Chỉ số CAPE (cyclically adjusted price-to-earnings) của S&P 500 vừa vượt mốc 40 lần thứ hai trong hơn 100 năm, theo dữ liệu từ The Motley Fool. Lần duy nhất trước đó chỉ số này chạm ngưỡng này là vào năm 1999, ngay tại đỉnh của bong bóng dot-com. Hiện tại, cả S&P 500 và Nasdaq Composite đều ở gần mức cao kỷ lục, đặt ra câu hỏi liệu nhà đầu tư có nên lo lắng.

Chỉ số CAPE là gì và tại sao nó quan trọng?

CAPE là viết tắt của tỷ lệ giá trên thu nhập điều chỉnh theo chu kỳ. Đây là phiên bản làm mượt của tỷ lệ P/E thông thường, áp dụng cho toàn bộ thị trường. Chỉ số này lấy giá của S&P 500 chia cho bình quân thu nhập điều chỉnh lạm phát trong 10 năm qua. Bình quân thập kỷ giúp loại bỏ nhiễu và đưa ra bức tranh rõ ràng hơn về mức định giá. Mức trung bình lịch sử của CAPE là khoảng 17, nhưng hiện tại nó đã vượt 40 – gấp đôi chuẩn dài hạn.

Lần duy nhất CAPE vượt 40 trước đây: Bong bóng dot-com

Lần duy nhất CAPE vượt 40 trước đây là vào năm 1999, đúng đỉnh bong bóng dot-com. Khi đó, S&P 500 đã tăng gần gấp ba trong 5 năm trước đó, được thúc đẩy bởi sự nhiệt tình với cổ phiếu internet, tương tự như sự nhiệt tình hiện nay với trí tuệ nhân tạo (AI).

Lần này có thể khác? Những lập luận ủng hộ

Có những lý do để tin rằng lần này không kết thúc giống như năm 1999. Đỉnh dot-com được thúc đẩy bởi đầu cơ vào các công ty hầu như không có hoạt động kinh doanh thực sự, như Pets.com và eToys. Ngược lại, thị trường hôm nay bị chi phối bởi các gã khổng lồ công nghệ với thu nhập khổng lồ. Apple, Microsoft, Nvidia, Alphabet và Amazon đều có bảng cân đối kế toán và báo cáo thu nhập vững chắc để hỗ trợ giá cổ phiếu. Thu nhập đã tăng vọt, và CAPE có thể giảm về mức hợp lý hơn không phải qua sụp đổ giá mà nhờ thu nhập ròng tăng đều đặn.

Tại sao thu nhập hiện tại có thể không vững chắc như vẻ ngoài

Tuy nhiên, có một lý do quan trọng để nghi ngờ: thu nhập hiện tại có thể không thực sự 'thực' như chúng ta nghĩ. Phần lớn dòng tiền trong nền kinh tế AI đến từ chi tiêu vốn của các siêu quy mô công nghệ lớn như Alphabet và Microsoft. Số tiền này chảy ra ngay lập tức, thúc đẩy doanh thu và thu nhập trên toàn hệ sinh thái, nhưng không được tính vào chi phí của chính các siêu quy mô ngay lập tức; nó được phân bổ dần theo thời gian. Điều này tạo ra độ trễ: lợi ích của chi tiêu được phản ánh trong CAPE ngay, trong khi chi phí xuất hiện sau. Khi khoảng thời gian này kết thúc, CAPE có thể đột nhiên trở nên cực đoan hơn.

Nhà đầu tư nên làm gì?

Mặc dù CAPE ở mức lịch sử, nó không phải là quả cầu pha lê và không đảm bảo điều gì, đặc biệt là thời điểm. Trên thực tế, CAPE đã ở vùng 'nguy hiểm' hơn một thập kỷ; nếu bạn rút khỏi thị trường khi CAPE vượt 30 vào năm 2017, bạn đã bỏ lỡ khá nhiều tăng trưởng. Nguyên tắc 'thời gian trên thị trường tốt hơn canh thời điểm thị trường' vẫn đúng. Tuy nhiên, đây không phải lúc để đuổi theo các cổ phiếu tăng trưởng cao hay đầu tư toàn bộ vào các công ty có định giá phi lý dựa trên hứa hẹn doanh thu tương lai. Các công ty có thể hoạt động tốt dù có hay không có cách mạng AI là một lựa chọn an toàn.

Theo The Motley Fool

Ảnh: Pixabay / Pexels