Vào ngày 24/6/2026, Brazil đối đầu Scotland tại Miami trong khuôn khổ World Cup 2026. Nhưng mối liên hệ giữa bóng đá Brazil và Scotland đã có từ hơn 130 năm trước, khi Charles Miller – người được biết đến như 'cha đẻ của bóng đá Brazil' – mang môn thể thao này đến đất nước Nam Mỹ. Miller sinh năm 1874 tại São Paulo, con trai của John Miller – một người Scotland nhập cư – và Carlota Fox, người Brazil gốc Anh.

Charles Miller đã mang bóng đá đến Brazil như thế nào?

Năm 10 tuổi, Charles được gửi sang Anh du học tại Banister Court School ở Southampton. Tại đây, ông làm quen với bóng đá – khi đó chỉ là trò chơi học đường – và nhanh chóng nổi bật. Ông từng chơi cho St Mary's FC, đội bóng sau này trở thành Southampton FC. Năm 1892, ông thi đấu cho đội bóng nghiệp dư nổi tiếng Corinthian FC trong một trận giao hữu tại Southampton và gây ấn tượng mạnh. Theo truyền thuyết, Corinthian đã tặng ông hai quả bóng làm quà chia tay trước khi ông về Brazil, dù các tài liệu chính thống chỉ xác nhận ông mang bóng theo hành lý.

Năm 1894, ở tuổi 20, Miller trở về São Paulo với hai quả bóng và một bản luật bóng đá của Hiệp hội Hampshire. Khi cha ông hỏi đó là gì, Miller trả lời: 'Bằng tốt nghiệp của con. Con trai ông đã tốt nghiệp môn bóng đá.' Thời điểm đó, bóng đá hoàn toàn xa lạ với người Brazil, vốn ưa chuộng chèo thuyền và đua ngựa. Miller đã tổ chức trận đấu chính thức đầu tiên được ghi nhận tại Brazil vào ngày 14/4/1895, giữa đội Công ty Đường sắt São Paulo (nơi ông làm việc) và đội Công ty Khí đốt – cả hai đều gồm người Anh xa xứ. Trận đấu diễn ra tại Várzea do Carmo, khu Brás, và Miller ghi hai bàn trong chiến thắng 4-2 cho đội nhà.

Vai trò của Charles Miller trong việc thành lập các câu lạc bộ và giải đấu

Miller thành lập bộ phận bóng đá trong São Paulo Athletic Club (SPAC) – câu lạc bộ thể thao có từ năm 1888 – tạo nền tảng tổ chức cho bóng đá tại thành phố. Ngày 14/12/1901, ông giúp thành lập Liga Paulista de Football, giải đấu bóng đá có tổ chức đầu tiên của Brazil, với năm câu lạc bộ: SPAC, Internacional, Mackenzie, Germânia và Paulistano. Miller tiếp tục gắn bó với SPAC, thậm chí chơi ở vị trí thủ môn từ năm 1906.

Năm 1910, Miller thu xếp cho Corinthian FC (Anh) sang Brazil thi đấu giao hữu. Đội khách thắng cả sáu trận, tổng tỷ số 38-6, trong đó có trận thắng 8-2 trước đội của Miller. Năm công nhân đường sắt có mặt tại trận đấu đó đã ấn tượng đến mức quyết định thành lập câu lạc bộ riêng, và Miller gợi ý lấy tên Corinthians – khai sinh Sport Club Corinthians Paulista, một trong những câu lạc bộ lớn nhất Brazil hiện nay.

Di sản và những tranh luận về 'cha đẻ' bóng đá Brazil

Miller cũng thi đấu cho đội tuyển bang São Paulo và tham gia các trận không chính thức của đội tuyển Brazil gặp Argentina năm 1914. Ông làm trọng tài và quản lý bóng đá cho đến năm 50 tuổi. Khi bóng đá chuyên nghiệp xuất hiện tại Brazil năm 1933, Miller – trung thành với lý tưởng nghiệp dư – rời xa bóng đá vì thất vọng. Ông kết hôn với nghệ sĩ dương cầm Antonietta Rudge, có hai con, và mất ngày 30/6/1953 tại São Paulo, hưởng thọ 78 tuổi. Tên ông được đặt cho động tác 'chaleira' (nâng bóng bằng gót chân) và quảng trường Praça Charles Miller trước sân Pacaembu.

Tuy nhiên, không chỉ có Miller. Thomas Donohoe, công nhân Scotland sinh năm 1863 tại Busby, đến Brazil tháng 5/1894 và làm việc tại nhà máy dệt Bangu, Rio de Janeiro. Ông nhờ vợ mang bóng từ Scotland sang và tổ chức trận đấu giữa các công nhân Anh vào tháng 9/1894 – tám tháng trước trận đấu của Miller. Những người ủng hộ Miller cho rằng trận đấu của Donohoe chỉ là giao hữu không chính thức, còn Miller mới là người xây dựng nền tảng tổ chức. Ngày nay, cả Bangu và Busby đều có tượng đài Donohoe.

Trận Brazil vs Scotland tại World Cup 2026 diễn ra hôm 24/6 là lần thứ năm hai đội gặp nhau ở các kỳ World Cup. Brazil chưa từng thua: hòa 0-0 năm 1974, thắng 4-1 năm 1982, thắng 1-0 năm 1990 và thắng 2-1 năm 1998.

Theo BBC

Ảnh: Franco Monsalvo / Pexels