World Cup 2026 với 48 đội và 104 trận đã kết thúc, mang về cho FIFA ước tính 15 tỷ USD doanh thu. Tuy nhiên, giải đấu cũng để lại nhiều tranh cãi về thể thức, VAR, vé và lịch thi đấu. Khi World Cup 2030 sắp diễn ra tại 6 quốc gia (Uruguay, Argentina, Paraguay, Tây Ban Nha, Morocco, Bồ Đào Nha), các chuyên gia của Front Office Sports đưa ra danh sách 8 điều FIFA nên thực hiện để cải thiện giải đấu.

1. Mở rộng lên 64 đội thay vì giữ nguyên 48 đội

Việc mở rộng từ 32 lên 48 đội được coi là thành công tương đối, khi các đội như Cape Verde, Cộng hòa Dân chủ Congo và New Zealand chứng tỏ chiều sâu của bóng đá thế giới. Tuy nhiên, vấn đề nằm ở việc loại 48 đội xuống còn 32 đội: một số đội bước vào vòng cuối bảng mà không biết rõ điều kiện cần để đi tiếp, trong khi đội khác biết chính xác. Trận Áo vs Algeria là ví dụ điển hình, khi cả hai đều biết hòa là đủ. FIFA khó quay lại 32 đội vì ảnh hưởng doanh thu, nên giải pháp là 64 đội. Với 16 bảng 4 đội, mỗi đội đá 3 trận, top 2 đi tiếp. Số trận tăng từ 104 lên 128, nhưng không cần kéo dài giải đấu, chỉ cần tăng số ngày có 6 trận từ 4 lên 16. Quan trọng hơn, mọi đội sẽ biết chính xác cần làm gì ở lượt cuối.

2. Sửa trận tranh hạng ba: Tự động giành vé dự World Cup tiếp theo

Trận tranh hạng ba năm 2026 giữa Pháp và Anh kết thúc với tỷ số 6-4 đầy phi lý, khi Pháp bị dẫn 4-0 rồi gỡ 4 bàn, Anh lại gỡ 2 bàn. Cả hai đội đều thiếu động lực. Giải pháp: trao suất tự động dự World Cup tiếp theo cho đội huy chương đồng, cùng với hai đội vào chung kết. Điều này tạo động lực lớn hơn cho trận đấu mà HLV Thomas Tuchel của Anh gọi là 'trận không ai muốn đá'. FIFA vốn dễ dãi với suất tự động (6 suất cho chủ nhà 2030), nên việc này khả thi.

3. Giữ nguyên luật việt vị hiện tại

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino từng gợi ý thay đổi luật việt vị theo đề xuất 'daylight' của Arsène Wenger (chỉ việt vị khi toàn bộ cơ thể ở tư thế việt vị). Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng điều này chỉ dời vấn đề vài cm, khiến hàng thủ phải chơi thận trọng hơn. Công nghệ bắt việt vị bán tự động hiện tại được đánh giá là một trong những điểm sáng của World Cup 2026, nên FIFA nên giữ nguyên.

4. Không đặt trận đấu sau tường phí

World Cup 2026 được phát sóng miễn phí trên Fox (70/104 trận) và Telemundo (92 trận), giúp giải đấu tiếp cận hàng tỷ khán giả. FIFA chỉ thu 485 triệu USD từ Fox cho bản quyền tiếng Anh tại Mỹ, và dự kiến giá có thể tăng lên 1 tỷ USD cho kỳ tới. Dù FIFA muốn tăng doanh thu, việc đưa World Cup lên nền tảng trả phí (như Netflix đã làm với hai kỳ Women's World Cup) sẽ làm giảm sự phấn khích. FIFA nên giữ giải đấu trên truyền hình truyền thống, trừ khi các nền tảng streaming cung cấp miễn phí phần lớn trận đấu.

5. Trao cho mỗi đội quyền thách thức VAR

VAR tại World Cup 2026 bị chỉ trích vì thiếu nhất quán: trọng tài trên sân được hướng dẫn xử lý nhẹ nhàng, trong khi VAR dùng quay chậm để xem xét va chạm, tạo ra hai tiêu chuẩn khác nhau. Cầu thủ liên tục gây áp lực đòi xem VAR, làm xói mòn quyền lực của trọng tài. Giải pháp: mỗi đội được quyền thách thức VAR một số lần nhất định mỗi trận (như tennis hay cricket), do đội trưởng hoặc HLV quyết định. Điều này loại bỏ cảm giác VAR bị sử dụng thiên vị và rút ngắn thời gian trận đấu.

6. Điều chỉnh chiến lược giá vé phù hợp với văn hóa bóng đá châu Âu

FIFA áp dụng định giá động (dynamic pricing) cho vé World Cup 2026 tại Mỹ, nơi người hâm mộ quen với giá vé cao. Tuy nhiên, các nước chủ nhà chính năm 2030 là Tây Ban Nha, Morocco và Bồ Đào Nha có GDP bình quân đầu người thấp hơn nhiều (Tây Ban Nha dưới 60.000 USD so với 90.000 USD của Mỹ), dân số chỉ bằng 1/4 Mỹ. UEFA đã loại bỏ định giá động cho Euro 2028 và yêu cầu bán lại vé đúng giá gốc. FIFA nên định giá vé phải chăng để tôn vinh truyền thống bóng đá đại chúng châu Âu, thay vì biến World Cup thành trải nghiệm xa xỉ.

7. Giữ nguyên nghi thức trước trận: cờ lớn và toàn đội trên sân

World Cup 2026 đã cải thiện nghi thức trước trận: cờ quốc gia lớn trải dài gần nửa sân trong lúc quốc ca, và toàn bộ đội hình (không chỉ 11 cầu thủ đá chính) đứng trên sân, tạo thành vòng tròn thay vì hàng dọc. Với 999/1.248 cầu thủ đăng ký ra sân ít nhất một trận vòng bảng, việc chỉ cho 11 người trải nghiệm này là không công bằng. FIFA nên giữ nguyên hai thay đổi này cho các kỳ World Cup sau.

8. Đưa trở lại bàn thắng vàng (Golden Goal)

World Cup 2026 chứng kiến nhiều trận đấu căng thẳng kéo dài sang hiệp phụ, nhưng không có bàn thắng vàng. Bàn thắng vàng từng được áp dụng ở World Cup 1998 và 2002, tạo ra những khoảnh khắc kịch tính. Việc đưa trở lại thể thức này sẽ tăng thêm sự hấp dẫn cho các trận knock-out, giảm tình trạng đá luân lưu may rủi.

Theo Front Office Sports

Ảnh: planet_fox / Pixabay