Tiểu bang Pennsylvania của Mỹ đang phải đối mặt với 7 loài sâu bệnh xâm lấn gây thiệt hại đáng kể cho nông nghiệp và rừng. Bang xếp 28 loài côn trùng vào danh sách loài xâm lấn đáng quan tâm; riêng sâu bướm spongy moth đã làm rụng lá 441.819 mẫu Anh rừng trong năm 2023.

Danh sách này do Heather Grab, trợ lý giáo sư ngành côn trùng học tại Đại học Penn State, nêu ra dựa trên tác động hiện tại và tiềm năng của từng loài với tài nguyên thiên nhiên, nông nghiệp và các ngành kinh tế liên quan tại Pennsylvania.

7 loài sâu bệnh xâm lấn nào đang gây thiệt hại lớn tại Pennsylvania?

Bọ xít nâu (brown marmorated stink bug) đang ở bậc 4 trong danh sách của Pennsylvania, nghĩa là đã xâm lập và khó có thể loại bỏ. Mẫu vật đầu tiên được thu thập tại Allentown năm 1998 và được xác nhận năm 2001. Loài này ăn nhiều loại thực vật gồm táo, quả hạch, sung, các loại đậu, ngô, đậu tương và cây cảnh. Hội đồng Tiếp thị Táo Pennsylvania ước tính bọ xít nâu làm ảnh hưởng 10-20% sản lượng táo của bang trong năm 2010.

Ve sầu đèn (spotted lanternfly) xếp bậc 3; loài này được phát hiện lần đầu tại Pennsylvania năm 2014 và bang đã ban hành lệnh kiểm dịch năm 2018. Theo Grab, mật độ ve sầu đèn không còn cao như trước, nhưng năm ngoái tại khu vực phía Tây Pennsylvania, nơi trước đây ít gặp, loài này xuất hiện rất nhiều ở một số nơi.

Sâu bướm spongy moth gây thiệt hại đáng kể cho rừng Pennsylvania từ những năm 1970. Sâu bướm ưa cây sồi nhưng cũng ăn nhiều loài cây gồm táo, táo gai, thông và vân sam. Năm 2023, loài này làm rụng lá 441.819 mẫu Anh rừng; Grab giải thích điều kiện thời tiết năm đó rất thuận lợi cho sâu phát tán.

Bọ cánh cứng Nhật Bản (Japanese beetle) chủ yếu gây thiệt hại kinh tế tại các vườn nho. Ấu trùng của chúng trú đông trong các bãi cỏ giữa hàng nho, sau khi trưởng thành sẽ ăn lá cây. Loài này cũng gây hại cho đào chín trên cây và có thể tấn công cây, hoa tại nhà; Penn State Extension khuyến nghị phun thuốc trừ sâu khi phát hiện vết hại.

Ruồi đục lá hành (allium leaf miner) được xem là một vấn đề lớn, theo Grab. Phát hiện lần đầu tại hạt Lancaster năm 2015, ruồi thường xuất hiện vào mùa xuân, chọc thủng lá và đẻ trứng trên các cây họ hành. Ấu trùng ăn lá rồi chui vào củ, làm cây chậm phát triển. Grab khuyến nghị dùng lưới che phủ để ngăn ruồi trưởng thành và phun thuốc bảo vệ trước thời điểm đẻ trứng; người tiền nhiệm Shelby Fleischer đã lập mô hình cảnh báo sớm hằng năm cho nông dân.

Ruồi giấm cánh đốm (spotted wing drosophila) được phát hiện lần đầu tại hạt Adams năm 2011 và đã thay đổi cách canh tác của nhiều nhà trồng cây ăn quả nhỏ. Khác với các loài ruồi giấm bản địa, loài này thích đẻ trứng vào quả chưa chín hẳn, nên người trồng có thể thu hoạch quả đã chứa trứng mà không biết. Ruồi thường gây hại cho dâu đen và mâm xôi mùa thu; một số nhà vườn đã ngừng trồng hoặc thay đổi quy trình vận hành để thích ứng.

Sâu bướm hoàng dương (box tree moth) hiện chỉ được tìm thấy tại hạt Erie nhưng có thể gây thiệt hại lớn nếu không bị tiêu diệt, vì chúng ăn cây hoàng dương – loại cây phổ biến trong cảnh quan, vườn lịch sử và công viên. Sở Nông nghiệp Pennsylvania cho rằng phát hiện sớm là chìa khóa ngăn chặn. Trứng của chúng được đẻ thành cụm dẹt, giống vảy, thường ở mặt dưới lá; sâu non mới nở màu xanh đến vàng, đầu đen, khi lớn xuất hiện các sọc ngang trắng, vàng, đen.

Vì sao Pennsylvania đặc biệt quan tâm kiểm soát sâu bệnh xâm lấn?

Pennsylvania hiện xếp 28 loài côn trùng vào danh sách loài xâm lấn đáng quan tâm, dựa trên mức độ tác động hiện tại hoặc tiềm năng của chúng với tài nguyên thiên nhiên, nông nghiệp và các ngành liên quan. Với những loài đã xâm lập như bọ xít nâu ở bậc 4, mục tiêu là quản lý thiệt hại; với loài mới như sâu bướm hoàng dương, ưu tiên là phát hiện sớm và ngăn chặn trước khi lây lan.

Heather Grab nói rằng các nhà trồng trọt hiện đã nắm rõ cách quản lý bọ xít nâu, và loài này không còn là vấn đề lớn như trước. Tuy vậy, tình trạng ve sầu đèn bùng phát cục bộ ở phía Tây Pennsylvania năm ngoái cho thấy nguy cơ từ sâu bệnh xâm lấn vẫn hiện hữu và cần tiếp tục theo dõi.

Theo Lancaster Farming

Ảnh: Erik Karits / Pexels