng bố nước ngoài”. Nhãn này được dùng để biện minh cho hành động quân sự chống nghi phạm buôn ma túy, trong đó có chiến dịch ném bom kéo dài một năm nhắm vào tàu thuyền nhỏ trên Biển Caribe và Đông Thái Bình Dương.

Blanche lặp lại quan điểm thường được chính quyền nêu ra rằng các tổ chức khủng bố ma túy như CJNG chịu trách nhiệm cho vô số cái chết của người Mỹ. Các biện pháp cứng rắn được đưa ra khi Trump gây sức ép buộc các nhà lãnh đạo Mỹ Latin áp dụng cách tiếp cận quân sự hóa hơn trong chống tội phạm.

Cái chết của El Mencho và áp lực với Mexico

Hồi tháng 2, Mexico mở chiến dịch quân sự tấn công nơi ẩn náu của El Mencho tại Talpapa, một thị trấn thuộc bang Jalisco, quê hương của trùm ma túy. El Mencho thiệt mạng trong một vụ đấu súng; ít nhất 73 người thiệt mạng trong chiến dịch, gồm thành viên băng đảng và lực lượng an ninh.

Sau cái chết của El Mencho, các thành viên CJNG trả đũa bằng bạo lực không chỉ ở Jalisco mà còn trên khắp Mexico. Khoảng trống quyền lực sau đó cũng gây thêm xung đột nội bộ trong băng đảng.

Chiến dịch diễn ra khi chính quyền Trump thúc ép Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum hành động quyết liệt hơn với các băng đảng. Trump từng nhiều lần ám chỉ có thể can thiệp quân sự vào Mexico và mô tả đất nước này bị băng đảng tràn ngập. “Chúng ta phải xóa sổ chúng”, ông nói hồi đầu năm, đồng thời cho rằng tình hình nằm ngoài tầm kiểm soát của Sheinbaum; “các băng đảng đang điều hành Mexico. Chúng ta không thể chấp nhận điều đó”.

Trump cam kết sẽ làm mọi điều cần thiết để bảo vệ an ninh quốc gia Mỹ. Về phía Mexico, Sheinbaum cảnh báo mọi hành động quân sự của nước ngoài trên lãnh thổ Mexico phải được chính phủ liên bang phê duyệt, nếu không sẽ bị coi là vi phạm chủ quyền quốc gia.

Theo Al Jazeera

Ảnh: Yerevan Malerva / Pexels