Liên đoàn bóng đá thế giới FIFA đã biến giải khát giữa trận World Cup 2026 thành thời gian chết chiến thuật và kênh quảng cáo hơn 1 tỷ USD, khi 104 trận đấu tạo thêm 7 tiếng rưỡi thời lượng quảng cáo và doanh thu quảng cáo của FIFA được dự báo tăng gần 50%. Quy định vốn chỉ là ngoại lệ trong điều kiện nắng nóng khắc nghiệt giờ đây được áp dụng bắt buộc ở mọi sân đấu, mở ra cuộc tranh luận liệu bóng đá có bị “chia thành bốn hiệp” như lời ví von của HLV Didier Deschamps hay không.

Giải khát giữa trận: Từ biện pháp y tế thành thời gian chết chiến thuật

Cho đến năm 2025, giải khát giữa trận vẫn là ngoại lệ. Lần đầu tiên một trận đấu chính thức bị dừng vì nắng nóng là tại World Cup 2014 ở Brazil, ở vòng 1/8 giữa Hà Lan và Mexico khi nhiệt độ mặt cỏ lên tới 39 độ C. Khi đó, việc nghỉ chỉ được kích hoạt khi nhiệt độ đo theo chỉ số WBGT – kết hợp nhiệt độ, độ ẩm và bức xạ mặt trời – vượt ngưỡng rủi ro khoảng 32 độ C và do trọng tài quyết định. FIFA Club World Cup 2025 vẫn áp dụng theo cách tùy chọn này.

Nhưng tại World Cup 2026 do Mỹ, Mexico và Canada đồng đăng cai, mọi ngoại lệ đã bị xóa bỏ. Mỗi hiệp có một lần nghỉ ở phút 22, kéo dài đúng 3 phút, diễn ra ở mọi sân vận động và mọi điều kiện thời tiết, kể cả khi sân có mái che hoặc điều hòa. Với 104 trận đấu, tổng thời gian giải khát ở giải đấu này lên tới 7 tiếng rưỡi. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino bảo vệ quyết định: “Lý do chính là thời tiết nắng nóng. Chúng tôi muốn đảm bảo mọi đội bóng thi đấu trong điều kiện như nhau.”

3 phút giải khát có thực sự giúp cầu thủ hồi phục?

Theo chuyên gia vật lý trị liệu thể thao hiệu suất cao Víctor Jiménez Aransay – người từng làm việc với Luka Modric và Marco Asensio – khi cơ thể mất nước chỉ 2% trọng lượng, khả năng nhận thức và thể lực bắt đầu suy giảm có thể đo đếm được. Một cầu thủ có thể mất từ 2 đến 4 lít dịch trong trận đấu dưới trời nóng; nếu thân nhiệt vượt 39 độ C, hệ thần kinh trung ương sẽ giảm xung động vận động để bảo vệ các cơ quan quan trọng, dẫn tới nguy cơ sốc nhiệt và tổn thương đa cơ quan.

Jiménez khẳng định 3 phút nghỉ không đủ để cầu thủ hồi phục, nhưng có thể làm chậm quá trình xuất hiện mệt mỏi. Mục tiêu thực tế là uống nước từ từ, chườm đá, hạ nhịp tim và chuẩn bị cho đoạn tiếp theo. Ông cũng đề xuất dùng chỉ số WBGT làm căn cứ khách quan thay vì chỉ nhìn nhiệt kế: “Nếu có rủi ro với sức khỏe cầu thủ, giải khát phải được áp dụng không cần bàn cãi.”

Tuy nhiên, vấn đề nảy sinh khi quy định được áp dụng giống nhau cả giữa trưa nắng ở Miami lẫn đêm mát ở Toronto. Dữ liệu của công ty phân tích bóng đá Driblab cho thấy trong 5 phút sau 208 lần giải khát ở World Cup 2026, có 25 bàn thắng, trong khi 5 phút trước đó chỉ có 15 bàn. Không giúp trận đấu cân bằng hơn, giải khát thường củng cố đội đang nắm thế chủ động. HLV Carlo Ancelotti nói sau khi Brazil bị loại: “Chúng tôi mất World Cup trong lần giải khát gặp Na Uy.”

Thời điểmSố bàn thắng
5 phút trước giải khát15
5 phút sau giải khát25

Huấn luyện viên tuyển Mỹ Mauricio Pochettino biến quãng nghỉ thành buổi họp chiến thuật với máy tính xách tay – một trong những hình ảnh biểu tượng của giải. Cựu tuyển thủ Tây Ban Nha Voro González, nay là HLV, thừa nhận những phút nghỉ này là “phút vàng” để trao đổi, sửa lỗi và củng cố đấu pháp, nhưng cũng cảnh báo: nếu chúng tồn tại vì quảng cáo, trận đấu không còn hai hiệp mà gần như bốn hiệp, làm thay đổi bản chất bóng đá. Ngay cả những huyền thoại như Cafú và Roberto Carlos cũng nói họ sẽ hoan nghênh quy định này nếu được áp dụng hồi còn thi đấu.

