Hội nghị AI thế giới 2026: Trung Quốc thành lập tổ chức hợp tác mới, thu hút 29 nước nhằm cạnh tranh với Mỹ

Hội nghị AI thế giới 2026 (World AI Conference) diễn ra tại Thượng Hải, Trung Quốc, đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Chủ tịch Tập Cận Bình trực tiếp tham dự và công bố thành lập 'World AI Cooperation Organization' (Tổ chức Hợp tác AI Thế giới). Tổ chức này quy tụ 29 quốc gia, bao gồm Nga, Brazil, Belarus, Cuba và nhiều nước châu Phi, châu Á, nhưng không có sự tham gia của Mỹ, Nhật Bản hay các nước G7. Đây được xem là nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây dựng một hệ sinh thái AI độc lập, thu hút các nước đang phát triển (Global South) và cạnh tranh trực tiếp với vai trò dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực công nghệ then chốt này.

Hội nghị AI thế giới 2026: Sự kiện trọng tâm trong chiến lược AI của Trung Quốc

Theo nguồn tin từ RKB Mỗi Nhật Phóng Tống, hội nghị năm nay là lần thứ 9 được tổ chức, thu hút sự quan tâm đặc biệt khi có sự tham gia của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres. Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng việc thành lập 'World AI Cooperation Organization' là bước đi quan trọng nhằm đáp ứng nhu cầu của Global South, thúc đẩy phát triển AI có lợi, an toàn và công bằng. Ông tuyên bố: 'AI sẽ là một cột mốc quan trọng trong lịch sử phát triển'. Tổ chức này có trụ sở tại Thượng Hải, được Bộ Ngoại giao Trung Quốc mô tả là 'tổ chức liên chính phủ thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực AI'. Đây là một phần trong chiến lược dài hạn của Trung Quốc nhằm dẫn dắt các quy tắc và tiêu chuẩn AI toàn cầu, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào công nghệ phương Tây.

Chiến lược thu hút Global South: Đào tạo và hỗ trợ công nghệ

Trung Quốc đang triển khai nhiều biện pháp cụ thể để thu hút các nước đang phát triển. Chủ tịch Tập Cận Bình cam kết trong 5 năm tới sẽ đào tạo 5.000 người từ các nước đang phát triển về lĩnh vực AI. Ngoài ra, Trung Quốc sẽ cung cấp hệ thống cảnh báo sớm thời tiết dựa trên AI, được tùy chỉnh cho từng quốc gia thành viên. Điều này cho thấy Trung Quốc muốn tạo sự khác biệt với Mỹ bằng cách tập trung vào phát triển AI 'vì con người', đồng thời thúc đẩy mã nguồn mở (open source) để các nước nghèo có thể tiếp cận công nghệ. Trong khi đó, Mỹ chủ yếu dựa vào các công ty tư nhân, và Trung Quốc muốn chiếm ưu thế trong việc định hình tương lai AI ở các thị trường mới nổi.

Ngành AI Trung Quốc bùng nổ: Quy mô và thách thức

Với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ, ngành AI Trung Quốc đang phát triển nhanh chóng. Theo một think tank chính phủ, quy mô ngành AI Trung Quốc năm 2024 đạt khoảng 21,5 nghìn tỷ yên (khoảng 215.000 tỷ đồng) và năm 2025 đã tăng lên 28 nghìn tỷ yên, tương ứng mức tăng 30%. Hội nghị năm nay có sự tham gia của khoảng 1.100 công ty với hơn 3.000 sản phẩm và dịch vụ, phần lớn là doanh nghiệp Trung Quốc. Tuy nhiên, sự phát triển này đi kèm với lo ngại về an ninh quốc gia. Trung Quốc áp dụng chiến lược 'quân dân kết hợp' (civil-military fusion), sử dụng AI cho cả mục đích dân sự và quân sự, như xe tự lái, drone, robot hình người. Mỹ và EU đã hạn chế nhập khẩu công nghệ AI từ Trung Quốc vì lý do an ninh. Nhiều doanh nhân trẻ Trung Quốc từng du học Mỹ và làm việc tại các công ty AI lớn của Mỹ đã trở về khởi nghiệp, góp phần thúc đẩy ngành này. Chính quyền Trump trước đây thắt chặt visa du học nhằm ngăn chặn dòng chảy công nghệ, nhưng dường như không thể ngăn cản đà phát triển của AI Trung Quốc.

Rõ ràng, cuộc cạnh tranh AI giữa Mỹ và Trung Quốc đang ngày càng khốc liệt. Việc thành lập 'World AI Cooperation Organization' cho thấy tham vọng của Bắc Kinh trong việc xây dựng một trật tự AI song song, bất chấp sự phản đối từ phương Tây. Tương lai của AI toàn cầu sẽ phụ thuộc nhiều vào cuộc đối đầu này.

Ảnh: ainc T / Pexels