Ngày 30/07/2026, chuyên gia kinh tế Trung Quốc phân tích trên Business+IT rằng sự phát triển nóng của AI và robot hình người tại Trung Quốc có nguy cơ lặp lại 'cơn ác mộng' của ngành xe điện (EV), nơi từng có hơn 400 công ty tranh giành thị phần, dẫn đến cạnh tranh quá mức và lãng phí nguồn lực.

Mô hình đổi mới sáng tạo Mỹ: Nhân tài và vốn mạo hiểm

Theo bài viết, Mỹ có mô hình đổi mới sáng tạo dựa trên sự kết hợp giữa nhân tài xuất chúng và nguồn vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC). Những phát minh như máy tính, hệ điều hành Windows, iPhone là ví dụ điển hình. Nước Mỹ tạo môi trường thuận lợi cho những cá nhân có tư duy đột phá, và các VC sẵn sàng rót vốn vì lợi nhuận cao khi thành công.

Mô hình Trung Quốc: 'Chính phủ lớn' và trợ cấp khổng lồ

Trái ngược với Mỹ, Trung Quốc dưới thời chủ tịch Tập Cận Bình đang theo đuổi mô hình 'chính phủ lớn', can thiệp sâu vào định hướng nghiên cứu và phát triển. Chính phủ Trung Quốc rót trợ cấp khổng lồ cho các ngành công nghiệp mục tiêu, dẫn dắt và thúc đẩy phát triển. Điều này có điểm tương đồng với chính sách công nghiệp của Nhật Bản trước đây, nhưng khác biệt ở chỗ Nhật chỉ đóng vai trò điều phối, trong khi Trung Quốc dùng trợ cấp và chỉ thị hành chính để ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của doanh nghiệp.

Bài học từ ngành xe điện (EV): Hơn 400 công ty và cuộc cạnh tranh sinh tử

Ngành EV từng chứng kiến sự bùng nổ với hơn 400 công ty tham gia, dẫn đến cuộc cạnh tranh quá mức, nhiều doanh nghiệp phá sản và lãng phí nguồn lực. Hiện nay, lĩnh vực AI và robot hình người đang đối mặt nguy cơ tương tự khi hàng loạt startup và ông lớn công nghệ đổ xô vào cuộc đua, đẩy chi phí lên cao và khó tạo ra đột phá thực sự.

Tại sao Nhật Bản tụt hậu trong AI và robot hình người?

Bài viết chỉ ra rằng Nhật Bản có ít startup hơn Mỹ và Trung Quốc vì xã hội không khuyến khích cá tính mạnh và tài năng thiên bẩm. Quan trọng hơn, văn hóa không chấp nhận thất bại khiến các nhà đổi mới ngại thử nghiệm. Trong khi đó, đổi mới sáng tạo đòi hỏi quá trình thử và sai, vì vậy Nhật Bản cần cải thiện môi trường này để bắt kịp.

Bài viết kết luận rằng mô hình trợ cấp của Trung Quốc có thể tạo ra tăng trưởng nóng nhưng tiềm ẩn rủi ro cạnh tranh quá mức, tương tự như bài học từ ngành EV.

Ảnh: Hyundai Motor Group / Pexels