Ngày 24/7/2026, tại cuộc họp báo của Quốc vụ viện, Cục trưởng Cục Điều tra hình sự Bộ Công an Trung Quốc Khương Quốc Lợi cho biết, tội phạm sử dụng AI ngày càng gia tăng, bao gồm lừa đảo qua mạng, xâm phạm quyền riêng tư, phá hoại lòng tin xã hội và đe dọa an ninh quốc gia. Trong nửa đầu năm, cơ quan chức năng đã điều tra 170 vụ án sử dụng AI để tạo tin giả, xử lý hình sự hơn 190 người.

Các hình thức tội phạm AI mới

Theo ông Khương Quốc Lợi, tội phạm sử dụng AI hiện nay chủ yếu gồm: giả mạo danh tính để xâm nhập hệ thống thông tin của cơ quan, doanh nghiệp, đánh cắp thông tin và tài sản; giả làm người quen hoặc chuyên gia để lừa đảo chiếm lòng tin; và sử dụng công cụ AI để tạo ra tin giả nhằm gây rối trật tự công cộng. Công an đã triệt phá nhiều băng nhóm cung cấp công nghệ hỗ trợ tội phạm, nhằm loại bỏ tận gốc nguồn gây án.

Biện pháp phòng ngừa và phát hiện

Bộ Công an đã xây dựng mô hình phân tích rủi ro dựa trên dữ liệu lớn, giúp nhận diện các thủ đoạn mới như cuộc gọi video lạ, cuộc gọi ghi âm im lặng, yêu cầu lấy khuôn mặt nhiều lần, hay yêu cầu video từ nước ngoài. Các cảnh báo chính xác được gửi đến công an địa phương để ngăn chặn kịp thời. Ngoài ra, ứng dụng chống lừa đảo quốc gia đã tích hợp chức năng kiểm tra nội dung AI, cho phép người dùng tải lên video, giọng nói, hình ảnh để phát hiện dấu hiệu do AI tạo ra.

Tăng cường giám sát và hoàn thiện pháp luật

Bộ Công an phối hợp với các bộ, ngành ban hành quy định về nhãn nội dung do AI tạo ra, yêu cầu công khai thông tin. Trong nửa đầu năm, đã thực hiện hơn 600 cuộc kiểm tra giám sát đối với các dịch vụ AI, xử lý hành chính hơn 30 trường hợp (cảnh cáo, yêu cầu sửa chữa, đình chỉ). Đồng thời, thúc đẩy xây dựng Luật Phòng chống tội phạm mạng, nghiên cứu chế độ đánh giá an toàn AI, và xây dựng tiêu chuẩn bảo mật cho mã AI và hình ảnh tổng hợp.

Ý nghĩa với người đọc Việt Nam

Việc Trung Quốc tăng cường xử lý tội phạm AI tạo tin giả là bài học cho Việt Nam, nơi công nghệ AI đang phát triển nhanh và nguy cơ lừa đảo qua mạng ngày càng cao. Người dùng Việt Nam cần cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn giả mạo, và nên sử dụng các công cụ kiểm tra nội dung để tránh bị lừa.

Ảnh: jason hu / Pexels