Một nhóm định cư cực hữu Israel mang tên 'Những người tiên phong của Bashan' (Pioneers of Bashan) đã thực hiện hàng loạt vụ xâm nhập trái phép vào lãnh thổ Syria trong những tuần gần đây, với mục tiêu thiết lập một khu định cư Do Thái ở phía nam đất nước này. Quân đội Israel, dù có trách nhiệm ngăn chặn các hành vi xâm nhập, đã nhiều lần phải đối phó với nhóm này, nhưng vẫn chưa có bất kỳ cáo trạng nào được đưa ra, theo kênh truyền hình Channel 12 của Israel.

Nhóm 'Tiên phong Bashan' và tham vọng lập khu định cư

Được thành lập từ đầu năm 2025, Những người tiên phong của Bashan là tổ chức của các nhà hoạt động cực hữu Israel, theo đuổi mục tiêu thành lập các khu định cư Do Thái bên trong lãnh thổ Syria. Tên của nhóm bắt nguồn từ vùng Bashan trong Kinh thánh, bao gồm một phần của Syria và Jordan ngày nay. Nhóm nhắm đến khu vực tây nam Syria, bao gồm các tỉnh Quneitra, Daraa và Sweida.

Khu vực này, bao gồm đỉnh núi Hermon, nằm trong 'vùng đệm' mà Israel tuyên bố chủ quyền từ tháng 12/2024, ngay sau khi Tổng thống Syria Bashar al-Assad bị lật đổ trong một cuộc tấn công của phe nổi dậy. Nhóm cho rằng họ có quyền lịch sử đối với những vùng đất này và sự hiện diện của họ sẽ giúp Israel bảo vệ Cao nguyên Golan - khu vực Israel chiếm được từ Syria trong chiến tranh năm 1967 và sau đó sáp nhập, động thái không được cộng đồng quốc tế công nhận.

Một số thành viên nhóm khẳng định việc định cư tại đây sẽ bảo vệ cộng đồng thiểu số Druze sau khi bạo lực bùng phát vào năm 2025 giữa các nhóm Druze với các bộ lạc Sunni Bedouin và lực lượng an ninh Syria. Hàng trăm thường dân, chủ yếu là người Druze, đã thiệt mạng trong các cuộc trả thù giáo phái.

Amos Azaria, lãnh đạo nhóm Tiên phong Bashan, đồng thời là giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Ariel ở Bờ Tây, tuyên bố nhóm muốn thiết lập một 'hành lang nhân đạo' từ Israel đến vùng đất Druze ở Sweida bằng cách trục xuất người Hồi giáo Sunni khỏi các khu vực lân cận. Ông Azaria nói: 'Toàn bộ huyện Daraa... phải được làm sạch khỏi những kẻ thù đang tìm cách tiêu diệt chúng tôi và thay vào đó là các khu định cư Do Thái'.

Phản ứng của quân đội Israel và sự ủng hộ từ chính phủ

Quân đội Israel cho biết họ xử lý nghiêm khắc những người vượt biên, đồng thời lên án nhóm này vì đã làm chuyển hướng sự chú ý của binh sĩ khỏi các hoạt động quân sự và ảnh hưởng đến an ninh. Các đoạn video do nhóm đăng tải cho thấy binh sĩ Israel đã dùng biện pháp mạnh như khống chế, còng tay những người biểu tình, nhưng sau đó giao cho cảnh sát. Tuy nhiên, theo Channel 12, chưa có cáo trạng nào được đưa ra cho đến nay.

Mặc dù bị quân đội ngăn cản, nhóm này tuyên bố có mối quan hệ thân thiết với các thành viên trong chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Một số bộ trưởng đã bày tỏ sự ủng hộ, và các tài khoản mạng xã hội của nhóm ghi lại các cuộc gặp với ít nhất hai bộ trưởng nội các: Amihai Eliyahu và Shlomo Karhi. Ông Azaria khẳng định: 'Chúng tôi nhận được sự ủng hộ từ bạn bè trong chính phủ và nhiều thành viên Knesset (Quốc hội Israel)'.

Bối cảnh khu vực và các nhóm tương tự

Các quan chức Syria chưa đưa ra bình luận công khai về những vụ xâm nhập của các nhóm định cư Israel, nhưng chính phủ Syria thường lên án sự chiếm đóng của Israel ở miền nam Syria và kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp. Kể từ ngày 7/10/2023, một phong trào tương tự cũng tổ chức các cuộc tuần hành dọc biên giới Gaza, kêu gọi tái lập các khu định cư ở Dải Gaza - nơi Israel đã dỡ bỏ 21 khu định cư khi rút quân năm 2005.

Tại Lebanon, một nhóm định cư cực hữu khác của Israel là Uri Tzafon (Hãy thức dậy, hỡi phương Bắc) cũng thực hiện các vụ xâm nhập vào miền nam nước này. Giới chức Lebanon ít chú ý đến nhóm này, tập trung vào việc yêu cầu Israel rút quân khỏi miền nam Lebanon. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Lebanon Tarek Mitri cảnh báo không nên coi thường các nhóm này. Ông viết trên X rằng dù 'họ là một nhóm nhỏ và đã rút lui theo lệnh của quân đội Israel', nhưng phong trào định cư Bờ Tây ban đầu cũng chỉ là 'một nhóm nhỏ gặp nhiều trở ngại' – đó là nhóm Gush Emunim.

Theo AP News

Ảnh: Ahmed akacha / Pexels