Jensen Huang: Không nên bỏ học dù AI phát triển

Trong sự kiện Startup School 2026 do Y Combinator tổ chức vào tháng 7/2026, nhà sáng lập kiêm CEO của NVIDIA, Jensen Huang, đã khuyên những người trẻ có ý định khởi nghiệp: "Các em hãy tiếp tục đi học". Ông cho rằng, khi AI có thể tự động viết code và thực hiện nhiều công việc, tưởng chừng kiến thức nền tảng trở nên lỗi thời, nhưng thực tế ngược lại: "Kiến thức cơ bản không bao giờ trở nên vô dụng; thậm chí còn quan trọng hơn trong tương lai". Huang giải thích rằng trong kỷ nguyên AI, con người cần khả năng thiết kế toàn bộ hệ thống, đòi hỏi nền tảng kiến thức vững chắc.

Từ người viết code sang người thiết kế hệ thống

Theo Huang, trọng tâm công việc của con người sẽ chuyển từ tự mình thực hiện từng tác vụ sang thiết kế cơ chế hoạt động tổng thể. "Phần lớn phần mềm trong tương lai sẽ được tạo ra bởi các AI agent (tác tử AI) – những AI có khả năng tự động thu thập thông tin, sử dụng công cụ bên ngoài và thực hiện nhiều bước công việc để đạt mục tiêu được giao. Tuy nhiên, con người vẫn phải quyết định vấn đề cần giải quyết, chức năng cần có, cách kết nối nhiều AI, dữ liệu và công cụ, cũng như xác định ranh giới giữa AI và sự kiểm duyệt của con người. Huang dẫn chứng rằng trong lĩnh vực thiết kế bán dẫn, các kỹ sư trước đây phải thiết kế từng transistor riêng lẻ, nhưng nay phần lớn đã được tự động hóa, và các kỹ sư của NVIDIA dành thời gian cho việc thiết kế toàn bộ hệ thống.

Hệ thống tư duy – khả năng thiết kế tổng thể

Huang định nghĩa "hệ thống tư duy" không chỉ đơn thuần là tầm nhìn rộng, mà là khả năng xác định rõ mục tiêu, phân tích các yếu tố cần thiết, mối quan hệ giữa chúng và đảm bảo toàn bộ vận hành như một thể thống nhất. Ông đặt ra các câu hỏi then chốt: "Vấn đề cần giải quyết là gì? Có những ràng buộc nào? Đầu vào và đầu ra ở đâu? Thông tin đến từ đâu? Lưu lượng thông tin ra sao?" Sau đó, cần hiểu dòng chảy thông tin giữa các thành phần, phát hiện nơi thiếu hụt hoặc tắc nghẽn (bottleneck). Huang lấy ví dụ về máy tính: để tìm ra nguyên nhân làm chậm, phải xác định do bộ xử lý, bộ nhớ hay mạng. Tối ưu hóa từng bộ phận riêng lẻ không hiệu quả bằng loại bỏ nút thắt cổ chai tổng thể.

Ví dụ thực tế: Sản xuất bài báo với AI

Bài viết dẫn chứng từ kinh nghiệm cá nhân trong việc sản xuất bài báo với AI. Thay vì yêu cầu AI viết toàn bộ, tác giả chia quy trình thành nhiều bước: sắp xếp dữ liệu, trích xuất trích dẫn, xác định luận điểm, lập dàn ý, viết từng đoạn, hiệu đính, kiểm tra số liệu và tên riêng. Mỗi bước được giao cho một AI với vai trò cụ thể: AI nghiên cứu phân biệt thông tin gốc với báo cáo; AI trích dẫn xuất bản gốc kèm thời gian và bản dịch; AI lập dàn ý đảm bảo không lẫn lộn sự kiện và ý kiến; AI hiệu đính phát hiện lỗi dịch thuật hoặc lặp ý. Kết quả là chất lượng bài viết phụ thuộc vào khả năng thiết kế quy trình tổng thể, không chỉ khả năng viết lách của AI.

Tương lai: Từ 'người dùng AI' thành 'người chỉ huy AI'

Huang cho rằng những người thành thạo hệ thống tư duy có thể "chỉ huy hàng triệu agent và cho chúng tự động giải quyết vấn đề". Dù con số triệu agent còn xa vời, nhưng ý tưởng chính là không ôm đồm công việc mà phân rã chúng, giao cho các AI phù hợp và quản lý tiến độ tổng thể. Trong tương lai, người giỏi trong thời AI không phải người viết code hay viết văn nhanh hơn AI, mà là người biết xác định mục tiêu, bố trí AI, dữ liệu, công cụ và con người để vận hành một hệ thống hoàn chỉnh.

Ý nghĩa với người đọc Việt Nam

Đối với người lao động Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, sáng tạo nội dung và quản lý, thông điệp của Jensen Huang mang tính thời sự. Khi AI ngày càng phổ biến, việc đơn thuần sử dụng thành thạo các công cụ AI là chưa đủ. Người Việt cần trang bị tư duy hệ thống để thiết kế quy trình làm việc, tối ưu hóa sự kết hợp giữa AI và con người, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng công việc. Đây là kỹ năng có thể rèn luyện thông qua học tập nền tảng và thực hành phân tích, thiết kế hệ thống trong nhiều lĩnh vực.

Theo Exawizards

Ảnh: Nana Dua / Pexels