Cuối tháng 7/2026, Hạ viện Mỹ đã thông qua Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) cho năm tài khóa 2027 (bắt đầu từ 1/10/2026) với khoản ngân sách 750 triệu USD dành cho các chương trình quân sự của Israel, cao hơn 65 triệu USD so với ngân sách năm 2026. Dự luật này hiện được chuyển lên Thượng viện, nơi tương lai của nó vẫn chưa chắc chắn. Trước đó, các Thượng nghị sĩ Dân chủ từng chặn phiên bản NDAA tại Thượng viện.

Khoản viện trợ 750 triệu USD và cách phân bổ

Nếu NDAA được thông qua, 500 triệu USD sẽ dành cho các hệ thống phòng thủ tên lửa như Iron Dome, David’s Sling và Arrow. Số tiền 250 triệu USD còn lại được chia làm ba phần: 100 triệu USD cho công nghệ chống máy bay không người lái (UAV), 100 triệu USD cho hoạt động tác chiến ngầm (gồm công nghệ lập bản đồ đường hầm và cơ sở ngầm), và 50 triệu USD cho các công nghệ quốc phòng mới nổi, bao gồm hệ thống trí tuệ nhân tạo và khả năng tự hành.

Phản ứng trước dự luật trái chiều: Tổ chức vận động hành lang ủng hộ Israel AIPAC hoan nghênh khoản tài trợ, trong khi Hội đồng Quan hệ Hồi giáo – Mỹ (CAIR) chỉ trích việc tiếp tục viện trợ quân sự cho Israel, cho rằng điều này có thể góp phần vào chiến dịch quân sự ở Gaza.

Bối cảnh viện trợ quân sự Mỹ-Israel kể từ 7/10/2023

Quan hệ hợp tác quốc phòng Mỹ-Israel kéo dài hàng thập kỷ. Năm 2016, hai nước ký một biên bản ghi nhớ 10 năm (giai đoạn 2019-2028) với 33 tỷ USD dành cho Chương trình Tài trợ Quân sự Nước ngoài (FMF) và 5 tỷ USD bổ sung cho các hệ thống phòng thủ tên lửa.

Trong giai đoạn từ 7/10/2023 (ngày các tay súng Palestine tấn công miền nam Israel, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng) đến tháng 9/2025, một phân tích năm 2025 của Dự án Chi phí Chiến tranh thuộc Đại học Brown ước tính Mỹ đã cung cấp khoảng 21 tỷ USD viện trợ quân sự cho Israel. Riêng năm tài khóa 2026, Mỹ phê duyệt 500 triệu USD cho các chương trình quân sự Israel, bao gồm hỗ trợ phòng thủ tên lửa, công nghệ UAV, chống đường hầm và các công nghệ mới nổi.

Lực lượng không quân Israel dựa nhiều vào máy bay do Mỹ sản xuất: F-15 của Boeing, F-16 và F-35 của Lockheed Martin. Trực thăng Apache (Boeing) và Black Hawk (Lockheed Martin) cũng được sử dụng phổ biến.

Các công ty tư nhân hưởng lợi từ viện trợ

Bên cạnh ngân sách chính phủ, một số công ty tham gia cung cấp hoặc hỗ trợ hệ thống quân sự cho Israel. Một trình theo dõi của Ủy ban Dịch vụ Bạn bè người Mỹ (AFSC) đã xác định 57 công ty có mối quan hệ tài chính với chuỗi cung ứng quân sự Israel. Các công ty này gồm các nhà thầu quốc phòng lớn như RTX và Boeing; các công ty công nghệ như Palantir; cùng các doanh nghiệp ô tô Toyota, General Motors và tập đoàn thương mại điện tử Amazon.

Báo cáo của Quốc hội Mỹ cho thấy Boeing đã bán 18,8 tỷ USD máy bay F-15 và 2,4 tỷ USD máy bay tiếp nhiên liệu KC-46A trong giai đoạn 2023-2025, và vào tháng 12/2025 nhận thêm đơn đặt hàng trị giá 8,6 tỷ USD cho F-15. Lockheed Martin bán 3,4 tỷ USD trực thăng và 660 triệu USD tên lửa Hellfire. RTX (trước đây là Raytheon) sản xuất linh kiện cho hệ thống Iron Dome, với doanh số 102,5 triệu USD tính đến năm 2025.

Cổ phiếu các công ty này cũng biến động mạnh. Palantir cung cấp công nghệ AI và phân tích dữ liệu cho Bộ Quốc phòng Israel kể từ 7/10/2023, dù không tiết lộ giá trị hợp đồng. Cổ phiếu Palantir tăng từ 16,61 USD (ngày 6/10/2023) lên 119,61 USD vào ngày 28/7/2026, tương ứng 618%. Cổ phiếu RTX tăng 214,3% trong cùng giai đoạn (từ 69,77 lên 219,31 USD). Trong khi đó, cổ phiếu Boeing chỉ tăng 17%, do các vấn đề trong mảng hàng không thương mại.

Theo Al Jazeera

Ảnh: ArmyAmber / Pixabay