Với thực phẩm chiếm gần 40% rổ chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Ấn Độ, diễn biến gió mùa tây nam đang trở thành tín hiệu sớm nhất về việc lạm phát có được kiểm soát hay không. Các nhà kinh tế theo dõi sát gió mùa vì nó ảnh hưởng đến gieo trồng, nguồn cung thực phẩm, thu nhập nông thôn và cuối cùng là giá tiêu dùng. Năm nay, lượng mưa tháng 6 thiếu hụt, đặc biệt ở miền trung Ấn Độ và một phần miền đông, đông bắc, trong khi hiện tượng El Niño đang mạnh lên, làm gia tăng rủi ro cho vụ kharif.

Vì sao gió mùa quan trọng với lạm phát Ấn Độ?

Mặc dù Ấn Độ đã mở rộng diện tích tưới tiêu qua nhiều năm, nhưng phần lớn nông nghiệp vẫn phụ thuộc vào lượng mưa. Theo ông Veer Patil, chuyên gia tư vấn tại Trung tâm Luật, Chính sách và Quản trị thuộc NFPRC Foundation, tưới tiêu đã giảm rủi ro về lượng mưa cho các loại cây như lúa mì, mía và lúa gạo ở một số vùng. Tuy nhiên, các loại đậu, hạt có dầu và nhiều loại rau ngắn ngày - những mặt hàng thường đẩy lạm phát thực phẩm - vẫn phụ thuộc nhiều vào nước mưa. Giáo sư Barun Kumar Thakur, giảng viên kinh tế tại Đại học FLAME, nhấn mạnh thời điểm và phân bố mưa quan trọng không kém tổng lượng mưa. Ông cho biết dù tưới tiêu đã cải thiện đáng kể khả năng chống chịu của nông nghiệp, một nửa diện tích đất canh tác vẫn phụ thuộc vào mưa, và nông nghiệp có tưới cũng dựa vào các lưu vực sông và nước ngầm do gió mùa cung cấp.

Tín hiệu cảnh báo xuất hiện trước số liệu lạm phát

Các nhà kinh tế theo dõi lượng mưa theo huyện, tiến độ gieo trồng vụ kharif, độ ẩm đất, mực nước ngầm, dung tích hồ chứa và giá bán buôn tại các mandi (chợ đầu mối) để đánh giá sản lượng cây trồng. Ông Patil cho rằng số liệu mưa quốc gia thường che giấu sự căng thẳng khu vực, và chỉ ra 'vành đai cung ứng sáu bang' gồm Maharashtra, Karnataka, Madhya Pradesh, Rajasthan, Chhattisgarh và Odisha là khu vực cần theo dõi sát. Dữ liệu gieo trồng hàng tuần do Bộ Nông nghiệp công bố được coi là chỉ báo hàng đầu có thể hành động được. Năm nay, lượng mưa tháng 6 thiếu hụt rõ rệt ở miền trung Ấn Độ và một phần miền đông, đông bắc. Bà Janhavi Bhujabal, chuyên gia tư vấn nghiên cứu tại Climate and Sustainability Initiative (CSI), cho biết khởi đầu yếu của gió mùa trùng với sự mạnh lên của El Niño, vốn liên quan đến điều kiện gió mùa yếu và không đồng đều. Mặc dù dao động Ấn Độ Dương dương (IOD) có thể cải thiện lượng mưa vào tháng 7 và tháng 8, nhưng mưa muộn có thể không bù đắp hoàn toàn thiệt hại ở những khu vực đã bị chậm gieo trồng. Bà đặc biệt lưu ý các vùng Madhya Pradesh và cao nguyên Deccan của Maharashtra, nơi mưa tháng 6 rất quan trọng cho cây trồng vụ kharif như đậu tương và bông.

Lạm phát thực phẩm diễn biến ra sao?

Các loại rau thường phản ứng đầu tiên vì chu kỳ sản xuất ngắn và ít khả năng dự trữ. Giá rau có thể tăng trong vòng vài tuần do gián đoạn nguồn cung. Các loại đậu phản ứng theo hai giai đoạn: đầu tiên qua kỳ vọng thị trường dựa trên số liệu gieo trồng, sau đó qua lượng hàng thực tế nhập kho. Ngũ cốc thường biến động chậm hơn nhờ dự trữ lương thực của chính phủ giúp giảm nhẹ các cú sốc cung. Ông Patil nhấn mạnh quan điểm cho rằng tác động của gió mùa lên giá chỉ xuất hiện sau thu hoạch vụ kharif là sai về mặt thực nghiệm đối với rau và thậm chí sai đáng kể đối với các loại đậu. Giáo sư Thakur cho biết thị trường thường định giá rủi ro nguồn cung trước khi có ước tính chính thức về sản lượng. Giá rau có thể tăng trong vòng một tuần do chu kỳ sinh trưởng ngắn và tính dễ hỏng, trong khi đậu và ngũ cốc phản ứng chậm hơn, thường trong vòng một tháng.

Tác động ngoài giá thực phẩm và vai trò của RBI

Gieo trồng chậm và triển vọng sản lượng yếu có thể làm giảm thu nhập nông hộ, ảnh hưởng đến chi tiêu ở khu vực nông thôn, từ đó tác động đến nhu cầu đối với hàng tiêu dùng nhanh (FMCG), máy kéo, xe hai bánh phổ thông, phân bón và các sản phẩm liên quan đến kinh tế nông thôn. Đối với Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI), một đợt tăng giá thực phẩm tạm thời không đủ để thay đổi chính sách tiền tệ. Mối lo ngại tăng lên nếu lạm phát thực phẩm trở nên dai dẳng hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến kỳ vọng lạm phát rộng hơn. Ông Vishrut Rana, chuyên gia kinh tế cấp cao châu Á - Thái Bình Dương tại S&P Global Ratings, cho biết thực phẩm sẽ là một trong những yếu tố quyết định lớn nhất đối với lạm phát năm nay do tỷ trọng lớn trong rổ CPI. Ông lưu ý các gián đoạn đã ảnh hưởng đến một số cây trồng vụ kharif, bao gồm hạt có dầu, lạc, bông, các loại đậu như toor và moong, và lúa gạo. Dự trữ lương thực của Ấn Độ có thể làm dịu một phần tác động trước mắt, nhưng một cú sốc giá thực phẩm có thể trở thành mối lo ngại lạm phát rộng hơn nếu kỳ vọng lạm phát tăng lên đáng kể, dẫn đến hiệu ứng vòng hai với giá cả hàng hóa rộng hơn tăng. RBI sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ nếu lạm phát tổng thể tăng đủ để đe dọa kỳ vọng lạm phát.

Những chỉ báo cần theo dõi trong thời gian tới

Liệu lạm phát của Ấn Độ có duy trì ở mức thoải mái trong những tháng tới hay không sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn là tổng lượng mưa gió mùa cuối cùng. Các nhà kinh tế sẽ theo dõi phân bố mưa trên các vùng sản xuất cây trồng chủ chốt, diện tích gieo trồng vụ kharif, dung tích hồ chứa, độ ẩm đất, lượng rau nhập kho, giá đậu và xu hướng tại các mandi. Tiền lương nông thôn, doanh số bán máy kéo và xe hai bánh cũng sẽ cung cấp manh mối về thu nhập nông hộ và nhu cầu. Những chỉ báo này sẽ giúp đánh giá sớm liệu sự thoải mái về lạm phát hiện tại có thể được duy trì hay giá thực phẩm bắt đầu tạo ra những thách thức mới cho các hộ gia đình và RBI.

Theo Business Standard

Ảnh: Shivam Gurjar / Pexels