World Cup 2026 đã diễn ra được 11 ngày, và bên cạnh những con số về doanh thu, lượng khán giả, một điều bất ngờ đang dần lộ diện: giải đấu có thể mang đến những điều tốt đẹp nhất từ nước Mỹ, chứ không phải tồi tệ nhất. Dù mục tiêu chính của FIFA là thu về 14 tỷ USD (10,6 tỷ bảng) từ 300 giờ nội dung truyền hình, nhưng tác động thực sự của giải đấu còn vượt xa những con số.

Những khoảnh khắc văn hóa và sự kết nối con người

Một trong những hình ảnh ấn tượng nhất là dòng người hâm mộ xếp hàng dài tại tượng Rocky ở Philadelphia vào sáng thứ Năm (18/06), nơi hàng nghìn người hâm mộ Brazil và Haiti chờ đợi để chụp ảnh. Họ đến đây để xem trận đấu bảng C và tìm kiếm một chút 'Americana' thuần túy. Khoảnh khắc một người đàn ông mặc áo Ronaldinho giơ nắm đấm trước tượng Rocky đã cho thấy sức hút của những biểu tượng văn hóa Mỹ.

Nước Mỹ vốn nổi tiếng với những sáng tạo 'vừa tay' như hamburger, súng .45 Colt, găng tay bóng chày, bánh quy sô-cô-la chip – những thứ có thể cầm trong lòng bàn tay, mang tính dân chủ và dễ tiếp cận. Tuy nhiên, giấc mơ Mỹ cũng có mặt trái: sự phân hóa bạo lực, chế độ nô lệ trong quá khứ, và chủ nghĩa thực dân kinh tế đẫm máu. Sự suy thoái văn hóa bắt đầu khi nước Mỹ đánh mất kết nối với quy mô 'vừa tay', thay vào đó là những món ăn khổng lồ không thể cầm nổi, những chiếc bánh mì kẹp thịt 'khối u', túi khoai tây chiên cỡ thùng rác – tất cả đều xa lạ và mất nhân tính.

Những điều đáng ghét và đáng yêu tại World Cup

Không khó để liệt kê những điều không thích: quảng cáo giữa hiệp đầy gian dối, những phát biểu kỳ quặc của chủ tịch FIFA, sự phô trương các ngôi sao vô thưởng vô phạt. Nhưng mặt tích cực cũng rõ ràng: các thành phố Mỹ, sân vận động Mỹ, bầu không khí cộng đồng ấm áp và đa dạng, cùng với những trận đấu sôi động và thú vị. Giải đấu này thực chất là về nước Mỹ, và câu hỏi lớn hơn: bạn nên cảm thấy thế nào về nơi này? Một siêu cường văn hóa và kinh tế, nhưng ngày càng thù địch và hướng nội, đang bắt thế giới phải theo khuôn mẫu của mình.

Điều đáng chú ý là sự xác nhận về việc thế giới đang ghét nước Mỹ một cách bản năng. Có những lý do thực tế: Mỹ đã sát hại nguyên thủ quốc gia của đội xếp thứ hai bảng G (ám chỉ Iran), ủng hộ cuộc xung đột ở Palestine, chính quyền Trump đe dọa phá sản nền kinh tế thế giới, lực lượng ICE đàn áp người nhập cư. Bản thân World Cup cũng là một hành vi bạo lực kinh tế, với giá vé vượt quá khả năng chi trả của người dân thường. Nhưng ghét nước Mỹ như một thực thể duy nhất cũng là một ý tưởng sai lầm, vì nó phủ nhận sự đa dạng của 350 triệu người với hơn 100 nhóm văn hóa nhập cư. 77 triệu người đã bầu cho Trump, nhưng 272 triệu thì không. Nước Mỹ không phải là Trump.

Bóng đá như một tấm gương phản chiếu

Giải đấu này là sự kiện toàn cầu đầu tiên diễn ra sâu trong không gian mạng, nơi mọi thứ bị san phẳng, rút ngắn thành âm thanh và tiếng ồn. Nhưng gặp gỡ nhau trong không gian thực là một hành động phản kháng mang tính cách mạng, từ chối sự mất kết nối. Những đội tuyển như Curaçao và Cape Verde – với đội hình gồm những người di cư – đang kể câu chuyện về các quốc gia, về cách họ tương tác với thế giới, và chia sẻ những khoảnh khắc vui buồn trên sân cỏ.

Một ví dụ điển hình: Ai Cập và Iran sẽ đá với nhau tại Seattle vào cuối tháng 6, đúng vào ngày diễn ra lễ hội Pride của thành phố – nơi mà cả hai quốc gia đều coi đồng tính là bất hợp pháp. Họ buộc phải đối mặt và chấp nhận sự khác biệt. Đó là điều tuyệt vời nhất của thể thao: buộc con người phải đối diện với nhau trong không gian thực, để nhận ra rằng họ không chỉ là những ký hiệu hay thực thể thù địch.

Bóng đá sẽ không thống nhất thế giới, nhưng nó có thể đưa ra một tấm gương nhỏ hữu ích. Nó vẫn là một hình mẫu về những điều tốt đẹp nhất mà nước Mỹ được cho là đại diện: một nơi có quy mô con người, một ý tưởng nằm gọn trong lòng bàn tay bạn. Và nó nhắc nhở rằng ghét nơi này, cũng như ghét bất kỳ nơi nào khác, là rơi vào cái bẫy của những kẻ muốn vũ khí hóa lòng thù hận.

Theo The Guardian

Ảnh: Pexels / Pixabay