Giải khát giữa trận: Mỏ vàng quảng cáo hơn 1 tỷ USD

Nghịch lý lớn nhất là quy định mang mục đích y tế lại mở ra cơ hội kinh doanh chưa từng có cho truyền hình. Mỗi trận đấu tạo thêm 4 phút 20 giây quảng cáo, tương đương 8 khung 30 giây mỗi trận; nhân với 104 trận, World Cup 2026 có thêm 832 quảng cáo mới và 7 tiếng rưỡi thời lượng quảng cáo. Theo BBC, hãng truyền hình Mỹ FOX Sports thu từ 200.000 đến 300.000 USD (khoảng 170.000-260.000 euro) cho mỗi khung 30 giây trong thời gian giải khát; ở các vòng cuối, con số lên tới 750.000 USD (khoảng 650.000 euro). Riêng tại Mỹ, FOX dự kiến thu hơn 250 triệu USD (khoảng 215 triệu euro), còn các nhà phân tích ước tính tổng doanh thu quảng cáo toàn cầu từ giải khát vượt 1 tỷ USD (khoảng 860 triệu euro).

Ở trận khai mạc, FOX thậm chí suýt bỏ lỡ tình huống bóng lăn trở lại sau lần nghỉ thứ hai vì quảng cáo kéo dài quá giờ. Tạp chí Forbes nhận định giải đấu này đặt nền móng cho các hợp đồng bản quyền truyền hình tương lai: thay vì bán 90 phút bóng đá, các bên sẽ bán một sự kiện được chia nhỏ với các khối quảng cáo cố định. Giá bản quyền truyền hình của kỳ World Cup đã tăng từ 3,426 tỷ USD (khoảng 2,950 tỷ euro) năm 2022 lên 3,925 tỷ USD (khoảng 3,380 tỷ euro) năm 2026, tức 15%.

Thể thức “bốn hiệp” mà Deschamps nhắc đến được giới phân tích xem là mô hình kinh doanh mô phỏng bóng bầu dục Mỹ: thời gian hội ý, quảng cáo chen giữa từng pha bóng và khán giả bị giữ chân. Các nhà kinh tế được BBC hỏi ý kiến nói thẳng: khi một sản phẩm bắt đầu tạo thêm doanh thu, rất khó quay đầu.

FIFA khẳng định tổ chức này không nhận thêm doanh thu từ các phút nghỉ vì toàn bộ hợp đồng thương mại đã ký từ trước. Nhưng các nhà kinh tế thể thao cho rằng việc cho phép truyền hình khai thác thời gian nghỉ làm tăng giá trị bản quyền, và lợi ích sẽ quay lại với FIFA trong kỳ đàm phán tiếp theo. Chủ tịch Hiệp hội Kinh tế Thể thao Tây Ban Nha Ángel Barajas nói: “FIFA đang đưa vào những yếu tố giúp tạo thêm nguồn lực. Đó là mục tiêu rõ ràng.” Giáo sư kinh tế thể thao Thomas Peeters nhận định: “Một khi quy định tạo ra nguồn tiền mới, việc loại bỏ nó đồng nghĩa đụng độ với các lợi ích thương mại đã tính toán vào kế hoạch. Các đài truyền hình đã trả tiền cho những khối quảng cáo này sẽ không dễ từ bỏ.”

Giải khát giữa trận sẽ ở lại hay bị loại bỏ?

Những chỉ trích đến từ nhiều HLV nổi tiếng. Marcelo Bielsa gọi giải khát giữa trận là phá vỡ “linh hồn bóng đá”, Thomas Tuchel tiếc nuối vì nó “phá vỡ nhịp độ thi đấu”, còn Didier Deschamps ví von: “Giờ chúng ta sẽ chơi bốn hiệp. Nó cắt mọi thứ, nhưng ngành công nghiệp hài lòng vì có thêm quảng cáo.” Pochettino chỉ thấy ý nghĩa khi trời cực nóng và không hiểu vì sao phải nghỉ ở sân có mái che; HLV Ecuador Gustavo Alfaro cảnh báo bóng đá đang bị thương mại hóa quá mức. Ngay cả Giám đốc phát triển bóng đá toàn cầu của FIFA Arsène Wenger cũng thừa nhận quy định không được yêu thích và sẽ được rà soát.

Bên ngoài FIFA, các liên đoàn phản ứng trái chiều. Liên đoàn bóng đá châu Âu UEFA khẳng định không áp dụng hệ thống này ở Champions League hay Euro; Liên đoàn bóng đá Nam Mỹ CONMEBOL lại công bố giải khát 90 giây tại Copa Libertadores và Copa Sudamericana; còn LaLiga (giải vô địch Tây Ban Nha) chỉ áp dụng khi nhiệt độ vượt 32 độ C. Tiền lệ từ quy định 5 lần thay người – sinh ra như giải pháp khẩn cấp thời đại dịch rồi trở thành luật – khiến nhiều người tin giải khát giữa trận có thể đi cùng con đường đó. Câu hỏi còn lại, như chuyên gia Jiménez đặt ra, là xác định ranh giới giữa bảo vệ cầu thủ và thay đổi trò chơi.

Theo Diario AS

Ảnh: Laura Rincón / Pexels